HAWK (luchtdoelraket)

HAWK in het Site Gunfire Brasschaat-museum
ROR (Range Only Radar) doelvolger voor een HAWK

De Raytheon MIM-23 HAWK is een luchtafweersysteem van Amerikaanse makelij en werd gebruikt om vanaf de grond snelvliegende luchtdoelen te bestrijden. Het systeem behoort tot de klasse van de zogenaamde SAM-raketten (Surface-to-Air Missile). HAWK is het acroniem voor Homing All the Way Killer.

Van 1963 tot 1994 heeft men HAWK-eenheden gestationeerd in de NAVO-verdedigingsgordel die zich uitstrekte van Noorwegen, via Denemarken en Duitsland, naar Italië en Turkije. Het HAWK-systeem werd voornamelijk gebruikt tegen luchtdoelen op de lage tot middelgrote hoogte. Het diende als aanvulling op de Nike Hercules luchtdoelraket voor aanvallen van doelen op grote hoogte. Na de uitfasering van de Nike Hercules in 1988, fungeerde het HAWK-systeem naast het Patriot wapensysteem. In 2004 werd het HAWK-systeem in België en Nederland uitgefaseerd.

Zover bekend hebben Europese HAWK-eenheden nooit een raket tijdens een oorlogstoestand gelanceerd. Traditioneel oefende men het lanceren op het eiland Kreta, waar een NAVO-oefengebied NAMFI was gevestigd.

HAWK in Nederlandse dienst

Een HAWK-batterij: een laadvoertuig (loader) op rupsbanden laadt de lanceeraffuit (launcher) met drie HAWK-raketten

Bij de Nederlandse strijdkrachten maakte het HAWK-wapen deel uit van de Koninklijke Luchtmacht en werd ingedeeld in een zogenoemde Groep Geleide Wapens (afgekort tot GGW).

In Nedersaksen en Noordrijn-Westfalen werden drie Geleide Wapen-groepen gestationeerd:

Na bezuinigingen op defensie werd 4 GGW in 1975 opgeheven en het materiaal verdeeld over de Nederlandse vliegvelden ten behoeve van vliegveldverdediging naast het Bofors 40L70 luchtdoelgeschut en de Stinger Manpads. Het geheel werd aangestuurd vanuit het Flycatcher radarsysteem.

HAWK-batterijen op Nederlands grondgebied:
Vanaf 1994 werden de HAWK raketsystemen in een nieuwe GGW gestationeerd op vliegbasis De Peel:

De enige Nederlandse operationele HAWK-inzet was in 1991 in Turkije waar ze tijdens de Golfoorlog het Turkse luchtruim en de stad Diyarbakır tegen luchtaanvallen beschermden, dit in het kader van de NAVO samenwerking met Turkije. Het HAWK-systeem werd in Nederland definitief opgegeven in 2004. De acht HAWK PIP III-systemen van GGW De Peel werden in december 2004 aan Roemenië verkocht.

HAWK in Belgische dienst

Lancering van een HAWK-raket op Kreta

In België werden de HAWK-eenheden ingeschakeld in de luchtdoelartillerie als onderdeel van de Landmacht. In de Bondsrepubliek waren tussen 1966 en 1995 twee bataljons actief:

Op Belgisch grondgebied:

Samenstelling van een HAWK-eenheid

de PCP van
de PAR rondzoekradar
HIPIR doelvolger
Improved Hawk op lanceeraffuit

De vuurleiding van een HAWK-bataljon gebeurt vanuit het Batallion Operations Centre (BOC) dat verantwoordelijk is voor zijn eigen luchtverdedigingssector.

Aan het BOC (vuurcoördinatiecentrum, en bij sommige gebruikers uitgerust met een langeafstandsradar) zijn drie of vier circa 10 à 20 km rondom verspreid opgestelde lanceerbatterijen gekoppeld.

Een batterij bestaat uit de componenten:

Elke HIPIR radar stuurt via de Launcher Section Control Box (LSCB) 3 launchers aan, die elk voorzien zijn van drie HAWK-raketten.

Bij verplaatsingen kan een HAWK batterij worden gesplitst in twee aparte vuureenheden, waarvan de ene dan bestaat uit de BCC en ICC, de PAR en ROR en één HIPIR met 3 launchers. Deze configuratie het 'Battery Minus'. De andere helft, de Assault Fire Unit (AFU), bestaat uit de PCP, de CWAR, de andere HIPIR met eveneens 3 launchers

Een raket (missile) heeft een bereik van maximaal 15 kilometer hoogte en 35 kilometer reikwijdte. Tijdens de vlucht blijft de raket het doel volgen aan de hand van door het doel gereflecteerde signaal van de HIPIR. Als de raket het doel mist, defragmenteert de bommantel bij de explosie, zodat toch nog schade aan het gemiste doel kan worden aangebracht.

Daarnaast zijn bij de eenheid diverse logistieke onderdelen toegevoegd zoals transport, generatoren ter voorziening van de benodigde krachtstroom voor de eenheid en onderhoud om de eenheid in een oorlogssituatie geheel self-supporting te maken. De militairen van een eenheid worden ingezet voor de rondomverdediging, communicatie en logistiek.

Locaties op Google Maps

Nederland

België en Duitsland

Mediabestanden die bij dit onderwerp horen, zijn te vinden op de pagina MIM-23 Hawk op Wikimedia Commons.