Sapioseksualiteit

Sapioseksualiteit is een identiteit waarbij romantische en seksuele aantrekkingskracht primair gebaseerd is op het intellect, meer dan uiterlijke kenmerken. Wetenschappers zien sapioseksualiteit eerder als een identiteit dan als een op zichzelf staande seksuele geaardheid. Iemand die sapioseksueel is, kan daarnaast bijvoorbeeld ook heteroseksueel, homoseksueel, biseksueel, panseksueel of aseksueel zijn.

Herkomst

De term 'sapioseksueel' (sapiosexual) werd in 1998 bedacht door Darren Stalder om zijn eigen seksualiteit te beschrijven. Het woord is afgeleid van het Latijnse sapio (Nederlands: "ik weet", "ik ben wijs" of "ik heb inzicht"). Stalder gaf aan behoefte te hebben aan nieuwsgierige, scherpzinnige en eigenzinnige geesten.

Kenmerken

Hoewel sapioseksualiteit wetenschappelijk niet erkend is, zijn er wel bepaalde gedrags- en relatiekenmerken die kunnen duiden op deze specifieke voorkeur voor en aantrekkingskracht van mensen op basis van het intellect.

• Liever de tijd doorbrengen met diepgaande mentale interactie en het uitwisselen van kennis dan met andere activiteiten.
• Een voorkeur voor betekenisvolle geschenken met een intellectuele of persoonlijke waarde boven traditionele of materiële cadeaus.
• Het belang hechten aan een brede maatschappelijke en menselijke nieuwsgierigheid, in plaats van alleen aan puur academische kennis.
• Een sterke behoefte aan partners die echt luisteren, kunnen meegaan in een complexe denkwereld en waarde hechten aan discussie en analyse.
• Mentale stimulatie en het waarnemen van intellectuele passie of inspiratie bij een partner ervaren als een directe bron van opwinding.
• De denkwijze, normen, waarden en overtuigingen van een partner aantrekkelijker vinden dan fysieke kenmerken of een conventioneel aantrekkelijk lichaam.
• Een voorkeur voor rustige, intieme locaties voor een ontmoeting, zodat er zonder afleiding of verstoring een betekenisvol gesprek kan plaatsvinden.

Kritiek

Er is ook discussie over de term 'sapioseksualiteit'. Critici, waaronder journalist Samantha Allen, bestempelen het begrip als pretentieus, onrechtmatig en klassistisch. Zij stellen dat de term neurodivergente personen en mensen met een verstandelijke beperking uit kan sluiten. Daartegenover staat de opvatting dat de term een legitieme voorkeur beschrijft voor iemands intellect en innerlijk boven uiterlijke kenmerken of status. Hierbij wordt 'intelligentie' breed gedefinieerd, variërend van moreel bewustzijn en empathie tot praktisch probleemoplossend vermogen.

Eind 2014 voegde de online datingdienst OkCupid nieuwe profielopties toe voor genderidentiteit en geaardheid, waaronder 'sapioseksueel'. Hoewel de datingsite het concept hiermee populair maakte, besloot de website in 2019 na kritiek de optie als seksuele oriëntatie te schrappen.