Naamgeving
Omstreeks 1600 stond de doorgang bekend als de Robbrechtssteeg. In 1604 werd deze naam nog gebruikt, maar in 1614 komt de vorm Den Ickersteeg voor. In de omgangstaal ontwikkelde den Ickersteeg zich vervolgens tot de Nickersteeg. Vermoedelijk was de naam ontleend aan een uithangteken met een voorstelling van een ikker: een duivel of boosaardige watergeest. De benaming voor een dergelijke watergeest kwam vooral voor in sagen, volksverhalen en literatuur uit de zestiende en zeventiende eeuw.
Door de latere beledigende betekenis van het gelijkluidende woord kan de huidige straatnaam een andere associatie oproepen. De historische naamverklaring heeft echter geen betrekking op mensen, maar op de oude watergeest. Om dit te verduidelijken is onder de straatnaamborden een toelichting aangebracht met de tekst: „1614 Den Ickersteeg, naar ‘Ikker’ (vlgs. de Germaanse mythologie een watergeest)”.
Bebouwing en gebruik
Aan het westelijke uiteinde ligt de Sint Jansbrug, een sterk gerestaureerde trapjesbrug met een gemetselde boog. Volgens de sluitsteen dateert de brug uit 1773; zij is aangewezen als rijksmonument.
De vier hoekpanden aan de uiteinden van de steeg zijn eveneens rijksmonumenten. Aan de Oude Delft staan het patriciërshuis Oude Delft 36, waartoe ook de adressen Nickersteeg 1–3B behoren, en het brede hoekpand Oude Delft 38, waarvan de gevel het jaartal 1614 draagt. Aan de Koornmarkt wordt de steeg geflankeerd door het zeventiende-eeuwse pand Koornmarkt 51 met zijn hoge gepleisterde tuitgevel, en het achttiende-eeuwse hoekpand Koornmarkt 53. Achter dit laatste pand bevindt zich in de Nickersteeg een tuinmuur met een getoogd natuurstenen poortje uit 1628.
De steeg gaf daarnaast toegang tot bedrijfsruimten achter de grachtenpanden. Omstreeks 1907 liet notaris Th.P.J. Hoppe in de achtertuin van Koornmarkt 55–57 een klein notariskantoor aan de Nickersteeg bouwen. Het kantoor werd later door zijn opvolgers gebruikt; de praktijk verhuisde in 1999 naar de Westvest.
In 1939 vestigde de door Oscar van Leer opgerichte N.V. Van Leer's Optische Industrie, het latere Oldelft, zich in Oude Delft 36. Achter het grachtenpand werd aan de Nickersteeg een voor die tijd moderne fabriekshal gebouwd. De optische instrumentenfabriek bleef hier tot omstreeks 1975 gevestigd. Het leeggekomen complex werd daarna korte tijd als filmstudio gebruikt, in 1980 gekraakt en later verdeeld in woon- en bedrijfsruimten.
Nederland
