Een lavalamp is een decoratief, lichtgevend object dat in 1963 uitgevonden is en in de jaren 70 bekend geworden is als sfeerlamp. De werking is gebaseerd op warmte, die gekleurde vloeistofbubbels laat opstijgen.
Een lavalamp is een decoratief, lichtgevend object dat in 1963 uitgevonden is en in de jaren 70 bekend geworden is als sfeerlamp. De werking is gebaseerd op warmte, die gekleurde vloeistofbubbels laat opstijgen.
De lamp is uitgevonden door Edward Craven Walker, die vervolgens met zijn vrouw Christine Craven-Walker het Britse verlichtingsbedrijf Mathmos oprichtte. Hun eerste lavalamp bestond uit een glazen fles met olie en water die werd verhit door een gloeilamp.
De lamp is een staande, afgesloten vorm, bijvoorbeeld een fles, die gevuld is met twee vloeistoffen. In koude toestand zit bovenin een waterige oplossing en onderin een klomp gestolde hydrofobe olie, bijvoorbeeld gestolde was of vettig materiaal. Bij het inschakelen van een lamp onder de fles wordt deze verlicht en opgewarmd, zodat de was smelt tot olie. Bij verder opwarmen zet de olie uit tot deze een lager soortelijk gewicht krijgt dan de omringende waterige oplossing. Bellen van de olie stijgen op, koelen boven in de fles af en zakken weer langzaam naar beneden, waar ze met de achtergebleven olie versmelten.
Om te zorgen dat de gestolde olie zwaarder is dan de waterige oplossing, is er meestal een hoeveelheid van een zware gechloreerde koolwaterstof aan toegevoegd, zoals tetrachloormethaan. Zowel het water als de olie kunnen met kleurstoffen zijn gekleurd. In het water zijn vaak middelen als ethyleenglycol opgelost om het uitzettingsgedrag en de oppervlaktespanning bij hogere temperaturen te beïnvloeden. Daardoor kleeft de vette component niet aan het glas en vormt deze geen emulsie bij langdurig gebruik.
De 21e-eeuwse lavalamp bevat andere stoffen dan die uit 1963. De waterige oplossing is vervangen door een polair mengsel van polyethyleenglycol met water en de apolaire component is een mengsel van paraffine (kaarsvet) en gechloreerde paraffine. Het Amerikaanse patent van Edward Craven Walker noemt toevoegingen zoals kleurstof, minerale olie, tetrachloormethaan en polyethyleenglycol (PEG).
De lavalamp is opgenomen als museumstuk in het National Museum of Natural History in Washington.
Met lava heeft de lavalamp niets te maken, maar de vurig verlichte klodders doen eraan denken.
