Nikki Giovanni

Nikki Giovanni
Persoonsgegevens
Geboortedatum	7 juni 1943
Geboorteplaats	Knoxville
Overlijdensdatum	9 december 2024
Overlijdensplaats	Blacksburg
Opleiding en beroep
Opleiding gevolgd aan	Fisk University (Bachelor of Arts – 1967), Universiteit van Pennsylvania, Columbia-universiteit, Austin-East High School
Werkveld(en)	creatief en professioneel schrijven, poëzie, opiniërende journalistiek, activisme
Erkenning en lidmaatschap
Lid van	National Council of Negro Women
Prijzen en onderscheidingen	Ohio-eregalerij voor Vrouwen (1985), Virginia Women in History, Langston Hughes Medal (1996), American Book Award (2008), NAACP Image Award for Outstanding Literary Work, Fiction (2003), Black Literary Hall of Fame (oktober 1998), Carl Sandburg Literary Award (2007), Ladies' Home Journal Women of the Year (1973), Robert Frost Medal (2025), Ruth Lilly Poetry Prize (2022)
Afbeeldingen
Links
(en) IMDb-profiel
Website
Portaal    Literatuur

Yolande Cornelia "Nikki" Giovanni Jr. (Knoxville, 7 juni 1943 – Blacksburg, 9 december 2024) was een Amerikaanse dichter, schrijver, commentator, activist en docent. Zij was een van de bekendste Afrikaans-Amerikaanse dichters ter wereld. Haar werk omvat poëziebundels, poëzie-opnames en non-fictie-essays en behandelt onderwerpen die uiteenlopen van ras en sociale kwesties tot kinderliteratuur. Ze won talloze prijzen, waaronder de Langston Hughes Medal en de NAACP Image Award. In 2004 werd Giovanni genomineerd voor een Grammy Award voor haar poëziealbum, The Nikki Giovanni Poetry Collection. Daarnaast werd ze genoemd als een van Oprah Winfrey's 25 'Living Legends'. Giovanni was lid van The Wintergreen Women Writers Collective.

Giovanni verwierf haar eerste bekendheid eind jaren zestig als een van de belangrijkste schrijvers van de Black Arts Movement. Beïnvloed door de burgerrechtenbeweging en de Black Power-beweging uit die tijd, biedt haar vroege werk een sterk, militant Afrikaans-Amerikaans perspectief, wat ertoe leidde dat een schrijver haar de 'Dichter van de Zwarte Revolutie' noemde. In de jaren zeventig begon ze met het schrijven van kinderboeken en was ze medeoprichter van de uitgeverij NikTom Ltd., die een uitlaatklep moest bieden aan andere Afrikaans-Amerikaanse schrijfsters. In de decennia daarna behandelde ze in haar werk maatschappelijke kwesties, menselijke relaties en hiphop. Gedichten als "Knoxville, Tennessee" en "Nikki-Rosa" zijn vaak opnieuw gepubliceerd in bloemlezingen en andere verzamelingen.

Giovanni ontving talrijke onderscheidingen en 27 eredoctoraten van verschillende hogescholen en universiteiten. Ze werd zeven keer onderscheiden met de NAACP Image Award. Een van haar meest unieke onderscheidingen was een vernoeming in 2007 van een Zuid-Amerikaanse vleermuissoort, Micronycteris giovanniae.

Giovanni was trots op haar Appalachen-afkomst en was actief om de manier waarop de wereld kijkt naar Appalachen en Affrilachiërs te veranderen.

Giovanni doceerde aan Queens College, Rutgers en Ohio State en was tot 1 september 2022 'University Distinguished Professor' aan Virginia Tech. Na de schietpartij op Virginia Tech in 2007 droeg ze een gedicht voor tijdens een herdenkingsdienst voor de slachtoffers van de schietpartij.

Giovanni kondigde in september 2022 haar pensionering aan bij Virginia Tech, nadat ze daar 35 jaar had lesgegeven. In december 2022 kende de universiteit haar de titel University Distinguished emeritus professor toe.

Op 9 december 2024 overleed Giovanni aan complicaties van longkanker in een ziekenhuis in Blacksburg, Virginia. Ze is 81 geworden.

Schrijver

De burgerrechtenbeweging en de Black Power-beweging inspireerden haar vroege poëzie: Black Feeling, Black Talk (1968), Black Judgement (1968) en in Re: Creation (1970). Deze werken droegen bij aan de positionering van Giovanni als een nieuwe stem voor Afrikaans-Amerikanen.(30) In "After Mecca": Women Poets and the Black Arts Movement noemde Cheryl Clarke Giovanni een vrouwelijke dichter die een belangrijk onderdeel werd van de burgerrechten- en Black Power-beweging. Giovanni werd algemeen geprezen als een van de beste Afrikaans-Amerikaanse dichters die voortkwam uit de Black Power- en Black Arts-bewegingen uit de jaren zestig. Haar vroege gedichten worden gezien als radicaal en strijdbaarder dan haar latere werk. Haar poëzie wordt beschreven als ‘politiek, spiritueel en sociaal bewust’. Evie Shockley beschrijft Giovanni als "de belichaming van het uitdagende, onbeschaamd politieke, schaamteloos Afrocentrische BAM-ethos".

Haar werk wordt beschreven als het overbrengen van ‘urgentie in het uiten van de behoefte aan zwart bewustzijn, eenheid en solidariteit.’ Ook Giovanni’s vroege werk wordt gezien als ‘polemisch’ en ‘opruiend’. Voorbeelden van gedichten waarin zij zich met klem uitsprak voor verandering zijn onder meer "The True Import of Present Dialogue Black vs. Negro" (1968), "Poem for Black Boys" (1968) en "A Litany for Peppe" (1970).

Giovanni schreef niet alleen over raciale gelijkheid, ze pleitte ook voor gendergelijkheid. Rochelle Odon stelde zelfs dat ‘Giovanni’s heroriëntatie van de vrouwelijke identiteit op seksualiteit cruciaal was voor de opkomende feministische beweging binnen de zwarte gemeenschap. In het gedicht ‘Revolutionary Dreams’ (1970) gaat Giovanni in op gender en objectivering. Ze schrijft: "Als een vrouw doet wat een vrouw doet als ze natuurlijk is, zou ik een revolutie ontketenen" (regels 14-16). Een ander voorbeeld van een gedicht dat pleit voor seksuele gelijkheid is ‘Woman Poem‘ (1968). In ‘Woman Poem‘ laat Giovanni zien dat de Black Arts Movement en raciale trots voor vrouwen niet zo bevrijdend waren als voor mannen (Virginia Fowler, Introduction to the Collected Works of Nikki Giovanni). In ‘Woman Poem‘ beschrijft Giovanni hoe mooie vrouwen lustobjecten worden "en geen liefde/of liefde en geen seks als je dik bent/terugkomt dikke zwarte vrouw wees een moeder/grootmoeder sterk ding maar geen vrouw."

Publicaties

Prijzen en onderscheidingen