De Houtribdijk (ook bekend als Markerwaarddijk of dijk Enkhuizen-Lelystad) is een waterkering in Nederland en vormt het kerndeel van de N307 (tot 2018: N302). De dam scheidt het IJsselmeer van het Markermeer en werd aangelegd tussen 1963 en 1976. Op de Afsluitdijk na is hij de langste dam in Nederland.
De 26 kilometer lange dam was oorspronkelijk bedoeld als dijk voor de in te polderen Markerwaard in het zuidwestelijke deel van het IJsselmeer. Na decennia uitstel is in 2003 besloten deze IJsselmeerpolder niet aan te leggen. De dam ligt grotendeels op twee ondieptes in het IJsselmeer: het Enkhuizerzand en de Val van Urk. Daartussen ligt een dieper deel, de Houtrib, een vroegere vaargeul van Urk naar het zuiden.
De dam werd zowel vanuit Lelystad als vanuit Enkhuizen aangelegd en het laatste gat werd op 4 september 1975 officieel gesloten door prins Claus, die daar een sluitsteen plaatste (locatie). Op 14 december 1976, ruim een jaar nadat de dam gereed was, werd de weg geopend.
De vorm van de Houtribdijk hangt direct samen met deze oorspronkelijke bestemming. De dijk volgt niet de kortste route tussen Enkhuizen en Lelystad, maar loopt grotendeels langs de westelijke begrenzing van het geplande Markerwaardgebied. Daardoor ontstond een groot afgesloten bekken waarin de toekomstige polder zou kunnen worden aangelegd. Het tracé was dus niet primair gekozen voor verkeer of waterkering, maar als contour van een nog te realiseren inpoldering.
De weg verbindt de steden Enkhuizen (provincie Noord-Holland) en Lelystad (Flevoland). Aan de noordoostzijde ligt een fietspad voor beide richtingen. Tot 2018 was hij onderdeel van de N302, sindsdien van de N307. Op het grootste deel van dit wegvak mag 100 km/u gereden worden; bij de Houtribsluizen 80 km/u; bij het haventje de Trintelhaven halverwege de dijk waar ook een eetgelegenheid is 70 km/u.
Rijkswaterstaat noemde het dijklichaam de Houtribdijk, maar de weg heet Markerwaarddijk. Deze wordt gehanteerd door de gemeente Lelystad en de provincie Flevoland, de wegbeheerders. Het Enkhuizense deel heet vanaf de Krabbersgatsluis Zijlweg.
Voor de scheepvaart zijn in de dijk drie sluizencomplexen gebouwd: de Krabbersgatsluis, voor de beroepsvaart die niet via het naviduct kan, het Naviduct Krabbersgat voor recreatievaart en beroepsvaart, inclusief riviercruiseschepen, bij Enkhuizen, en de Houtribsluizen bij Lelystad. Het naviduct bij Enkhuizen is een combinatie van een sluis met een aquaduct en maakt het mogelijk dat scheepvaart en wegverkeer elkaar kruisen zonder hinder van elkaar te ondervinden. Naast de Krabbersgatsluis en de Houtribsluizen liggen spuisluizen die nodig zijn voor de regeling van het waterpeil van Markermeer en IJsselmeer. Ongeveer halverwege de dijk ligt de Trintelhaven, een vluchthaven.
In 1976 werd over de dijk door de Flevodienst buslijn 56 ingesteld tussen Lelystad en Enkhuizen. De bus reed doordeweeks tien keer per richting, in het weekend minder vaak. Vanaf 1981 werd de lijn als buslijn 146 door de Verenigde Autobus Diensten VAD gereden met een aparte zomer- en winterdienst. Vanaf 1988 kreeg de lijn het nummer 150. In 1994 werd de VAD onderdeel van het nieuwe Midnet. Er werd na 1998 steeds meer geschrapt in de dienstregeling en in 1999 ging Midnet op in Connexxion. Sinds december 2008 rijdt alleen lijn 650 nog, met één rit per dag: in de vroege ochtend van Wervershoof naar Lelystad en in de late middag terug. Deze scholierenlijn is ook toegankelijk voor andere passagiers.
Van 2019 tot juni 2020 heeft Rijkswaterstaat aan de Houtribdijk een versterkingsproject uitgevoerd, omdat hij niet meer voldeed aan de veiligheidsnorm van de Waterwet. Hij is versterkt met zand en steen en is nu bestand tegen stormen die gemiddeld eens in de 10.000 jaar voorkomen. De dijk is deels traditioneel versterkt met breuksteen en gietasfalt en deels innovatief met grote zandpakketten die tegen de dijk zijn aangelegd. Hierdoor ontstonden brede, zandige oevers met een volume van 10 miljoen m³ zand, waarmee de klappen van het water worden opgevangen.
Tevens biedt de dijk zo kansen tot natuurontwikkeling. De zachte overgang van zand naar water wijkt af van de vele steenoevers in het IJsselmeergebied. Dit trekt andere vissen en waterdieren aan, waardoor de biodiversiteit in het Markermeer en IJsselmeer toeneemt en ook de waterkwaliteit verbetert.
Ook zijn andere mogelijkheden voor natuur en recreatie ontwikkeld. Halverwege is aan de zuidzijde van de Houtribdijk richting Enkhuizen met zand en slib een nieuw, nat natuurgebied in het Markermeer gecreëerd, het Trintelzand. Dit plas-drasgebied trekt vogels en ander leven aan. Bij Lelystad heeft de provincie in 2020 het Bataviastrand aangelegd als watersportstrand. Het wordt ook door zwemmers gebruikt en sinds 2023 hebben die een eigen zone.
Aan de zuidoostelijke kant, op negen kilometer varen van Lelystad en op vier kilometer van de Houtribdijk is tussen 2016 en 2021 de eilandengroep Marker Wadden gerealiseerd.
· 
· 
