| Pyronemataceae | ||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
 | ||||||||||
| Grote oranje bekerzwam (Aleuria aurantia) | ||||||||||
| Taxonomische indeling | ||||||||||
| ||||||||||
| Familie | ||||||||||
| Pyronemataceae Corda (1842) | ||||||||||
 Afbeeldingen op Wikimedia Commons | ||||||||||
 Pyronemataceae op Wikispecies | ||||||||||
| ||||||||||
Pyronemataceae is een grote familie van schimmels uit de klasse Pezizomycetes en de orde Pezizales. Het typegeslacht is Pyronema. De familie is morfologisch en ecologisch zeer gevarieerd. De huidige afbakening is in belangrijke mate gebaseerd op moleculair-fylogenetisch onderzoek.
De vruchtlichamen zijn zeer uiteenlopend van vorm. Veel soorten vormen bovengrondse apothecia, die zittend of gesteeld en onder meer schijf-, beker- of kussenvormig kunnen zijn. Andere soorten vormen gedeeltelijk of geheel ondergrondse, gesloten of geplooide vruchtlichamen.
Bij seksueel voortplantende soorten zijn de asci operculaat en gewoonlijk niet-amyloïd. De ascosporen zijn eencellig en kunnen glad of duidelijk geornamenteerd zijn. Bij veel vertegenwoordigers komen carotenoïde pigmenten voor, waardoor de vruchtlichamen geel, oranje of rood kunnen zijn. Ook beharing van het buitenoppervlak van het apothecium komt bij veel geslachten voor. Deze kenmerken zijn echter binnen de familie meerdere malen ontstaan of verloren gegaan en vormen afzonderlijk geen betrouwbare basis voor de indeling.
De ecologie binnen de familie is eveneens uiteenlopend. Er komen saprotrofe, ectomycorrhizale, met mossen geassocieerde en parasitaire soorten voor. Ze groeien onder meer op aarde, verbrande bodem, plantenresten, hout en mest. Sommige soorten leven in nauwe associatie met levende mossen, planten of korstmossen.
Pyronemataceae werd lange tijd in zeer brede zin opgevat. Moleculair onderzoek liet echter zien dat deze brede afbakening geen natuurlijke, monofyletische groep vormde. Een fylogenetische analyse op basis van vier genen bevestigde later dat verschillende traditioneel tot Pyronemataceae gerekende lijnen buiten Pyronemataceae sensu stricto geplaatst moesten worden.
Verschillende van deze lijnen worden tegenwoordig als afzonderlijke families behandeld. Zo werden de Otidea-lijn en Pyropyxis-lijn respectievelijk ondergebracht in Otideaceae en Pyropyxidaceae. Tot Pyropyxidaceae behoren onder meer Jafnea, Micronematobotrys, Pyropyxis en Smardaea. Ook onder andere Pulvinula en Pseudombrophila worden in moderne classificaties niet meer tot Pyronemataceae gerekend, maar respectievelijk tot Pulvinulaceae en Pseudombrophilaceae.
De onderstaande lijst volgt hoofdzakelijk de 2024 Outline of Fungi and fungus-like taxa, aangevuld met latere taxonomische wijzigingen. In 2025 werd Pseudotrichophaea als nieuw geslacht beschreven. In 2026 werd Sepultaria opnieuw onderscheiden van Geopora; ook het ondergrondse geslacht Terracavicola behoort tot deze fylogenetische groep binnen Pyronemataceae.
Tot de familie worden in deze afbakening de volgende geslachten gerekend:
Enkele namen uit oudere indelingen worden tegenwoordig als synoniem behandeld. Zo wordt Hiemsia tot Octospora gerekend, Paratrichophaea tot Lasiobolidium en Sphaerosporella tot Trichophaea.
