Rondedanspuzzel

Rondedanspuzzels zijn kruiswoordpuzzels waarbij de woorden in cirkels of ringen rondom een centraal punt worden ingevuld. Vanwege deze specifieke vorm staan ze ook bekend als rondedans, rondo of cirkelpuzzel. Bij sommige uitgevers worden ze, afhankelijk van de exacte lay-out, margrietpuzzels, bloempuzzels of pesipas genoemd.

Eigenschappen

Bij een rondedanspuzzel bestaat het diagram uit een netwerk van deels overlappende, geometrische figuren (zoals cirkels, zeshoeken of vierkanten).. De belangrijkste constructieve eigenschappen zijn:

• Centrale oriëntatie: Elk omschreven woord hoort bij een specifiek nummer. De puzzelaar vult het woord in de vakjes direct rondom dit nummer in.
• Richting: Woorden worden met de klok mee of tegen de klok in geschreven. De exacte startpositie en richting moeten vaak zelf worden afgeleid.
• Overlapping: De ringen grijpen in elkaar, waardoor aangrenzende woorden letters delen op de raakpunten. Deze kruisende letters vormen de noodzakelijke links om de puzzel op te lossen.

Mozaïekpuzzel

Een mozaïekpuzzel — ook wel mozaïekkruiswoordpuzzel of pesipas genoemd (Hebreeuws: תשבץ פסיפס) — dankt zijn naam aan het diagram. Door de regelmatige afwisseling van zwarte en witte vakken doet dit visueel denken aan een stenen mozaïek.

Cijfervariant

Het structuurprincipe van de mozaïekkruiswoordpuzzel kan tevens worden toegepast op rekenkundige opgaven. Bij deze variant, vaak een 'rekenkundig mozaïek' genoemd, worden de letters en woorden vervangen door cijfers en wiskundige bewerkingen.

In een rekenkundig mozaïek zijn de genummerde definitievakjes in het diagram vervangen door letters (bijvoorbeeld A, B, C). De traditionele tekstuele omschrijvingen maken plaats voor wiskundige formules of vergelijkingen.

De oplossingen bestaan standaard uit getallen van exact vier cijfers. Deze vier cijfers worden, net als bij de taalkundige variant, in de vier omliggende vrije vakjes rondom de letter geplaatst.

Voorbeeld

Wanneer de opgave bij letter A bijvoorbeeld luidt: ${\displaystyle A=12.000:2:3}$ dan is de uitkomst van deze opeenvolgende delingen 2000. De cijfers 2, 0, 0 en 0 worden vervolgens in de vier aangrenzende vakjes rondom de letter A ingevuld.

Honingraatpuzzel

Een honingraatpuzzel heeft in plaats van het standaarddiagram met vierkante vakjes een honingraatstructuur bestaande uit zeshoekige cellen.

Het diagram van honingraatpuzzels is opgebouwd uit een netwerk van zeshoeken (hexagons). Centraal in de grotere, overkoepelende segmenten staat telkens een cijfer dat correspondeert met een omschrijving in de opgavenlijst. De belangrijkste kenmerken van de spelregels zijn:

• Woordlengte: Rondom elk specifiek cijfer dient een woord van exact zes letters te worden ingevuld.
• Richting: De letters van het gevraagde woord worden kloksgewijs in de zes omliggende cellen geplaatst.
• Startpunt: Het startpunt van een woord (de cel waar de eerste letter komt te staan) is vooraf niet direct aangegeven, wat een extra logisch element aan de puzzel toevoegt.
• Overlap: Cellen op de grens van twee cijfersegmenten worden gedeeld. Een letter in zo'n cel maakt dus gelijktijdig deel uit van twee verschillende woorden.