Pop Dijkema

Popke (Pop) Dijkema (Garmerwolde, 17 juli 1890 – Groningen, 24 november 1959) was een Groninger verzetsheld die bijdroeg aan de bevrijding van Groningen. Samen met zijn broer Jacob Jan en diens zoon Jan sloot hij op 16 april 1945 met gevaar voor eigen leven handmatig een brug van de Oostersluis. Daarmee maakten zij de weg vrij voor de Canadezen in hun opmars naar Delfzijl.

Op 16 april 1945 was de stad Groningen nagenoeg geheel bevrijd. De Canadezen wilden oprukken naar Delfzijl, maar stuitten in het oosten van de stad op de Oostersluis, waarvan beide bruggen waren opengedraaid door de Wehrmacht, die zich aan de overzijde zwaar bewapend had verschanst bij Oosterhoogebrug.

Pop Dijkema, die voor de Provinciale Waterstaat belast was met het onderhoud van bruggen en sluizen, was die ochtend in de stad om familie te bezoeken in de Begoniastraat in de Oosterparkwijk en bood zijn hulp aan. Na overleg met de Canadezen gingen de Dijkema's onder dekking van een Shermantank op weg naar de sluis. Via de onderkant van een sluisdeur kwamen ze heelhuids aan de overkant, waarna ze kruipend de machinekamer wisten te bereiken, ondanks hevige beschietingen. Door met blote handen aan de tandwielen te draaien, kregen zij de brug langzaam naar beneden. Nadat ze uiteindelijk de machinekamer weer hadden verlaten, wilden ze de hekken openen. De oostelijke hekken lukten nog wel, maar daarna ging het mis. Pop Dijkema werd door een kogel in zijn arm geraakt en kon nog achter een muurtje vluchten. Zijn broer en neef wisten zich te redden door in het water te springen.

De Canadese soldaat Roy Walter Coffin, die tijdens het openen van de hekken rechtopstaand voor dekking en afleiding had gezorgd, werd dodelijk door kogels getroffen.

Uiteindelijk werden de overgebleven hekken door een tank geramd en lag de weg richting Delfzijl open, zodat de opmars kon worden ingezet die uiteindelijk uitmondde in de bevrijding van Delfzijl.

Pop Dijkema heeft zich tevens tijdens de Tweede Wereldoorlog onderscheiden door verscheidene onderduikers te verbergen. Hij overleed in november 1959 en werd begraven op de begraafplaats te Noorddijk.

Eerbetoon

• De Hoogeweg, een dijkweg langs de Hunze, kreeg kort na de Tweede Wereldoorlog de naam Pop Dijkemaweg.
• Pop, Jacob Jan en Jan Dijkema ontvingen een British Empire Medal.
• In april 2016 werd nabij de brug op particulier initiatief een plaquette geplaatst ter ere van de Dijkema's en Roy Coffin. Bovenaan het ontwerp van Peter de Kan is een esdoornblad uitgeponst, het symbool van Canada. Daaronder is in het cortenstaal een tekst gegraveerd onder de titel Twee bruggen: ook de andere brug naar de Oostersluis stond open.

• 
  De voormalige Damsterbrug is tegenwoordig stadsmonument (2023)

Bronnen

• M.H. Huizinga (1980), Maple Leaf Up De Canadese opmars in Noord-Nederland april 1945, Groningen: J. Niemeijer, p. 165-170
• Dagblad van het Noorden, 18 april 2016, Groninger verzetshelden krijgen na 71 jaar alsnog een monument De krant van toen
• Dagblad van het Noorden, 7 mei 2013, p. 14, Hoe Dijkema de bruggen in de Oostersluis sloot De krant van toen