Geschiedenis
Omstreeks 1930 werd met de bouw begonnen. Drie jaar later was deze gereed en op 17 augustus 1933 passeerde het eerste schip de schutsluis. Tegen het einde van de Tweede wereldoorlog zijn de sluis en de nabijgelegen brug zwaar beschadigd, maar tegen het einde van het jaar was de sluis weer bruikbaar.
In 2006 werd de sluis gerenoveerd. Het ophaalmechanisme werd niet vervangen, omdat de technische staat daarvan voldoende was. In 2007 is de sluis gestremd geweest vanwege een noodreparatie aan de tandwielkasten.
In de nacht van 2 op 3 januari 2012 viel een van de hefdeuren plotseling naar beneden. Hierdoor raakte de scheepvaart van en naar het Twentekanaal gestremd. Een tijdelijke hefconstructie werd gebouwd, waardoor op 6 februari dat jaar de eerste schepen het complex weer passeerden. Ondertussen werd verder gewerkt aan het herstel van de sluisdeur. Op 26 maart kon er weer op de normale manier geschut worden. Uit een onderzoek door TNO bleek dat het vallen van de sluisdeur vrijwel zeker was veroorzaakt door het bezwijken van een draadstang.
In 2017 is begonnen met de bouw van een tweede sluiskolk, ten noorden van de oorspronkelijke, deze is op 20 april 2020 in gebruik genomen.
Beschrijving
De oorspronkelijke schutsluis, de Zuidersluis, bestaat uit twee sluishoofden met daartussen een schutkolk van 12 meter breed en 140 meter lang. De sluishoofd en de schutkolk vormen één geheel, opgetrokken uit gewapend beton. De sluis heeft hefdeuren. Het bovenhoofd grenst aan het Twentekanaal terwijl het benedenhoofd de toegang vormt tot de IJssel. Het complex is gebouwd in de stijl van de nieuwe zakelijkheid.
Aan de zuidzijde van de eigenlijke schutsluis voor het oude aflaatwerk bevindt zich een gemaal, tevens rijksmonument. Een gemaal om water terug te pompen is nodig omdat het verval groot is en er bij het schutten veel water verloren gaat, per keer ongeveer 12.500 m³ bij een verval van 7,5 meter.
Voorsluis
Aan de westkant van het sluiscomplex, zo'n 200m richting de IJssel, bevindt zich een zogeheten voorsluis, een extra stel sluisdeuren (in de vorm van puntdeuren), die enkel gebruikt worden bij lage waterstand in de IJssel. Bij normale en hoge waterstanden staan deze deuren open en liggen ze onzichtbaar onder water. Bij lage waterstand wordt deze voorsluis gebruikt om schepen in twee stappen te schutten. Deze voorsluis wordt vrijwel elk jaar wel enkele weken gebruikt.
Tweede sluiskolk
Wegens de lange wachttijd voor schepen, de verwachte groei van vervoer over water en het feit dat één sluiskolk voor een kwetsbare situatie zorgt in geval van onderhoud of calamiteiten; is in 2017 begonnen met de bouw van een tweede kolk, de Noordersluis. Aan de kant van de IJssel sluit deze met puntdeuren en aan de kant van het Twentekanaal met een segmentdeur. Deze Zuidersluisis geschikt voor schepen van 110 meter lengte en 11,40 m breedte en een vaardiepte van maximaal 3,5 m; wat overeenkomt met CEMT-klasse Va.
