Leerstijl

Twee mogelijke dimensies om leervoorkeuren te categoriseren

De leerstijl is een begrip uit de cognitieve psychologie en didactiek. Er is geen wetenschappelijk bewijs dat leerstijlen daadwerkelijk bestaan.

Het is een beschrijving van attitudes en gedragingen die bepalen wat iemands voorkeurmanier van leren is. Er zouden, volgens de leerstijltheorie, immers nogal wat verschillen bestaan in de manier waarop lerenden de leerstof verwerken. Sommigen zijn meer visueel ingesteld, anderen meer auditief. Ook de manier van studeren verschilt. Sommigen nemen de leerstof één- à tweemaal alinea per alinea grondig door. Anderen doorlopen de hele cursus eerder oppervlakkig en hernemen die dan meerdere malen. Met het beschrijven van leerstijlen hopen auteurs en onderzoekers aanknopingspunten te vinden voor studenten en docenten om leerresultaten te verbeteren. Als de docent de leerstijl van een student zou kennen zou de instructie effectiever kunnen zijn. Deze verwachtingen worden zelden waar gemaakt.

Het onderzoek naar de persoonlijke leerstijl van studenten kwam eind 20e eeuw in de aandacht met het onderzoek van David Kolb (1983) en Jan Vermunt (1992), die elk hun eigen systeem bedachten om de verschillende leerstijlen te beschrijven en in kaart te brengen. Uit wetenschappelijk onderzoek blijkt dat de meeste modellen van leerstijlen een lage betrouwbaarheid, een magere validiteit en een verwaarloosbaar effect op de instructie hebben. Ondanks dat herhaald onderzoek laat zien dat er geen empirische bewijs bestaat voor de leerstijltheorieën, wordt er enkele decennia nadat de theorie is opgeworpen nog steeds veelvuldig onderzoek naar gedaan.

Leerstijlen van Kolb

De vier leerstijlen volgens Kolb.

De leerstijlen van Kolb zijn gebaseerd op een theoretisch model van vier denkstappen (zie figuur). Kolb onderscheidt vier gedragingen en vier bijhorende leerstijlen.

Het model kent tussen deze gedragingen vier verschillende overgangen waarin geleerd wordt:

  1. Ervaren (concrete ervaringen opdoen)
  2. Reflecteren (observeren en reflecteren)
  3. Conceptualiseren (vormen en formuleren van abstracte begrippen)
  4. Toepassen (experimenteren en actief toetsen)

Het model laat zien dat leren het best verloopt als de deelnemer de gehele cyclus doorloopt, vaak beginnend bij Ervaren. Toegepast verloopt deze cyclus van het ervaringsleren in vier fasen:

  1. ingaan op de stof waar de les over gaat in een vorm die de deelnemers aanspreekt op het eigen niveau (Wat heb jij al eens ooit?)
  2. deelnemer uitdagen om in zijn ervaringen te zoeken naar verdieping.
  3. presentatie van de nieuwe stof
  4. uitdagen om de nieuwe stof toe te passen.

Leerstijlen van Vermunt

Jan Vermunt heeft onderzoek gedaan naar opvattingen en gedrag van studenten met betrekking tot hun leren. Hieruit bleek dat de leer- en regulatie-activiteiten zo sterk samenhangen met studie-opvattingen en -motieven waardoor hij kon spreken van vier leerstijlen.

De basis van de vier leerstijlen is de definitie van Vermunt van drie type activiteiten als een combinatie van structuur en proces: verwerkingsactiviteiten, affectieve activiteiten en metacognitieve regulatieactiviteiten. De metacognitieve regulatieactiviteiten hebben betrekking op het reguleren van verwerkingsactiviteiten en affectieve activiteiten. Omdat deze activiteiten betrekking hebben op de regulatie van verwerkings- en affectieve activiteiten hebben ze ook indirect invloed op de leerresultaten. Verder vermeldt Vermunt dat naast de vier leerstijlen ook leeractiviteiten herkenbaar zijn. De leeractiviteiten bestaan uit verwerkingsstrategieën en regulatiestrategieën. De vijf verwerkingsstrategieën, die onderscheiden kunnen worden, zijn: relaterend en structurerend, kritisch, memoriserend en herhalend, analytisch en concreet. Verder kunnen vijf regulatiestrategieën onderscheiden worden: zelfstrategie gericht op het leerproces en de leerresultaten of op de leerinhoud, extern gestuurde strategie gericht op het leerproces of op de leerresultaten, en stuurloze strategie.

Toepassing

Voor lesgevers is het geen gemakkelijke taak om hun doceergedrag aan te passen aan de verschillende leerstijlen van hun studenten. Immers rekening houden met bijvoorbeeld zowel een voorkeur om te willen

zijn lastig te combineren in één aanpak.

Wikibooks heeft meer over dit onderwerp: Leerstijl.