Michelia is de naam van een geslacht van planten uit de Magnoliafamilie. Sinds stamboomonderzoek met behulp van DNA-sequencing de verwantschappen binnen de familie Magnoliaceae heeft duidelijk gemaakt, is de status van Michelia als geslacht onzeker geworden.
Sommige, vooral westerse, auteurs plaatsen de soorten uit de onderfamilieMagnolioideae nu allemaal in één groot geslacht Magnolia, waarbij Michelia tot een sectie van Magnolia is gereduceerd.
Andere, vooral Chinese, auteurs delen de onderfamilie in een groot aantal kleine geslachten in, waarvan Michelia dan een van de grootste is, met ongeveer 50 soorten.
Michelia's onderscheiden zich van de andere taxa van de Magnolioideae door de okselstandige bloemen.
Alle andere taxa hebben eindstandige bloemen. Verder zijn bij Michelia de bessen van de verzamelvrucht niet met elkaar vergroeid. Voor de taxonomische indeling, zie verder Magnolia.
De soorten uit dit geslacht (of deze sectie) komen voor in de tropen en subtropen van Zuidoost-Azië. Vrijwel geen een is in Nederland en België winterhard. Uitzonderingen hierop zijn Michelia yunnanensis (=Magnolia dianica) en Michelia maudiae (=Magnolia maudiae), die hier en daar met succes gekweekt worden in de Verenigde Staten en een deel van West-Europa.
Historie van het geslacht
De verzamelvrucht van Magnolia (Michelia) champaca
Het geslacht is door Linnaeus vernoemd naar Pietro Antonio Micheli (1679–1737), hoogleraar botanie in Pisa en curator van de botanische tuin van Florence.
De eerste vermelding van de naam Michelia is in de eerste druk van Genera Plantarum van Linnaeus van 1737. Linnaeus geeft hier een referentie naar Rheede'sHortus Indicus Malabaricus 1: [plaat] 19.
Bij Rheede vinden we de naam Champaca en een plaat waarin een bloem is afgebeeld met de binnenste bloemdekbladeren gesloten, zodat de gynandrophoor onzichtbaar is. Verder de afbeelding van een vrucht die eruitziet als een tros druiven en in elk geval duidelijk maakt dat er per bloem een groot aantal vruchtbeginsels is. De beschrijving rept verder van acht kroonbladeren per krans.
Op grond van deze informatie plaatste Linnaeus de soort in de klasseOctandria, ordePolygynia.
Ter vergelijking: het geslacht Magnolia werd door hem al vanaf 1735 in de Polyandria, Polygynia geplaatst. Ook in de Genera plantarum van 1742 en in de Flora Zeylanica van 1747, wordt Michelia nog in de Octandria geplaatst. In de eerste druk van Species plantarum (1753) staat Michelia uiteindelijk onmiddellijk na Magnolia in dezelfde klasse en orde.
Synoniemen
Michel Adanson publiceerde in 1763 de naam Champaca voor dit geslacht, gebaseerd op hetzelfde type als dat van Linnaeus (Rheede's Hortus Indicus Malabaricus 1: t.19), dus een overbodige naam.
Otto Kuntze publiceerde in 1891 de naam Sampacca als een vervangingsnaam voor Michelia. Kuntze was het hartgrondig oneens met de praktijk dat namen van vóór Linnaeus' Species plantarum niet werden geaccepteerd en verving tal van Linnaeus' namen door oudere. Sinds 1905 is deze praktijk officieel in de ban gedaan, en zulke namen zijn ongeldig.
Liriopsis Spach non Rchb. is volgens James Edgar Dandy een synoniem voor Michelia sect. Micheliopsis.
Paramichelia Hu en Tsoongiodendron W.Y. Chun zijn volgens Nooteboom allebei synoniemen voor Michelia.
Soorten
Michelia angustioblonga Y.W. Law & Y.F. Wu 1986 (= Magnolia angustioblonga (Y.W. Law & Y.F. Wu) Figlar 2000)
Michelia xanthantha C.Y Wu ex Y.W. Law & Y.F. Wu 1988 (= Magnolia xanthantha (C.Y Wu ex Y.W. Law & Y.F. Wu) Figlar 2000)
Michelia yunnanensis Franch. ex Finet & Gagnep. 1906 (= Magnolia laevifolia (Y.W. Law & Y.F. Wu) Noot. 2007, Michelia laevifolia Y.W. Law & Y.F. Wu 1988)
Bronnen, noten en/of referenties
↑Azuma, H., L.B. Thien & S. Kawano (1999). Molecular phylogeny of Magnolia (Magnoliaceae) inferred from cpDNA sequences and evolutionary divergence of the floral scents. Journal of Plant Research (Tokyo) 112(3) (1107): 291–306
↑Azuma, H., L.B. Thien & S. Kawano (2000). Molecular phylogeny of Magnolia based on chloroplast DNA sequence data and floral scent chemistry. in: Liu, Y.H. et al. (eds.) Proceedings of the International Symposium on the Family Magnoliaceae, May 18-22 1998, Guangzhou, China (Science Press, Beijing): 219–227
↑Azuma, H., J.G. García-Franco, V. Rico-Gray & L.B. Thien (2001). Molecular phylogeny of the Magnoliaceae: The biogeography of tropical and temperate disjunctions. American Journal of Botany88(12): 2275–2285
↑Kim, S., C.W. Park, Y.D. Kim & Y.B. Suh (2001). Phylogenetic relationships in family Magnoliaceae inferred from ndhF sequences. American Journal of Botany (Lancaster, PA) 88(4): 717–728
↑Zie o.a. Figlar, R.B. & H.P. Nooteboom (2004). Notes on Magnoliaceae IV. Blumea49(1): 87–100; in dit artikel geven Figlar en Nooteboom een nieuwe indeling van Magnolia in 3 subgenera, 12 secties en 13 subsecties; waar nodig geven ze nieuwe namen. Michelia is hier een sectie in subgenus Yulania.
↑Zie o.a. Xia, N.H., Y.W. Law & H.P. Nooteboom (2008). Flora of China7: 48–91; in deze flora worden de Chinese soorten ingedeeld in 12 geslachten, waarvan enkele nieuw maar gebaseerd op bestaande secties; wél worden voor alle soorten de synoniemen in Magnolia gegeven. online versie, PDF. Gearchiveerd op 16 juli 2024.
↑De bloemen zijn in feite schijnbaar okselstandig. Figlar toonde aan dat de bloemen aan het eind van de aanleg van een nieuwe tak staan, in Figlar, R.B. (2000). Proleptic branch initiation in Michelia and Magnolia subgenus Yulania provides basis for combinations in subfamily Magnolioideae. in: Liu Yu-hu et al., Proceedings of the International Symposium on the Family Magnoliaceae, May 18-22 1998, Guangzhou, China (Science Press Beijing): 14–25
↑Micheli was ook de auteur van Nova Plantarum Genera (1729), waaruit Linnaeus een aantal genera overnam, en een pionier en autoriteit op het gebied van niet-bloeiende planten (Cryptogamen).
↑Rheede tot Draakestein, H.A. van (1678). Hortus Indicus Malabaricus1: 31, plaat 19.
↑Meer specifiek: de beschrijving stelt dat er drie kransen van kroonbladeren zijn, waarvan de buitenste twee kransen uit ongeveer acht bladeren bestaan.
↑Er is bij planten vaak een verband tussen het aantal kroonbladeren per krans en het aantal meeldraden in de bloem. De informatie dat er bij Michelia acht kroonbladeren per krans zijn is onjuist (het zijn er drie) maar leidde er wel toe dat Linnaeus er bij gebrek aan betere informatie (de plaat laat geen meeldraden zien en de tekst zegt er niks over) van uitging dat er acht meeldraden zijn.
Afbeeldingen op Wikimedia Commons
Michelia op Wikispecies
