Pandrosion

Pandrosion van Alexandrië (Oudgrieks: Πανδροσίων) was een wiskundige in het Alexandrië van de vierde eeuw na Christus, die wordt besproken in de Collectiones van Pappos van Alexandrië en bekend staat om het feit dat zij mogelijk een benaderende methode heeft ontwikkeld voor de verdubbeling van de kubus. Ze is vermoedelijk de vroegst bekende vrouwelijke wiskundige.

Bijdragen

Figure representing two cubes: a green cube with an edge marked "1" and containing "V1 = 1³", an arrow pointing left, a larger blue cube with and edge marked "cubic root of 2" and cointaining "V2 = 2 ⋅ 1³".
De verdubbeling van een kubus betekent het berekenen van een kubus met een volume dat tweemaal zo groot is als dat van een andere kubus.

Pappos wijdde een deel van zijn Collectiones aan het corrigeren van wat hij beschouwde als fouten bij de leerlingen van Pandrosion. Hoewel Pappus niet expliciet vermeldt dat de methode van Pandrosion afkomstig is, neemt hij in dit gedeelte een methode op voor het berekenen van numeriek nauwkeurige, maar benaderende oplossingen voor het probleem van de verdubbeling van de kubus, of meer in het algemeen voor het berekenen van de derdemachtswortel. Het is een "recursieve geometrische" oplossing, maar dan driedimensionaal in plaats van werkend binnen het vlak. Pappus bekritiseerde dit werk omdat het een degelijk wiskundig bewijs miste. Een andere methode die in dezelfde sectie wordt beschreven en die mogelijk op dezelfde manier indirect aan Pandrosion kan worden toegeschreven, is een correcte en exacte methode voor het construeren van het meetkundig gemiddelde, eenvoudiger dan de methode die door Pappus werd gebruikt.

Naam en geslacht

De naam Pandrosion is een verkleinwoord van Pandrosos, de naam van een dochter van de eerste koning van Athene; het betekent "de helemaal dauwachtige". Het is dan ook beschreven als “waarschijnlijk geen mannennaam”.

Toen Friedrich Hultsch in 1878 zijn vertaling van Pappus' Collectiones uit het Grieks naar het Latijn voorbereidde, verwees het manuscript van de Collectiones dat hij gebruikte naar Pandrosion met een vrouwelijke aanspreekvorm. Hultsch besloot dat dit een vergissing moest zijn geweest en verwees in zijn vertaling naar Pandrosion als mannelijk. De Engelse vertaling van Pappus uit 1988 door Alexander Raymond Jones betoogde echter overtuigend dat de oorspronkelijke vrouwelijke vorm geen vergissing was. En ook recenter onderzoek volgt Jones in zijn standpunt dat Pandrosion een vrouw was.

Hypatia wordt vaak beschouwd als de eerste vrouw die een bijdrage aan de wiskunde heeft geleverd, maar Pappus stierf vóór de vroegst veronderstelde geboortedatum van Hypatia. Daarom is Pandrosion een waarschijnlijkere kandidaat voor de vroegste vrouwelijke bijdrager aan de wiskunde dan Hypatia. Pandrosion werd door Pappus ook omschreven als een lerares wiskunde, en hoewel Pappus alleen mannen onder haar leerlingen vermeldde, suggereert Edward J. Watts dat Hypatia Pandrosion mogelijk kende, of haar zelfs persoonlijk kende.

Trivia

De in 1986 ontdekte asteroïde (20996) Pandrosion is naar haar vernoemd.

Noten

  1. ↑ Pappos van Alexandrië, Collectiones III 1.
  2. ↑ W.R. Knorr, Pappus' texts on cube duplication, in Textual Studies in Ancient and Medieval Geometry, Boston, 1989, pp. 63-76; A. Bernard, Sophistic aspects of Pappus's Collection, in Archive for History of Exact Sciences 57 (2003), pp. 93-150. DOI:10.1007/s004070200056
  3. ↑ A. Bernard, Sophistic aspects of Pappus's Collection, in Archive for History of Exact Sciences 57 (2003), pp. 93-150. DOI:10.1007/s004070200056
  4. ↑ A. Jones (ed. trad. comm.), Pappus of Alexandria: Book 7 of the Collection, I-II New York, 1986, pp. 4-6; W.R. Knorr, Pappus' texts on cube duplication, in Textual Studies in Ancient and Medieval Geometry, Boston, 1989, pp. 63-76; A. Bernard, Sophistic aspects of Pappus's Collection, in Archive for History of Exact Sciences 57 (2003), pp. 93-150. DOI:10.1007/s004070200056
  5. 1 2 E.J. Watts, Hypatia: The Life and Legend of an Ancient Philosopher, Oxford, 2017, pp. 94-97.
  6. ↑ J.B. Little (introd. trad.), Pappus of Alexandria, Book III of the Mathematical Collection, Worcester, 2023, p. 4 (voetnoot 16).
  7. ↑ F. Hultsch (ed.), Pappi Alexandrini Collectionis quae supersunt, I, Berlijn, 1876, p. 30; J.J. O'Connor - E.F. Robertson, Pandrosion of Alexandria, in MacTutor History of Mathematics Archive (05/2018).
  8. ↑ A. Jones (ed. trad. comm.), Pappus of Alexandria: Book 7 of the Collection, I-II New York, 1986, pp. 4-6; W.R. Knorr, Pappus' texts on cube duplication, in Textual Studies in Ancient and Medieval Geometry, Boston, 1989, pp. 63-76.
  9. ↑ R. Netz, Greek mathematicians: a group picture, in C.J. Tuplin - T.E. Rihll (edd.), Science and Mathematics in Ancient Greek Culture, Oxford, 2002, pp. 196-216 (in het bijzonder p. 197); A. Bernard, Sophistic aspects of Pappus's Collection, in Archive for History of Exact Sciences 57 (2003), pp. 93-150; G. McLaughlin, The logistics of gender from classical philosophy, in E. Marshall - F. McHardy (edd.), Women's Influence on Classical Civilization, Londen, 2004, pp. 1-19; N. Sidoli, Learned Man and Woman in Antiquity and the Middle Ages, in B. Lightman (ed.), A Companion to the History of Science, Oxford, 2016, pp. 23-38 (in het bijzonder pp. 35-36); J.B. Little (introd. trad.), Pappus of Alexandria, Book III of the Mathematical Collection, Worcester, 2023, p. 4 (voetnoot 16).
  10. ↑ J.J. O'Connor - E.F. Robertson, Pandrosion of Alexandria, in MacTutor History of Mathematics Archive (05/2018).

Referenties