Misantroop
Misantropie is een levenshouding die wordt gekenmerkt door een pessimistische visie op de samenleving en het wantrouwen van mensen.
Een misantroop ziet het gros van de handelingen van de mens als negatief. Beslissingen van mensen worden genomen door zelfingenomenheid, morele zwakheid, vooringenomenheid, dogmatisme, luiheid, persoonlijk gemak, winstbejag en andere als slecht te bestempelen zaken. Deze handelwijze van de mens veroorzaakt onder meer oorlogen, versnelde opwarming van de aarde, onderdrukking en genocide.
Een misantroop ziet de handelswijze van de mens als een gevolg van een gebrek van intellectuele capaciteiten, en dan ook niet als eenvoudig op te lossen probleem. Misantropie kan zich zowel uiten door een terugtrekking uit de maatschappij als door het juist actiever betrokken zijn in de maatschappij om deze proberen te verbeteren.
Een misantroop is niet per definitie antisociaal of het tegengestelde van een humanist. Het woord misantropie komt van het Griekse misos (haat) en anthropos (mens). Een synoniem voor misantropie is mensenhaat en een antoniem is filantropie.
Misantropie was al een bekende levenshouding in het Oude Griekenland, die zich veelal uitte in een afzondering van de samenleving, uitgelokt door desillusie en een ongeloof in de mogelijkheid van mensen om op harmonieuze wijze met elkaar om te gaan.
Misantropie in het Christendom
Misantropie is ook terug te vinden in het Christendom. In de Bijbel worden mensen geportreteerd als zondaars die in de basis in staat zijn tot het doen van slechte dingen door de zondeval. De opdracht van God aan de mensheid is om zonden van zich af te werpen en te leven zoals God dit heeft bedoeld.
Bekende misantropen
Personages
- Timon van Athene was een notoire misantroop.
- Le misanthrope is een bekend toneelstuk van Molière.
- Ebenezer Scrooge uit Charles Dickens' verhaal A Christmas Carol is een misantroop die door ontmoetingen met geesten die hem zijn verleden, heden en toekomst voorspiegelen, zijn levenshouding verandert.
- Een Vuile Egoïst, een toneelstuk uit 1970 door Françoise Dorin, heeft een sympathieke misantroop als hoofdpersoon. Het werd in het Nederlands vertaald door Guus Verstraete sr. en in 1975/1976 uitgevoerd met Guus Hermus als misantroop en Ko van Dijk jr. als zijn bediende.
- Melvin Udall, gespeeld door Jack Nicholson in As Good as It Gets is een beroemde romanschrijver en een grove, sarcastische, verzuurde en bevooroordeelde misantroop, die teruggetrokken in zijn appartement in Manhattan leeft. Iedereen die hem ontmoet, krijgt een belediging toegeworpen.
- Greg House, gespeeld door Hugh Laurie in House M.D., is een hoogbegaafde mensenhater.
- Hannibal Lecter in Silence of the Lambs (1991) is een misantrope seriemoordenaar.
Personen
- Henry David Thoreau schreef: Geen gezelschap is zo plezierig als alleen zijn. We zijn eenzamer in gezelschap dan alleen in onze kamers.
- Emily Dickinson koos ervoor het grootste gedeelte van haar leven op haar kamer door te brengen, alleen.
- Isaac Newton wordt in The calculus Wars beschreven als iemand die graag in afzondering bezig was met wetenschap, en zijn onderzoek boven alles stelde. Boven sociale interactie, familie en hygiëne.
- ↑ (en) Beschrijving van Melvin Udall in de Internet Movie Database
- ↑ (en)
House M.D. in de Internet Movie Database - ↑ Anneli Rufus, 'A Party of One', p. 51
- ↑ The Independent over eenlingen die niet eenzaam zijn
- ↑ Anneli Rufus, 'A Party of One', Introduction p. xx
- 1 2 Artikel Psychology Today: Field Guide to the Loner
- ↑ Trouw, 26/11/1997/De gedichten van Emily Dickinson
- ↑ The Calculus Wars p. 23, 28, 159 ISBN 978-1-56025-706-6
- ↑ Daily Mail: It wasn't just that gravity got Newton down. Gearchiveerd op 23 mei 2025.
