| Scenedesmus | ||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
 | ||||||||||||
| Taxonomische indeling | ||||||||||||
| ||||||||||||
| Geslacht | ||||||||||||
| Scenedesmus Meyen, 1829 | ||||||||||||
 Afbeeldingen op Wikimedia Commons | ||||||||||||
 Scenedesmus op Wikispecies | ||||||||||||
| ||||||||||||
Scenedesmus is een geslacht van groenwieren uit de orde Sphaeropleales. Er zijn 152 soorten beschreven. Het is een wereldwijd voorkomend geslacht van algen in zoet water.
Scenedesmus kan bestaan als vrijzwevende, eencellige alg. Echter vaak worden ze aangetroffen in coenobia van vier of acht cellen. De vorming van coenobia is afhankelijk van milieufactoren. Een hoog aandeel van eencellige algen wordt gevonden bij hoge lichtintensiteit en relatief hoge temperatuur. Dit wijst erop dat de eencellige structuur hogere groeisnelheid mogelijk maakt. Succesvolle groei en celdeling van algen hangt af van het behouden van drijfvermogen in de fotische zone en het vermijden van begrazing door algen etende organismen zoals Daphnia. Grotere coenobia (kolonies) hebben een kleinere oppervlakte-volumeverhouding, wat de opname van voedingsstoffen en instraling van licht beperkt. Bovendien bevordert de grotere massa de kans op zinken. In aanwezigheid van grazers, zoals Daphnia, bieden de grotere kolonies echter aanzienlijke veiligheid. Daardoor kunnen cellen samensmelten tot kolonies van acht cellen, ook onder sterk beperkende groeiomstandigheden, om de kwetsbaarheid voor begrazing te verminderen.
De algen hebben naast kolonievorming ook andere vormen van verdediging. Sommige soorten Scenedesmus hebben dikke celwanden wat ze mogelijk moeilijk te verteren maakt. Sommige stoffen in Scenedesmus kunnen giftig zijn voor bepaalde organismen bij inname. Zowel stekelige als niet-stekelige borstelharen tot wel 100 μm kunnen predatie ontmoedigen. De cellen vormen deze defensieve borstelharen wanneer allelopathische stoffen worden gedetecteerd, zoals bepaalde stoffen die Daphnia afscheidt en Scenedesmus herkent als een waarschuwingssignaal.
Er vinden ook allerlei onderzoeken plaats om op grote schaal Scenedesmus-soorten de gebruiken voor de aanmaak van biobrandstof uit algen zoals biodiesel en groene waterstof.
Scenedesmus-soorten komen overal ter wereld voor in eutrofe zoete wateren, soms ook in brak water. In Nederland zijn al minstens 30 soorten waarvan de verspreiding in diverse wateren in kaart is gebracht.
