| Raul Balai | ||||
|---|---|---|---|---|
| Persoonsgegevens | ||||
| Geboren | Amsterdam, 1980 | |||
| Geboorteland | Nederland | |||
| Nationaliteit | Nederlands | |||
| ||||
Raul Balai (Amsterdam, 1980), ook bekend als el bastardo, is een Nederlands beeldend kunstenaar, curator en tentoonstellingsontwerper. Hij is medeoprichter van Nederland Wordt Beter, de beweging achter de actiegroep Kick Out Zwarte Piet, die tussen 2011 en 2025 actievoerde tegen Zwarte Piet. Zijn werk was onder meer te zien op documenta fifteen in Kassel, in het Amsterdam Museum en in Museum Het Rembrandthuis. In 2025 ontving hij samen met Jerry Afriyie de Andreaspenning van de gemeente Amsterdam.
Balai werd in 1980 geboren in Amsterdam en groeide daar op in de jaren tachtig en negentig. In die periode maakte hij graffiti en tekende en schilderde hij in eigen beheer. Daarna studeerde hij aan de Hogeschool voor de Kunsten Utrecht.
In 2010 exposeerde Balai op de Dak'Art|Biënnale Dak'Art in Senegal, in het M HKA in Antwerpen en in Amsterdam bij Gallery 23 en Smart Project Space. In 2013 volgden tentoonstellingen in De Schouwburg in Rotterdam, het Amsterdam Museum en bij Carrefour des Arts in Larache (Marokko). In 2015 was zijn werk bij Framer Framed te zien in de groepstentoonstelling Ancestral Blues – Return to the State of L3.
Voor het archief The Black Archives in Amsterdam ontwierp Balai de tentoonstelling Zwart & Revolutionair (2017–2018) over Hermina en Otto Huiswoud, waarvoor hij ook werk maakte, naast kunstenaars Iris Kensmil en Brian Elstak.
Samen met Elstak verzorgde hij in 2020 de vormgeving van de tentoonstelling HIER. Zwart in Rembrandts tijd in Museum Het Rembrandthuis. Voor die tentoonstelling maakten zij het paneel Black Jesus aka Fuck Cracker Christ, een portret van een zwarte Jezus. In de tentoonstelling De Gouden Koets in het Amsterdam Museum (2021–2022) toonde Balai een werk over de selectie van de raszuivere Friese en Gelderse paarden die de Gouden Koets trekken. Hij zette daar een span van gemengde paarden en menners tegenover.
In 2022 nam Balai deel aan documenta fifteen in Kassel, als kunstenaar in de installatie Interwoven Histories of Solidarity: Documenting Black Pasts & Presents van The Black Archives in het Fridericianum. Op 17 september 2022 vervingen Balai en Elstak hun schilderij Black Jesus aka Fuck Cracker Christ daar door een statement, uit protest tegen het wetenschappelijk adviespanel dat de documentaleiding had ingesteld na de beschuldigingen van antisemitisme rond de tentoonstelling. Datzelfde jaar was hij een van de zestien kunstenaars van de beeldententoonstelling Façade 2022 in Middelburg, met het werk Mollywood.
Voor het landelijke project Draden van ons Nederlandse slavernijverleden ontwierp Balai het wandkleed voor de provincie Noord-Holland, van 35 bij 2,5 meter. Het ontwerp verbeeldt zeven Noord-Hollandse steden aan de hand van koloniale producten. Vanaf mei 2026 werkten inwoners op verschillende plekken in de provincie aan het kleed, onder meer bij Framer Framed in Amsterdam, het Westfries Museum in Hoorn en de bibliotheek van Purmerend.
Sinds 2022 werkt Balai samen met theatermaker Ehsan Fardjadniya aan Edgelanders: Amsterdam on Trial, een reeks werken over de positie van ongedocumenteerde vluchtelingen in Amsterdam. Het project heeft de vorm van een zelf georganiseerde rechtszaak tegen de stad, met installaties, video's en performances waarin onder anderen advocaat Pim Fischer optreedt. Delen ervan werden getoond in het Amsterdam Museum, Podium Mozaïek, De Appel en, in 2025, in De Brakke Grond. Theaterkrant besprak in 2023 de voorstelling in Podium Mozaïek en noemde die visueel en qua regie rommelig, maar ook passend bij het bestaan van de ongedocumenteerde vluchteling.
Bij The Black Archives ontwikkelde Balai samen met Jessica de Abreu en Mitchell Esajas het concept van de tentoonstelling Facing Blackness (2022), waarvan hij met Lydienne Albertoe ook het ontwerp maakte. Hij was gastcurator bij CBK Zuidoost in Amsterdam en adviseur voor het Amsterdams Fonds voor de Kunst en het Stimuleringsfonds. Bij het Mondriaan Fonds is hij een van de vaste voorzitters van de adviescommissies.
Eind 2010 zag Balai tijdens een demonstratie tegen cultuurbezuinigingen op het Leidseplein mensen verkleed als Zwarte Piet. Daarop zocht hij medestanders tegen de figuur. In januari 2011 bracht hij enkele tientallen mensen bij elkaar, onder wie Jerry Afriyie. Volgens OneWorld was die bijeenkomst het beginpunt van de campagne van Nederland Wordt Beter, dat zich eind 2013 tot stichting omvormde. De stichting stelde drie doelen: Zwarte Piet uit de openbare ruimte, beter onderwijs over het koloniale en slavernijverleden, en 1 juli als nationale vrije dag. In 2012 nodigde burgemeester Eberhard van der Laan Afriyie en Balai uit voor een gesprek over het sinterklaasfeest.
Op 5 december 2025 hief de stichting zichzelf op, omdat zij haar doelen volgens de oprichters had bereikt.
Op 30 november 2025 ontvingen Balai en Afriyie uit handen van locoburgemeester Touria Meliani de Andreaspenning, voor hun inzet om het sinterklaasfeest in Amsterdam inclusiever te maken.