Preventie

Doelgroep

• Universele preventie richt zich op de gezonde bevolking (of delen daarvan) en bevordert en beschermt hun gezondheid actief. Een voorbeeld is het rijksvaccinatieprogramma.
• Selectieve preventie richt zich op bevolkingsgroepen met een verhoogd risico en voorkomt dat personen met één of meerdere risicofactoren daadwerkelijk ziek worden. Een voorbeeld is de griepprik voor ouderen.
• Geïndiceerde preventie richt zich op mensen met beginnende klachten en voorkomt dat deze klachten verergeren tot een aandoening. Een voorbeeld is een online groepscursus voor jongeren die last hebben van depressieve klachten om te voorkomen dat het een depressieve stemmingsstoornis wordt.
• Zorggerelateerde preventie richt zich op mensen met een ziekte of aandoening en voorkomt dat een bestaande aandoening leidt tot complicaties, beperkingen, een lagere kwaliteit van leven of sterfte. Een voorbeeld is een gecombineerde leefstijlinterventie voor patiënten met obesitas.

Fase van de ziekte

• Primaire preventie betekent dat men ervoor zorgt dat iets onaangenaams voorkomen wordt. Bijvoorbeeld: tandenpoetsen voorkomt cariës (gaatjes). Belangrijk is het erkennen wanneer dit probleem zich kan stellen zodat maatregelen getroffen kunnen worden ter voorkoming van het probleem.

• Secundaire preventie betekent dat men iets onaangenaams zo snel mogelijk wil opsporen om verergering van de toestand te vermijden. Bijvoorbeeld: borstkankerscreening voor het snel opsporen van borstkanker, zodat deze nog behandelbaar is en de persoon niet hoeft te overlijden ten gevolge van deze kanker.

• Tertiaire preventie is het trachten te voorkomen dat iets onaangenaams opnieuw voorvalt. Bijvoorbeeld: de levensstijl aanpassen na een hartinfarct om een nieuw hartinfarct te vermijden. Of het voorkomen dat de symptomen van een ziekte verergeren. Bijvoorbeeld: de levensstijl aanpassen van een patiënt met suikerziekte opdat deze minder kans heeft op schade aan het netvlies (wat veel voorkomt bij mensen met suikerziekte).

Doel

• Ziektepreventie voorkomt specifieke ziekten of signaleert deze vroegtijdig. Voorbeelden zijn screening, vaccinaties en preventieve medicatie.
• Gezondheidsbevordering bevordert een gezonde leefstijl en een gezonde sociale en fysieke omgeving. Voorbeelden zijn een gezonde schoolkantine en een beweegvriendelijke omgeving.
• Gezondheidsbescherming beschermt de bevolking tegen gezondheidsbedreigende factoren. Voorbeelden zijn kwaliteitsbewaking van drink- en zwemwater.