Lamproderma

Lamproderma
Lamproderma echinulatum
Taxonomische indeling
Rijk: Protista Stam: Amoebozoa Klasse: Mycetozoa (Slijmzwammen) Onderklasse: Columellomycetidae Orde: Physarales Familie: Lamprodermataceae
Geslacht
Lamproderma Rostaf., 1873
Afbeeldingen op Wikimedia Commons
Portaal    Biologie

Lamproderma is een geslacht van slijmzwammen uit de familie Lamprodermataceae. Veel soorten zijn nivicol en vormen vruchtlichamen tijdens of kort na het smelten van sneeuw. Andere soorten groeien op dood hout of tussen mossen op vochtige plaatsen. De typesoort is Lamproderma columbinum.

Kenmerken

De vruchtlichamen (sporocarpen) zijn meestal gesteeld of zittend. Plasmodiocarpen komen slechts zelden voor. De sporocarpen zijn doorgaans bolvormig, eivormig of peervormig, soms kortcilindrisch. Het peridium is dun en vliezig, vaak metaalachtig glanzend of iriserend, en blijft na het vrijkomen van de sporen soms gedeeltelijk aanwezig. Aan de basis kan een kraagvormig restant achterblijven. Kalkafzettingen ontbreken gewoonlijk, maar bij enkele soorten komen kleine kristallen of schilfers voor.

De steel is meestal donker en bestaat uit ineengestrengelde vezels. Binnen het sporocarp loopt de steel door in de columella, die doorgaans niet tot de top reikt. De hypothallus vormt een vliezige onderlaag aan de basis van de vruchtlichamen en kan met die van naburige sporocarpen samenvloeien.

Het capillitium bestaat uit vertakte draden die vooral vanuit het bovenste deel van de columella uitstralen. De draden zijn doorgaans bruin tot zwartbruin, met vaak lichtere uiteinden, en kunnen onderling een netwerk vormen. De sporenmassa is meestal donkerbruin tot zwart. De sporen hebben doorgaans een geornamenteerd oppervlak, met bijvoorbeeld wratten of stekeltjes.

Geslachtsafbakening

Lamproderma wordt traditioneel gekenmerkt door een vaak glanzend peridium, een goed ontwikkelde columella en een daarvan uitstralend capillitium. De vorm en ornamentatie van de sporen zijn eveneens belangrijk voor de determinatie. Moleculair onderzoek heeft echter aangetoond dat de traditionele afbakening niet volledig overeenkomt met de evolutionaire verwantschappen. De indeling van het geslacht en verwante geslachten is daarom nog onderwerp van onderzoek.

Ecologie

Veel soorten zijn nivicol: ze verschijnen in het voorjaar of de vroege zomer op plantenresten en takjes nabij smeltende sneeuw. Andere soorten zijn niet aan sneeuw gebonden en komen onder meer voor op dood hout, mos of in koele, vochtige, schaduwrijke habitats.

Soorten

Volgens Species Fungorum omvat het geslacht 44 geaccepteerde soorten (peildatum november 2026). Synoniemen en soorten die inmiddels in andere geslachten zijn geplaatst, zijn niet in de lijst opgenomen.

De Nederlandse Verspreidingsatlas hanteert voor sommige soorten nog een andere naamgeving. Zo wordt Lamproderma collinsii daar nog genoemd als dof parelmoerkopje, terwijl Species Fungorum de naam Collaria collinsii accepteert. Ook Lamproderma nigricapillitium is overgebracht naar een ander geslacht, als Enerthenema nigricapillitium.