Kleine Beer (sterrenbeeld)

Kaart van het sterrenbeeld Kleine Beer.

De Kleine Beer (Ursa Minor, afkorting UMi) of de Kleine Steelpan, het Steelpannetje is een sterrenbeeld aan de noorderhemel, liggend tussen rechte klimming 00u00m en 24u00m en tussen declinatie +65° en de pool (+90°). Het grootste deel van het sterrenbeeld ligt ongeveer tussen rechte klimming 13u en 18u. Op de breedte van de Benelux is het sterrenbeeld circumpolair en bevat de noordelijke hemelpool die zich in de buurt bevindt van de ster Polaris. In 1950 was de afstand tussen deze ster en de pool 1°, maar door de precessie verandert deze afstand.

De Kleine Beer is een van de 48 klassieke sterrenbeelden die door Ptolemeus zijn beschreven. Het sterrenbeeld dateert uit de oudheid, men denkt dat de Griekse filosoof Thales van Milete het sterrenbeeld ongeveer 600 v.Chr. heeft geïntroduceerd maar het zal al veel eerder bekend zijn geweest als navigatiemiddel voor zeevaarders.

Mythologie

Callisto, een van de vriendinnen van Artemis, verloor haar maagdelijkheid aan Zeus die zich had vermomd als Artemis. Ze kreeg een kind en noemde hem Arcas. De woedende Hera veranderde Callisto in een beer. De zoon van Callisto, Arcas, doodde zijn moeder bijna toen hij aan het jagen was maar Zeus hield hem tegen en plaatste hen beiden aan de sterrenhemel als de Grote Beer en Kleine Beer. Hera, de vrouw van Zeus, was er niet blij mee dat Callisto en Arcas aan de hemel werden geplaatst dus vroeg ze Tethys om hulp. Tethys, een watergodin, vervloekte de beide sterrenbeelden om voor altijd om de hemelpool te draaien en nooit onder de horizon te verdwijnen.

Een ander verhaal vertelt dat de Grote en de Kleine Beer Ida en Adrasteia zijn, de twee nymfen die Zeus in zijn jeugd voedden op de berg Ida en als dank daarvoor aan het firmament zijn geplaatst.

Sterren

Schijn van een bewegende Kleine Beer om de hemelpool in de directe omgeving van de Polaris

(in volgorde van afnemende helderheid)

Bezienswaardigheden

Telescopisch waarneembare objecten

New General Catalogue (NGC)

Index Catalogue (IC)

IC 945, IC 954, IC 1005 (= NGC 5607), IC 1046, IC 1083, IC 1110, IC 1114, IC 1129, IC 1139, IC 1143, IC 1145, IC 1154, IC 1164, IC 1187, IC 1200 (= NGC 6079), IC 1204, IC 4404, IC 4470, IC 4660

Aangrenzende sterrenbeelden

(met de wijzers van de klok mee)

Zie de categorie Ursa Minor (constellation) van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.