Wilde narcis
| Wilde narcis | ||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
 | ||||||||||||||||||
| Taxonomische indeling | ||||||||||||||||||
| ||||||||||||||||||
| Ondersoort | ||||||||||||||||||
| Narcissus pseudonarcissus subsp. pseudonarcissus | ||||||||||||||||||
 | ||||||||||||||||||
 Afbeeldingen op Wikimedia Commons | ||||||||||||||||||
 Wilde narcis op Wikispecies | ||||||||||||||||||
| ||||||||||||||||||
Wilde narcis (Narcissus pseudonarcissus subsp. pseudonarcissus) is een ondersoort van de plantensoort Narcissus pseudonarcissus. De ondersoort komt oorspronkelijk voor in weilanden, bossen en op rotsige plekken. De plant wordt veelvuldig gekweekt en de gekweekte vorm wordt vaak verwilderd aangetroffen.
Naam
Narcissus was in de Griekse mythologie de zoon van de riviergod Cephisus en de nimf Liriope. "Pseudonarcissus" betekent "valse" of "geen echte" narcis.
Behalve de Nederlandse triviale naam "(wilde) narcis" werd vroeger ook wel de naam "tijloos" gebruikt.
Determinatie
Wilde narcis is een vaste, kruidachtige plant die groeit als bolgewas. De bladeren en bloemstengels ontspringen uit de bol. De plant bereikt een hoogte van 15–30 cm. De wortelstandige bladeren zijn meestal grijsgroen van kleur. Ze zijn lijnvormig, hebben een lengte van 12–35 cm en zijn 0,6–1,5 cm breed. De plant bloeit in het voorjaar, van maart tot mei. De alleenstaande bloemen staan knikkend op een iets afgeplatte bloemsteel van 3–12 mm en zijn 35–50 mm lang. De bloemdekslippen zijn lichtgeel, de bijkroon (corona) is diepgeel en trompetvormig, naar boven maar een klein beetje verwijd. De trompet is ongeveer even lang als de bloemdekslippen of iets korter. De schede is bruin en papierachtig. De stijl is draadvormig en heeft een 3-lobbige stempel. De vrucht is een doosvrucht.
.jpg_02.jpg)
.jpg)
Gelijkende taxa
Bij trompetnarcis steken de bloemstelen duidelijk boven de bladeren uit, zijn zowel de bloemdekbladen als de bijkroon heldergeel en wordt de bijkroon naar boven toe wijder. Trompetnarcis bloeit iets later.
Ecologie
Wilde narcis groeit op zonnige tot halfbeschaduwde standplaatsen op matig vochtige tot vrij natte, mesotrofe tot meso-oligotrofe, neutrale tot vaak zwak zure, humeuze grond (zandig leem, leem en laagveen). De soort is te vinden in grasland (beekdalgrasland en almen), bermen, bossen (lichte loofbossen, bij buitenplaatsen en moerasbossen), bosranden, bosjes, soms op ruderale plaatsen en hellingen.
Biogeografie
Het verspreidingsgebied van wilde narcis strekt zich uit over West-Europa, van Groot-Brittannië en Nederland tot in Midden-Spanje, oostelijk tot in Beieren en Italië. In andere delen van Europa is de plant plaatselijk verwilderd, evenals in o.a. Noord-Amerika.
In Nederland komt de plant in zeer beperkte mate voor in het heuvelland van Zuid-Limburg, in zuidelijk Drenthe en in het noordoosten van Overijssel. In deze laatste twee gebieden komt de soort vooral voor in boerentuinen. Elders kan zij nog worden aangetroffen als stinsenplant. De wilde variant staat op de Nederlandse Rode Lijst als zeer zeldzaam en sterk afgenomen.
In België is de Vallei van de Holzwarche een bekende groeiplaats van wilde narcis. Dat geldt ook voor het dal van de Hohnbach, een zijrivier van de Geul.
Toxiciteit
De bollen, bladeren en stengels van wilde narcis zijn zeer giftig.
Fotogalerij
Voetnoten
- ↑ De informatie op deze pagina, of een eerdere versie hiervan, is gedeeltelijk overgenomen van de pagina over de wilde narcis in de verspreidingsatlas van Floron (geraadpleegd 2016-08-27), waarvan de teksten beschikbaar zijn onder de Creative Commons licentie CC-BY-SA 3.0.
- ↑ Zie bijv. Beijerinck 1957 en Van Uildriks & Bruinsma 1898, p. 15
- ↑ Hoentjen 2009
- ↑ Zie bijv. Jansen, M.T., H.N. Leys & J.J.F.E. de Wilde (1968). 'Stinsenflora in de Bommelerwaard.' in: Gorteria, vol. 4, afl. 1, p. 12–15. (Online beschikbaar als pdf via deze pagina op natuurtijdschriften.nl) en Neijenhuis 1976.
Literatuur
- Beijerinck, W. (1957). 'De vroegbloeiende tijlozen (Narcissus pseudonarcissus L.) in Z.W.-Drente en Z.O.-Friesland.' In De Levende Natuur (DLN), 60ste jrg. nr. 12, p. 283–288. (Online beschikbaar als pdf via deze pagina op natuurtijdschriften.nl.)
- Hoentjen, B. (2009). 'Wilde narcissen in Z.W.-Drenthe: ze zijn er nog!' In: Nieuwsbrief Werkgroep Florakartering Drenthe, nr. 45, p. 21–23. (online beschikbaar als Word-bestand op de website van de Werkgroep Florakartering Drenthe - FLORON district 5 DRENTHE. Geraadpleegd 2016-08-27.)
- Neijenhuis, F. (1976). 'De wilde narcis in het Hafdistrict.' In: DLN, 79e jrg. nr. 9, p. 193–200. (Online beschikbaar als pdf via deze pagina op natuurtijdschriften.nl.)
- van Uildriks, F. & V. Bruinsma (1898) - Plantenschat.
Externe links
- Wilde narcis in het Nederlands Soortenregister
- Verspreiding in Nederland volgens NDFF Verspreidingsatlas (zie ook deze pagina voor de verspreiding van wilde narcis en/of trompetnarcis en deze pagina voor de verspreiding van wilde × witte narcis (Narcissus ×imcomparabilis))
- Kaarten met waarnemingen:
- Wilde narcis — Narcissus pseudonarcissus in: Van Uildriks, F. & V. Bruinsma (1898). Plantenschat op de
Nederlandstalige Wikisource (Van Uildriks & Bruinsma spreken van 'gele narcis').
· 
· 