Mookerheide

Mookerheide
Natuurgebied
Mookerheide (Nederland)
Mookerheide
Situering
Land Nederland
Coördinaten 51° 45′ NB, 5° 54′ OL
Informatie
Beheer Vereniging Natuurmonumenten
Foto's
Zicht over de Mookerheide richting Maasdal
Zicht over de Mookerheide richting Maasdal

De Mookerheide is een bos- en heidegebied ten oosten van Mook in de gemeente Mook en Middelaar in het noorden van de Nederlandse provincie Limburg. Hoogtes in het gebied variëren van 50 tot 80 meter boven NAP. Het natuurgebied is sinds 1985 in beheer bij Natuurmonumenten.

Geschiedenis

De heide en de omgeving van Mook waren zowel in de Tachtigjarige Oorlog als in de Tweede Wereldoorlog het toneel van krijgsgeweld. Bij de gevechten vielen veel slachtoffers.

Tijdens de Nederlandse Opstand tegen de koning Filips II vond in 1574 de Slag op de Mookerheide plaats. De graven Lodewijk van Nassau en Hendrik van Nassau, jongere broers van Willem van Oranje, sneuvelden. Het bosgebied tussen Nijmegen en Mook bestond toen geheel uit heide, de Mookerheide. De slag vond niet plaats op het huidige grote heidegebied bij Bisselt, maar aan de noordkant van de dorpskern van Mook, tussen de Maas en de Bovensteweg. Enige duizenden krijgslieden in dienst van Oranje vonden daar de dood. Van degenen die in zuidelijke richting wegvluchtten, kwamen om in de moerasgebieden ten zuiden van Mook. Ter hoogte van Molenhoek is het verdedigingswerk de Heumense Schans uit die tijd nog terug te vinden in het landschap.

Zo'n vijftig jaar later, in 1629, verzamelde Frederik Hendrik van Oranje zijn troepen op de Mookerheide om van daaruit te vertrekken om 's-Hertogenbosch te gaan belegeren. Na 1639 werd de Mookerschans aangelegd. Eind 17e eeuw liet Willem III van Oranje zijn leger op de Mookerheide oefenen.

In de Tweede Wereldoorlog is in 1944 op de heide zwaar gevochten. In het gebied zijn kraters achtergebleven van bominslagen. Op 17 september 1944 landde in de buurt een deel van de Amerikaanse 82e luchtlandingsdivisie in het kader van Operatie Market Garden. In februari 1945 gebruikte de Britse 21e Legergroep onder bevel van Bernard Montgomery deze omgeving als uitvalsbasis voor Operatie Veritable om via het aangrenzende Reichswald door te stoten naar de Rijn.

Natuur

Het gebied ligt op een tachtig meter hoge stuwwal die is ontstaan in het Saalien en die onder meer tijdens het Weichselien en door een voormalige bedding van de Rijn (nu het dal van de Niers) haar huidige karakter heeft gekregen. Op de uitkijktoren van de Mookerschans is een deel van de heide te overzien. Aan de noordzijde van de Mookerheide bezit Natuurmonumenten een gebied van 235 hectare met het landgoed Mookerheide en het uit 1904 daterende Jachtslot de Mookerheide. Er is een parkbos en er zijn moes-, pluk- en kruidentuinen. In 2019 werden er veel bomen verwijderd voor het inrichten van een natuurbegraafplaats. Een groot deel van de vroegere heide is veranderd in bosgebied. Vergrassing bedreigt de nog resterende heide, dit wordt tegengegaan met begrazing door Schotse hooglanders. Het grootste overgebleven heidegebied ligt ten zuiden van het dorp Mook, nabij buurtschap Bisselt. Verschillende heidegebieden worden met elkaar verbonden om zo het biotoop voor dieren als gladde slang, hazelworm en zandhagedis te verbeteren.

Infrastructuur

Door het bosgebied loopt de Maaslijn, de spoorlijn van Nijmegen naar Blerick. In het bosgebied is ook de aftakking van de ongebruikte spoorlijn van Nijmegen naar Kleef.

Sport

Het Zweefvliegveld Malden ligt in het gebied.

Fotogalerij

Zie de categorie Mookerheide van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.