| Vaucheria | ||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Vaucheria sp. gevonden in een rijstveld | ||||||||||||||
| Taxonomische indeling | ||||||||||||||
| ||||||||||||||
| Geslacht | ||||||||||||||
| Vaucheria A.P. de Candolle, 1801 | ||||||||||||||
| Geslachtelijke voortplanting | ||||||||||||||
| ||||||||||||||
Vaucheria is een geslacht van geelgroene algen uit de klasse van de Xanthophyceae. Het is een van de twee geslachten uit de familie Vaucheriaceae. De meeste Vaucheria-soorten leven op vochtige, niet-zilte bodems en in het kustgebied op brakke bodems van kwelders, waar ze vaak donker fluweelgroene matjes kunnen vormen. In de Nederlandse taal worden onder andere deze algen 'draadalgen' genoemd. Soorten uit dit geslacht heten nopjeswier.
De geslachtsnaam Vaucheria is een eerbetoon aan de Zwitserse natuuronderzoeker Jean Pierre Étienne Vaucher (1763 – 1841). De orde van de Vaucheriales kent maar één familie de Vaucheriaceae.
Vaucheria vormt vertakte draden (filamenten) met een diameter van 10 tot 200 micrometer. Deze draden zijn een zogenaamd syncytium; buisvormige structuren met grote aantallen chloroplasten en celkernen zonder tussenwanden. Binnen het draadvormige cytoplasma bevindt zich een grote vacuole. Dit geheel wordt de sifonale organisatie van het thallus genoemd. Dwarswanden tussen de celkernen worden alleen gevormd tijdens vermenigvuldiging. De draden zijn via kleine rhizoïde zijdraadjes aan of in het substraat verankerd.
In Vaucheria vindt de voortplanting zowel ongeslachtelijk als geslachtelijk plaats. De morfologische generatiewisseling van Vaucheria is een monogenetische cyclus: er is alleen een diploïde generatie. De cytologische kernfasewisseling is haplofasisch: er is alleen een diploïde kernfase.
Tijdens de vegetatieve voortplanting vormen zich synzoösporen aan de uiteinden van de draad. Dit zijn bolvormige structuren van 100 µm (micrometer) die zijn opgebouwd uit vele cellen voorzien van zweepstaartjes. De sporen groeien dan uit tot nieuwe draden. Deze vorm van ongeslachtelijke voortplanting is alleen bekend van Vaucheria.
Tijdens geslachtelijke voortplanting versmelten kleine mannelijke geslachtscellen met grote eicellen. Mannelijke en vrouwelijke geslachtsorganen worden naast elkaar op dezelfde draad gevormd. Omdat de reductiedeling alleen plaatsvindt tijdens gametenvorming (gametische meiose), is Vaucheria een diplont (organisme met een dubbele set chromosomen).
Vaucheria leeft in stromend en stilstaand zoet water, op plaatsen die periodiek droogvallen, evenals op vochtige, van water afgelegen locaties zoals bospaden. Ongeveer 30% van de soorten is zoutminnend en komt voornamelijk voor op modderige oppervlakken in het estuariumgebied.
In AlgaeBase werden in 2026 102 soorten binnen dit geslacht vermeld. Het Nederlands soortenregister vermeldt 34 soorten. Hier een selectie: