Net (textiel)

Geknoopt net gebruikt in de visserij
Visnet uit het Neolithicum

Netwerk, meestal simpelweg net genoemd, is een textielproduct dat bestaat uit enkelvoudige, getwijnde, gekabeleerde of gevlochten netgarens, of een combinatie daarvan, die zodanig gekruist of verbonden zijn dat ze in het eindproduct open ruimtes vormen die ‘mazen’ worden genoemd. Zowel het textiel als veel producten waarin het verwerkt is worden aangeduid als ‘net’. De eigenlijke naam van het textiel, ‘netwerk’, wordt tegenwoordig vooral gebruikt voor abstracte netwerken zoals telecom- en ICT netwerken.

Net heeft veel toepassingen en is verkrijgbaar in verschillende varianten. De eigenschappen variëren afhankelijk van het soort en dikte van het gebruikte netgaren en de wijze waarop het net geknoopt is.

Er zijn verschillende maasvormen mogelijk, bijvoorbeeld: ruit, vierkant of hexagonaal.

Afspraken over netten zijn genormeerd en staan in de internationale norm ISO 1107 Netwerk. Benamingen en definities staan in de Nederlandse norm NEN 5306 Benamingen en definities.

Netwerk wordt soms verward met gaas. Het verschil is dat net gemaakt is van textiel terwijl gaas gemaakt is van metaaldraad.

Geschiedenis

De oudste vondsten van netten en touwen gemaakt van wilgenbast gaan terug tot het Mesolithicum. Aangezien netten in de prehistorie gemaakt werden van organische materialen die snel vergaan, kan niet worden uitgesloten dat netten al bekend waren in het Laatpaleolithicum. Op grafmonumenten uit het Oude Rijk in het Oude Egypte zijn afbeeldingen gevonden van het vissen met een sleep- of treknet. Op afbeeldingen is te zien dat de netten werden gemaakt door het weven of knopen van vlasdraden.

Een retiarius (net-man) was een gladiator die vocht met uitrusting in de stijl van een visser: een verzwaard net (rete, vandaar de naam), een drietand (fuscina of tridens) en een dolk (pugio). Verder droeg hij een armbeschermer (manica) en een schouderbeschermer (galerus), maar geen helm

Netten werden oorspronkelijk gemaakt van natuurlijke materialen zoals hennep, sisal, vlas, linnen, katoen en zijde.

Vanaf halverwege de 19e eeuw begonnen fabrieken met de machinale productie van netten.

Na de Tweede Wereldoorlog verschenen het eerste (vis)netten van nylon, een synthetisch garen. Dit rot niet in tegenstelling tot natuurlijk garen. Bovendien is het sterker. Tegenwoordig worden vrijwel alle netten gemaakt van synthetische garens zoals nylon, polyamide, polyester, polyethyleen en dyneema.

Milieu

Door de wereldwijde toename van de netvisserij maken gescheurde netten zo’n 10% uit van de totale hoeveelheid afval in zeeën en oceanen. Deze netten vormen een gevaar voor zeedieren, zoals dolfijnen, zeeschildpadden en walvissen, die erin verstrikt raken en sterven. Ook kunnen ze ervan eten of kunnen netten de toegang tot paaigronden blokkeren. Soms raken oude netten verstrikt in koraalriffen.

Tuinnetten en netten op sportcomplexen, zoals tennisnetten, doelnetten en ballenvangers, leveren gevaar op voor vogels en zoogdieren, die erin verstrikt kunnen raken.

Productie

Historische instructies voor netten boeten
Boetnaalden
Geknoopte netten
Traditioneel worden netten gemaakt door gedraaide of gevlochten garens op hun kruispunten te knopen. Hiervoor kan een boetnaald of een netknoopmachine worden gebruikt. Soms worden de randen van een net versterkt met een randlijn.
Knooploze netten
Knooploze netten kunnen bijvoorbeeld ‘gebreid’ zijn, waarbij de garens van het net door een breitechniek verbonden worden, bijvoorbeeld met een netmachine, een soort breimachine. Knooploze netten zijn gladder en slijten daardoor minder snel.
Thermoplastisch geproduceerde netten
Van dicht zeildoek worden netachtige doeken gemaakt, door er ronde of vierkante openingen in te perforeren. Deze openingen zijn meestal 2 à 3 cm groot. Deze ‘netten’ worden vaak beschermende leuningen op bouwplaatsen gebruikt. Ook worden ze gebruikt als (tijdelijke) afzettingen op skipistes.

Soorten netten

Netten hebben veel verschillende toepassingen. Er zijn dan ook veel verschillende soorten netten, bijvoorbeeld:

Visserij

Zie Visnet voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Transport

Veiligheid

Construction safety nets are flexible plastic nets made from HDPE or High-density polyethylene raw materials.

Agrarisch

Sport en spel

Kleding

Verpakken

Overig

Militair

Gezegden met net

In het Nederlands komen en verschillende gezegden voor waarin het net in een overdrachtelijke betekenis wordt aangewend. Enkele voorbeelden:

Zie de categorie Nets van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.