Toxandrië

Toxandrië of Taxandrië was de oude naam van de Kempen. Doorheen de geschiedenis was het ook een bestuurlijke entiteit (de "gouw Toxandrië") en een kerkelijke entiteit (het "aartsdekenaat Toxandrië").

In de 1e eeuw was Toxandrië een niet nauwkeurig afgelijnd gebied in het Romeinse Rijk: het "woongebied van de Toxandriërs". Nadat dit volk verdween, wees Julianus Apostata het gebied apud Toxandriam locum aan als woongebied van de binnengevallen Salische Franken (358).

Op kerkelijk vlak behoorde Toxandrië tot het bisdom Luik. Omstreeks 800 verdeelde de bisschop het gebied in vier dekenaten: Hilvarenbeek, Beringen, Woensel en Cuijk. Rond het jaar 1000 werd hiervoor een overkoepelend aartsdiakonaat opgericht: het aartsdekenaat Toxandrië. Dit was een misleidende benaming, want binnen dit aartsdekenaat vielen ook drie dekenaten in het Maasland.

De "gouw Toxandrië" verschijnt vanaf 709 in de overgeleverde bronnen. In de 10e eeuw werd hij bestuurd door Ansfried II en Ansfried III, die tevens heersten over het markgraafschap Antwerpen. Rond 995 kwamen beide graafschappen terecht bij het Huis Verdun, de latere hertogen van Neder-Lotharingen. Zij gaven kleine gedeelten in leen aan plaatselijke vazallen, onder meer rond Megen, Ravenstein, Cuijk, Sint-Oedenrode en Kessel. Het hertogelijke restant viel in 1106 aan Godfried I van Leuven. In de 12e en 13e eeuw kwam hier een indeling met vier bestuursgebieden tot stand: het kwartier van Antwerpen, de meierij van 's-Hertogenbosch, de heerlijkheid Breda en de heerlijkheid Bergen op Zoom.