Het preHistorisch Dorp was een historisch openluchtmuseum in de Genneper Parken in Eindhoven. Aan de hand van gereconstrueerde gebouwen, levende geschiedenis en historische activiteiten behandelde het museum zes perioden, van de tijd van jagers en verzamelaars tot de Tachtigjarige Oorlog. Medewerkers in historische kleding, die binnen het museum ‘tijdgidsen’ werden genoemd, demonstreerden ambachten en het dagelijks leven in deze perioden.
Het museum werd in 1982 opgericht als een prehistorische nederzetting en ging in 2012 samen met Museum Kempenland verder onder de overkoepelende naam Eindhoven Museum. In juli 2026 werden het preHistorisch Dorp en Eindhoven Museum opgenomen in het nieuw geopende Museumpark VONK. De gereconstrueerde gebouwen en activiteiten van het openluchtmuseum bleven daarbij behouden en vormen sindsdien het openluchtgedeelte van VONK.
Bezoekers
Jaarlijks trok het preHistorisch Dorp ruim 75.000 bezoekers. Het museum ontving een breed publiek: gezinnen, dagjesmensen en toeristen uit binnen- en buitenland. Ook de grotere evenementen, zoals Vikingfest en de Middeleeuwse Jaarmarkt, hadden een belangrijk aandeel in de bezoekersaantallen. Het museum had en heeft in de nieuwe vorm een educatieve functie, daarom zijn schoolgroepen ook een belangrijke doelgroep. Het museum ontvangt scholen uit het basis-, voortgezet en speciaal onderwijs. Er worden educatieve programma's aangeboden die aansluiten op de verschillende tijdsvakken uit de geschiedenisles.
Tijdens meerdaagse schoolkampen kunnen leerlingen in de historische gebouwen overnachten.
Evenementen
Regelmatig vinden er historische evenementen plaats in het preHistorisch Dorp, waaronder het grootste Vikingfestival van Nederland: Vikingfest. Drie dagen lang slaan ambachtslieden, handelaren en Vikinggezinnen hun kamp op in het museum. Tijdens de Romeinse Dagen staat het hele museum in het teken van de Romeinse tijd, waarbij er echte Romeinse soldaten rondmarcheren en historische bewoners het inheemse leven in die tijd laten zien. Een ander groot evenement dat sinds 2023 jaarlijks plaatsvindt in het museum is de Middeleeuwse Jaarmarkt, waarhij het museum verandert in een middeleeuwse stad op het hoogtepunt van het jaar: de jaarmarkt.
Geschiedenis
Het preHistorisch Dorp wordt in 1982 opgericht door Anneke Boonstra. Zij verdiept zich in de ijzertijd, van ongeveer 750 voor Christus tot het jaar 0 en onderzoekt hoe de mensen toen leefden. Hiervoor bouwt ze een prehistorische nederzetting in de Genneper Parken in Eindhoven. Van de eerste ijzertijdboerderij groeit dit uit tot het dorpje Eversham, waar scholieren kunnen leren over het leven in de ijzertijd. Niet veel later krijgt het de naam Prehistorisch OpenluchtMuseum.
In 1995 haalt het museum de landelijke en internationale pers met een leefexperiment. De authentieke reconstructies uit de IJzertijd worden twee manen (prehistorische tijdsaanduiding vergelijkbaar met onze maanden) lang bewoond zoals destijds. Archeologen en historici zijn dolenthousiast over het experiment en de educatieve potentie. Dankzij een Europese subsidie wordt het museum in 2001 uitgebouwd met reconstructies uit de middeleeuwse geschiedenis van Eindhoven en omgeving en krijgt het een nieuwe naam: Historisch OpenluchtMuseum Eindhoven (HOME). In 2003 verliest het museum, door brandstichting, een van de ijzertijdboerderijen en de beheerderswoning op het terrein. In 2006 worden beide herbouwd. De herbouwde ijzertijdboerderij is de huidige Runderhoeve.
Medio 2012 fuseren de stichtingen HOME en Museum Kempenland Eindhoven (MKE). Zo komt 2500 jaar geschiedenis onder één dak. De nieuwe naam wordt Eindhoven Museum (EM): één organisatie met twee museumdelen, die de geschiedenis, kunst en cultuur van stad en omgeving niet alleen laten zien, maar ook tastbaar en beleefbaar maken.
In 2016 keert het openluchtmuseum terug naar zijn roots met een historische bouwploeg, maar ook met een nieuwe, duidelijk herkenbare naam: preHistorisch Dorp. Nu met een hoofdletter H om duidelijk te maken dat het niet alleen om de prehistorie maar ook om de historie gaat. Eindhoven Museum bestaat nog steeds, maar is de overkoepelende naam voor het preHistorisch Dorp en de collectie van het voormalige Museum Kempenland.
2026: Museumpark VONK
Op 18 juli 2026 opende Museumpark VONK voor het publiek, een uitbreiding van preHistorisch Dorp en een samenwerking met Eindhoven Museum. In Museumpark VONK is thematisch een groter deel te zien van de geschiedenis van de stad en regio Eindhoven. De officiële opening was op 2 september dat jaar, die verricht werd door koning Willem-Alexander.
Prijzen
Meerdere jaren op rij is het preHistorisch Dorp uitgeroepen tot hét Kidsproof museum van Noord-Brabant. De beslissing werd genomen na inspectie van kinderen tot en met 12 jaar. Deze jaarlijkse verkiezing wordt georganiseerd door Museumkids, een initiatief van de Museumvereniging. Het museum is ook meerdere keren genomineerd voor 'Leukste uitje van Nederland' door de ANWB en in 2023 roept de website FijnUit het preHistorisch Dorp uit tot 'populairste uitje van Nederland'.
