Peralkaliene serie

De peralkaliene serie is in de petrologie en vulkanologie een serie van verwante stollingsgesteenten, magma's of lava's die gemeen hebben dat ze zeer rijk zijn in alkalimetalen. De peralkaliene serie is onderdeel van de Irvine-Baragarclassificatie, een indeling op grond van de normatieve samenstelling. De term wordt vooral gebruikt voor extrusief gesteente. Een peralkaliene samenstelling is relatief zeldzaam vergeleken met alkaliene en subalkaliene samenstellingen.

De normatieve samenstelling bepaalt of een gesteente of magma peralkalien is. Als norm wordt vaak de CIPW-norm gebruikt. Per definitie geldt dat peralkalien gesteente meer oxiden van kalium en natrium samen bevat dan oxide van aluminium. Peralkalien gesteente is "onderverzadigd in aluminium" (Engels: alumina-undersaturated).

Per definitie geldt dat:

[Na2O + K2O] > Al2O3

of

Al2O3 / [Na2O + K2O] < 1

Het gaat daarbij om molaire hoeveelheden. Gesteenten waarin er verhoudingsgewijs meer aluminiumoxide is dan natrium-, kalium- en calciumoxide samen, worden peralumineus genoemd. Gesteente waarvoor dit opgaat, maar dat minder aluminiumoxide dan natrium-, kalium- en calciumoxide samen heeft, wordt metalumineus genoemd.

Peralkalien gesteente wordt soms onderverdeeld in comendiet, dat relatief arm is in ijzer vergeleken met aluminium, en pantelleriet, dat relatief rijk is in ijzer.

De geringe hoeveelheid aluminium in peralkalien gesteente uit zich in de mineralogie. Peralkalien gesteente bevat altijd Al-arme eindleden van mafische mineralen. Aegirien (een Al-loos eindlid van pyroxeen) is kenmerkend. Peralkalien zonder pyroxeen bevat in plaatst daarvan Al-arme amfibool zoals riebeckiet, richteriet of aenigmatiet. Omdat er ook weinig calcium in peralkalien gesteente zit, zal plagioklaas vooral uit albiet (natrium-plagioklaas) bestaan.