Lex specialis

De lex specialis regel is een van de drie conflict-regels die rechters hanteren wanneer in een concrete casus twee regels een verschillende uitkomst geven. Dit zijn:

De conflictregels worden in deze specifieke volgorde toegepast.

Er zijn bestaan misvattingen over de Lex Specialis - regel.

  1. Anders dan het woord "lex" doet vermoeden, gaat de lex special-regel niet over hele wetten, maar over specifieke rechtsregels.Eerder stond op deze pagina dat een bijzondere 'wet' voorrang krijgt boven een algemene wet. Dat is niet het geval. Het huurrecht zet dus niet het algemene contractenrecht opzij. Dat kan uitsluitend een specifieke regel van het het huurrecht doen. Het algemene contractenrecht geldt wat het overige betreft ook binnen het huurrecht.
  2. De specialis-regel geldt uitsluitend als men er met de eerste conflict-regel niet uitkomt. Op het moment dat een Europese, algemene regel iets bepaalt, terwijl een Nederlandse/Belgische, bijzondere regel het tegenovergestelde bepaalt, dan gaat de Europese regel voor. De lex superior-regel gaat voor op de lex-specialis regel. Dat betekent dat een bijzondere nationale regel niet een algemene Europese regel opzij kan zetten (tenzij die Europese regel zelf expliciet bepaalt dat dit wel mag). De (Nederlandse) Wet op de Geneeskundige Behandelingsovereenkomst, kan de (Europese) AVG dus niet opzij zetten. De WGBO kan wel iets anders bepalen, omdat de AVG dit zelf in artikel 9 lid 4 toestaat.
  3. De regel is bovendien uitsluitend van toepassing, als in een concrete casus twee regels tot een andere uitkomst leiden. Dat betekent dat als een algemene regel bepaalt dat iets is toegestaan, terwijl de bijzondere regelgeving erover zwijgt, er geen sprake is van een conflict en men dus helemaal niet toekomt aan de specialis-regel. Dan geldt gewoon de algemene regel.

Strafrecht

Voor het Nederlandse strafrecht is het beginsel vastgelegd in artikel 55 lid 2 WvSr. Ingevolge dit artikellid geldt dat indien voor een feit dat in een algemene strafbepaling valt een bijzondere strafbepaling bestaat, alleen deze bijzondere strafbepaling in aanmerking komt.