Vaala (Finse uitspraak: [ˈʋɑːlɑ]) is een dorp in Finland. Het is opgericht in 1954 (het vorige dorp was Säräisniemi, opgericht in 1867). Er wonen 2544 mensen (december 2025). Het dorp beslaat een gebied van 1764,04 vierkante kilometer waarvan 461,45 vierkante kilometer water is. De bevolkingsdichtheid is 1,95 inwoners per vierkante kilometer. Voorheen maakte Vaala deel uit van de Kainuu regio, maar sinds 1 januari 2016 maakt het deel uit van Noord-Ostrobothnia. Het vijfde grootste meer van Finland, Oulujärvi, ligt voor de helft in Vaala.
Vaala is een oud Fins woord dat de fase in een rivier voor stroomversnellingen betekent.
Geschiedenis
Het originele centrum van het gebied was Manamansalo, het grootste eiland in het Oulujärvi-meer met een dorp met dezelfde naam. Dat dorp en Säräisniemi werde voor de eerste keer vermeld in 1555 wanneer ze deel uitmaakten van het Liminka district. Het district van Oulujärvi, dat heel Kainuu bedekte en met zijn centrum in Manamansalo, werd gescheiden van Liminka in 1559 (en was dus geen district meer), maar fuseerde opnieuw in de jaren 1580 nadat de Russen het eiland hadden geplunderd. In 1599 werd het gebied opnieuw een district, deze keer met het centrum in Paltaniemie. Daarom was het discrict gekend als Paltamo.
Säräisniemi kreeg zijn eigen kerk toen het nog onder Paltamo zat in 1779 en werd een nieuw district en dorp in 1864. Vuolijoki werd gescheiden van Säräisniemi als een district in 1896 en als een gemeente in 1915. Sommige delen van Kajaanin maalaiskunta werden ook gebruikt in de vorming van het dorp. Vaala werd overgebracht van Utajärvi naar Säräisniemi in 1954, waar het het nieuwe administratieve centrum van de gemeente werd. De hele gemeente werd Vaala genoemd.
