Schaamlippen

labia minora (binnenste schaamlippen) en labia majora (buitenste schaamlippen)

De schaamlippen of vulvalippen maken deel uit van de vulva, het uitwendige vrouwelijk geslachtsorgaan.

Bij de mens zijn er twee paar schaamlippen:

  1. de binnenste schaamlippen (labia minora pudendi)
  2. de buitenste schaamlippen (labia majora pudendi)

Labia majora

Wanneer de buitenste schaamlippen opzij worden geduwd, dan zijn de binnenste schaamlippen beter zichtbaar. De binnenste schaamlippen zijn verticale huidplooien in het midden van de vulva, het uitwendige vrouwelijke geslachtsorgaan.
Zie Buitenste schaamlippen voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

De buitenste schaamlippen zijn behaarde huidplooien die om de binnenste schaamlippen heen liggen. Volgens de mode in de eenentwintigste eeuw worden ze door veel vrouwen kaalgeschoren of geharst. De buitenste schaamlippen vormen aan beide kanten de grens van de vulva. Naar achteren toe verenigen ze zich tot de commissura posterior. Ze bevatten onder andere vet, zweet- en talgklieren. De buitenste schaamlippen liggen in niet-opgewonden toestand vaak tegen elkaar aan, waardoor ze aan de binnenliggende delen bescherming bieden. Bij seksuele opwinding zwellen de buitenste schaamlippen wat op en komen ze uit elkaar te liggen.

Labia minora

Zie Binnenste schaamlippen voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

De binnenste schaamlippen vormen een plooi met de opening van de vagina aan de onderzijde. Het zijn onbehaarde, dunne huidplooien die tussen de buitenste schaamlippen liggen. Bij de meeste vrouwen steken de binnenste schaamlippen meer naar buiten dan de buitenste schaamlippen.

Aan de bovenkant komen ze samen en bedekken de clitoris. Ze bevatten talgklieren en ook erectiel weefsel. Net als de clitoris kunnen de binnenste schaamlippen onder invloed van seksuele prikkels opzwellen door een verhoogde bloedtoevoer.

Variatie in uiterlijk

Variatie in het uiterlijk van de schaamlippen, waarbij in sommige gevallen het schaamhaar is verwijderd

Bij de meeste vrouwen - ongeveer 60% - zijn de binnenste schaamlippen na de puberteit langer dan de buitenste, waardoor ze naar buiten steken. Er bestaat grote variatie in kleur en vorm van de schaamlippen bij vrouwen. Bij lang niet alle vrouwen zijn de linker- en rechterschaamlippen identiek van vorm. Sinds het einde van de 20ste eeuw hebben meer jonge vrouwen, kinderen zelfs, twijfels over hun schaamlippen; twijfels die medisch gezien niet terecht zijn.

Naamgeving

Actiegroepen Dolle Mina en Schaamteloos pleiten voor gebruik van het woord 'vulvalippen' in plaats van 'schaamlippen', als 'anatomisch correcte benaming', waarbij het voorvoegsel schaam (net als in woorden als schaamstreek en schaamhaar) een negatieve betekenis zou geven aan het lichaamsdeel. Ook in België zijn er gelijkaardige acties zoals bij de tentoonstelling PHALLUS in het Gents Universiteitsmuseum (GUM) en op de radio door Marc Cosyns in de Wereld van Sofie.

In 2026 werd bekend dat vulvalippen opgenomen wordt in het Van Dale Groot woordenboek van de Nederlandse taal (de 'Dikke Van Dale'), al blijft het woord schaamlippen ook in het woordenboek staan; dat woord stamt af van het Latijnse pudenda, wat 'delen waarvoor je je moet schamen' betekent. Hoofdredacteur Ton den Boon zei in NOS Radio 1 Journaal dat de reden om het woord op te nemen was dat het woord gangbaar is geworden, al was de campagne van Dolle Mina en Schaamteloos ook belangrijk. Het woord werd volgens hem gebruikt vanaf 2022. Ellen Laan, hoogleraar seksuologie, overleden in 2022, pleitte ook al voor gebruik van dit woord.

Zie ook

Zie de categorie Labia (genitalia) van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.