Toul

**Toul**
Gemeente in Frankrijk
	;
Situering
Regio	Grand Est
Departement	Meurthe-et-Moselle (54)
Arrondissement	Toul
Kanton	Toul
Intercommunalité	CC Terres Touloises
Coördinaten	48° 41′ NB, 5° 54′ OL
Algemeen
Oppervlakte	30,59 km²
Inwoners ; (1 januari 2023)	15.768 ; (515 inw./km²)
Hoogte	200 - 400 m
Overig
Postcode	54200
INSEE-code	54528
Website	Officiële website
Detailkaart
	; Locatie in Frankrijk Meurthe-et-Moselle
Foto's
	Stadspoort Jeanne d'Arc
	De vesting Toul
Portaal	Frankrijk

Toul is een vestingstad in het Franse departement Meurthe-et-Moselle, gelegen aan de rivier de Moezel. De gemeente telde 15.768 inwoners op 1 januari 2023. De plaats is de onderprefectuur van het arrondissement Toul.

Toul heeft een lange geschiedenis en als voormalige bisschopsstad bezit het een rijk religieus erfgoed. Toul was ook een vestingstad en het is de enige stad in Lotharingen met een intacte stadsomwalling.

Toul ligt in een wijnbouwgebied, de Côtes de Toul.

Geschiedenis

In de Keltische tijd was Toul de hoofdplaats van de Leuci. In de Gallo-Romeinse tijd stond de stad dan ook bekend als Tullum Leucorum. De Romeinse weg tussen Lyon en Trier liep door de stad. In de 3e en de 4e eeuw werd de stad ommuurd om haar te beschermen tegen invallen van Germanen. Rond 365 werd Toul een bisschopsstad.

In 612 werd koning Theudebert II van Austrasië bij Toul verslagen door de Bourgondische koning Theuderik II.

Door het Verdrag van Meerssen (870) kwam Toul in het Oost-Frankische Rijk te liggen. Vanaf 962 viel het onder het Heilige Roomse Rijk en werd het een Vrije Rijksstad. In de middeleeuwen kreeg de stad een nieuwe stadsmuur. Deze muur werd verbeterd en vergroot door bisschop Roger de Marcey in de 13e eeuw. Het moerassig gebied rond de Ingressin bood een bijkomende bescherming.

In 1552 werd de koning van Frankrijk Hendrik II soeverein vorst van de drie bisschopssteden Metz, Toul en Verdun. In 1648 werd dit nog eens bevestigd bij de Vrede van Westfalen. Tussen 1637 en 1658 zetelde het Parlement van Metz in Toul als gevolg van een conflict tussen het parlement en de Franse gouverneur van de provincie Trois Evêchés. Tussen 1699 en 1712 werd Toul uitgebouwd tot een vesting met bastions en drie stadspoorten (Porte de Metz, Porte de France en Porte de Moselle). Dit gebeurde naar plannen van Vauban.

Het begin van de 18e eeuw bracht welvaart voor Toul door de aanhechting van de rest van Lotharingen bij Frankrijk. Maar in 1777 verhuisde het bisdom van het oude, ingeslapen Toul naar het jonge en dynamische Nancy. Dit vormde een zware klap voor de stad.

Tijdens de Frans-Duitse Oorlog werd Toul vanaf 14 augustus 1870 belegerd door Duitse troepen. De plaats lag strategisch op de spoorlijn Parijs - Straatsburg. De 2600 slecht uitgeruste verdedigers weigerden zich over te geven. Op 23 september begonnen de Duitsers rond 6 uur 's ochtends met een zwaar bombardement vanop de niet verdedigde hoogten boven de stad. Om 3 uur 's middags gaven de Franse troepen in de vesting Toul zich over. Na de oorlog werden er forten op hoogten rond de stad gebouwd in het kader van het Séré de Rivières-systeem.

Aan de vooravond van de Eerste Wereldoorlog waren er meer dan 40.000 militairen gestationeerd in Toul op een bevolking van 16.000. Aan het einde van de oorlog was Toul een belangrijke basis voor de Amerikaanse luchtmacht. Ook in de Tweede Wereldoorlog speelde Toul een rol voor de Amerikanen en was het de thuisbasis voor de 358th Fighter Group in de herfst van 1944 en het voorjaar van 1945. Na de oorlog diende Toul-Rosières Air Base als Amerikaanse NAVO-basis in de jaren 50 en 60.

De gemeente was verdeeld over de de kantons Toul-Nord en -Sud tot deze op 22 maart 2015 werden opgeheven en Toul de hoofdplaats werd van het op die dag gevormde kanton Toul.

Toul was de hoofdplaats van de communauté de communes du Toulois, die op 1 januari 2017 opging in de communauté de communes Terres Touloises.

Bezienswaardigheden

Saint-Étienne-kathedraal
Collégiale Saint-Gengoult de Toul
Omwalling met de stadspoorten
Stadhuis, het voormalig bisschoppelijk paleis
Musée d’Art et d’Histoire de Toul

Geografie

De oppervlakte van Toul bedraagt 30,59 vierkante kilometer. Op 1 januari 2023 was de bevolkingsdichtheid 515,5 inwoners per km². Toul ligt aan de samenvloeiing van de Ingressin en de Moezel.

Verkeer en vervoer

Het Marne-Rijnkanaal loopt door de gemeente.

In de gemeente ligt spoorwegstation Toul.

De autosnelweg A31 loopt langs Toul.

Demografie

Onderstaande figuur toont het verloop van het inwonertal tussen 1962 en 2008.

Geboren in Toul

Laurent de Gouvion Saint-Cyr (1764-1830), militair
Antoine Claude (1807-1880), agent en hoofd van de Staatsveiligheid
Léonce Bernheim (1886-1944), ingenieur en advocaat
Louis Majorelle (1859-1926), art-nouveau-meubelontwerper
Pascal Lance (1964), wielrenner
Youssef Aït Bennasser (1996), Marokkaans voetballer

Bronnen, noten en/of referenties

Dit artikel of een eerdere versie ervan is een (gedeeltelijke) vertaling van het artikel Toul#History op de Engelstalige Wikipedia, dat onder de licentie Creative Commons Naamsvermelding/Gelijk delen valt. Zie de bewerkingsgeschiedenis aldaar.

↑ (fr) Toul op de website Annuaire des Mairies et Villes
1 2 Populations de référence 2023.
↑ (fr) Ville de Toul. toul.fr. Geraadpleegd op 25 november 2023.
1 2 (fr) Ancienne cathédrale Saint-Etienne et son cloître op de Base Mérimée van het plateforme ouverte du patrimoine
↑ (fr) Les Trois Evêchés. toul.fr. Geraadpleegd op 25 november 2023.
↑ (fr) Toul au fil du temps. toul.fr. Geraadpleegd op 25 november 2023.
↑ (fr) 1870-1871. Exposition virtuelle. Archives départementales de Meurthe-et-Moselle (2020). Geraadpleegd op 2 mei 2026.
↑ (fr) Toul, ville fortifiée. toul.fr. Geraadpleegd op 25 november 2023.
↑ (fr) 1914-1918 L'Avant-Guerre. Exposition virtuelle. Archives départementales de Meurthe-et-Moselle. Geraadpleegd op 2 mei 2026.
↑ (fr) Décret n° 2014-261 portant délimitation des cantons dans le département de Meurthe-et-Moselle. Légifrance (26 februari 2014).
↑ (fr) Toulois op de website Annuaire des Mairies et Villes
↑ (fr) Église Saint-Gengoult et son cloître op de Base Mérimée van het plateforme ouverte du patrimoine
↑ (fr) Enceinte gallo-romaine op de Base Mérimée van het plateforme ouverte du patrimoine
↑ (fr) Statistische informatie op de website van het Franse bureau voor statistiek INSEE, gegevens inwoneraantal volgens de definitie "population sans doubles comptes".

Zie de categorie Toul van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.

[annuaire-1] (fr) Toul op de website Annuaire des Mairies et Villes

[wikidata-ad8822ead8613a5f1b5d35f35b7136ef5d959167-v3-2] 1 2 Populations de référence 2023.

[3] (fr) Ville de Toul. toul.fr. Geraadpleegd op 25 november 2023.

[PA00106374-4] 1 2 (fr) Ancienne cathédrale Saint-Etienne et son cloître op de Base Mérimée van het plateforme ouverte du patrimoine

[5] (fr) Les Trois Evêchés. toul.fr. Geraadpleegd op 25 november 2023.

[6] (fr) Toul au fil du temps. toul.fr. Geraadpleegd op 25 november 2023.

[7] (fr) 1870-1871. Exposition virtuelle. Archives départementales de Meurthe-et-Moselle (2020). Geraadpleegd op 2 mei 2026.

[8] (fr) Toul, ville fortifiée. toul.fr. Geraadpleegd op 25 november 2023.

[9] (fr) 1914-1918 L'Avant-Guerre. Exposition virtuelle. Archives départementales de Meurthe-et-Moselle. Geraadpleegd op 2 mei 2026.

[10] (fr) Décret n° 2014-261 portant délimitation des cantons dans le département de Meurthe-et-Moselle. Légifrance (26 februari 2014).

[11] (fr) Toulois op de website Annuaire des Mairies et Villes

[12] (fr) Église Saint-Gengoult et son cloître op de Base Mérimée van het plateforme ouverte du patrimoine

[13] (fr) Enceinte gallo-romaine op de Base Mérimée van het plateforme ouverte du patrimoine

[14] (fr) Statistische informatie op de website van het Franse bureau voor statistiek INSEE, gegevens inwoneraantal volgens de definitie "population sans doubles comptes".