Leptothrix (bacterie)
| Leptothrix | ||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
 | ||||||||||||
| Taxonomische indeling | ||||||||||||
| ||||||||||||
| geslacht | ||||||||||||
| Leptothrix (bacterie) Kützing, 1843 | ||||||||||||
 Afbeeldingen op Wikimedia Commons | ||||||||||||
 Leptothrix op Wikispecies | ||||||||||||
| ||||||||||||
Leptothrix is een geslacht van bacteriën dat herkend wordt aan de productie van een koker of huls ook wel schede. Deze bacteriën zijn belangrijk in de biologische oxidatie van ijzer en mangaan en behoren tot een groep geslachten die als "ijzerbacteriën" worden aangemerkt. Ze zijn Gram-negatief en behoren tot de klasse Betaproteobacteria.
De naam Leptothrix is afgeleid van het Griekse leptos thrix (letterlijk 'fijn haar'). Er zijn vijf soorten bekend: L. ochracea, L. discophora, L. cholodnii, L. lopholea en L. mobilis. Alle soorten, behalve L. ochracea, kunnen in het laboratorium gekweekt worden.
Kenmerken
De schede met metaaloxiden
De bacteriën groeien doorgaans als ketens van cellen binnen een omhulsel, een schede, die ze tijdens hun groei uitscheiden. Meestal is deze schede bedekt met een korst metaaloxiden bestaand uit mangaanoxiden (MnO2) of ijzeroxyhydroxiden (Fe2O3). L. ochracea is wellicht de meest algemeen erkende Leptothrix-soort vanwege de overvloedige productie van zeer rechte, met ijzer bedekte schedes. De soorten L. discophora en L. cholodnii scheiden ijzer- en mangaanoxiderende enzymen uit naar hun omringende schede, waar de metaaloxidatie plaatsvindt. Deze schede is een zeer veerkrachtige structuur van polysachariden die, dankzij disulfidebruggen en een uniek cysteïne-glycoconjugaat, stevig in elkaar zit.
De stofwisseling
De bacterien komen voor in stilstaand of langzaam stromend, ijzerhoudend, zoet water met een neutrale tot lage zuurtegraad en slechts lage concentraties organisch materiaal. De energiestofwisseling van Leptothrix is strikt aeroob, oxidatief en chemo-organoheterotroof. Er is geen overtuigend bewijs dat deze bacteriën lithoautotroof zijn, of ze kunnen volstaan met een anorganisch dieet, in dit geval van ijzer en mangaan, of dat ze mixotroof zijn.
Evolutie
Leptothrix laminosa verwijst naar een cyanobacterie (blauwalg) die tegenwoordig geclassificeerd is als Leptolyngbya laminosa. De naam van deze bacterie Leptothrix laminosa, die oorspronkelijk in 1847 beschreven is door Agardh en later Rabenhorst, is een synoniem geworden. De geaccepteerde moderne naam is Leptolyngbya laminosa, behorend tot een andere familie: de Pseudanabaenaceae. Deze bacterie staat erom bekend dat hij, als belangrijkste filamenteus micro-organisme, gedijt in hydrothermale bronnen. Bovendien is hij autotroof (gebruikt fotosynthese) en heeft dus een geheel ander metabolisme dan de bacteriën uit het geslacht Leptothrix.
De soortnaam werd historisch onder Leptothrix geplaatst, maar het bacteriële geslacht Leptothrix behoort tot de ijzer- en mangaanoxiderende bacteriën die in stilstaand of langzaam stromend ijzerrijk zoetwater leven. Leptothrix laminosa is daar dus biologisch van onderscheiden en is herplaatst onder de cyanobacteriën. Het is daarom wel interessant deze Leptolyngbya laminosa en Leptotrix te vergelijken met de uitgestorven cyanobacterie Gunflintia waarvan de fossielen soms een laagje ijzeroxide rond de celwand laten zien.
Bronnen
- (en) Reitner, Joachim, Volker Thiel, David Emerson (2011). Encyclopedia of Geobiology (pdf). Springer, Dordrecht, 'Leptothrix', p. 563. ISBN 978-1-4020-9212-1. Geraadpleegd op 15 oktober 2026.
Referenties
- 1 2 (en) E.A. Molinari Novoa, Guiry, M.D. & Guiry, G.M. 17, Leptothrix Kützing, 1843. AlgaeBase. AlgaeBase. World-wide electronic publication, National University of Ireland, Galway. (17 juli 2023). Geraadpleegd op 15 oktober 2026. “Deze geslachtsnaam werd oorspronkelijk gepubliceerd als een alg, maar wordt momenteel toegepast op Eubacteria (echte bacteriën). De naam is behouden in de botanische nomenclatuur vanwege homonymie. - (09 februari 2014) - M.D. Guiry”
- ↑ Parker, Charles Thomas, Nomenclature Abstract for Leptothrix Kützing 1843 emend. Mulder 1974 (Approved Lists 1980).. The NamesforLife Abstracts (4 maart 2010). Geraadpleegd op 14 oktober 2026.
- ↑ Emerson, D, Ghiorse, W C (1993-12). Ultrastructure and chemical composition of the sheath of Leptothrix discophora SP-6. Journal of Bacteriology 175 (24): 7808–7818. ISSN:0021-9193. DOI:10.1128/jb.175.24.7808-7818.1993.
- ↑ Araujo, Maicon, Gutierrez Rueda, Daniela, Li, Yuhao, Kenney, Janice, Alessi, Daniel (13 oktober 2023). Surface reactivity of the iron and manganese-oxidizing bacterium Leptothrix cholodnii SP-6. ARPHA Conference Abstracts 6. ISSN:2603-3925. DOI:10.3897/aca.6.e108135.
- ↑ Boogerd, F C, de Vrind, J P (1987-02). Manganese oxidation by Leptothrix discophora. Journal of Bacteriology 169 (2): 489–494. ISSN:0021-9193. DOI:10.1128/jb.169.2.489-494.1987.
- ↑ (en) Fabio Rindi, Guiry, M.D. & Guiry, G.M., Leptothrix laminosa (C.Agardh) Rabenhorst, 1847. AlgaeBase.. World-wide electronic publication, National University of Ireland, Galway. (11 april 2005). Geraadpleegd op 15 oktober 2026.
- ↑ (en) (1891-01). The word Biology. The Botanical Gazette : 32
- ↑ Stewart, A. C., Bendall, D. S. (15 mei 1980). Photosynthetic electron transport in a cell-free preparation from the thermophilic blue-green alga Phormidium laminosum. The Biochemical Journal 188 (2): 351–361. ISSN:0264-6021. PMID: 6772163. PMC: 1161877. DOI:10.1042/bj1880351.
- ↑ Vries, Hugo de (1904). Het Yellowstone-Park. Uitgegeven voor de M-ij voor Goede en Goedkoope Lectuur door G. Schreuders, Amsterdam, p. 60. Geraadpleegd op 15 oktober 2026.