Wikipedia:Proto

Proto is een tool om een groep Wikimedianen om hun mening te geven over een complex onderwerp. Het is gebaseerd op het pol.is concept waarbij een complex onderwerp wordt opgeknipt in korte zelfstandige stellingen waar deelnemers het mee eens of oneens kunnen zijn. Daarnaast kan een deelnemer nieuwe stellingen aandragen, waarmee een gesprek ontstaat.

Werking

Bij Proto zijn de functies wat aangepast naar de behoeften van Wikimedianen. Hierbij is het niet alleen mogelijk om de meningen te verzamelen, maar ook de argumenten.

Er zijn drie fases mogelijk, die normaal gesproken achter elkaar worden georganiseerd over hetzelfde onderwerp:

1. Verkenning: de mening van de deelnemers gevraagd over een aantal stellingen en deelnemers kunnen nieuwe stellingen aandragen;
2. Argumenten: voor een selectie van de stellingen wordt gevraagd naar argumenten voor en tegen deze stellingen;
3. Geïnformeerde reactie: Een kleinere selectie stellingen wordt (nogmaals) voorgelegd, onderbouwd met de meest gedragen argumenten.

De toegang tot een proces kan beperkt worden tot Wikipedianen met stemrecht. Een coordinator begeleidt het proces en configureert de tool.

Motivatie

In een blog We need to innovate with Wikimedia decision-making heeft Effeietsanders in juli 2026 toegelicht wat enkele negatieve bijwerkingen zijn van het 'Request for Comments' proces zoals dat op de Engelstalige Wikipedia wordt gevolgd (dit wijkt af van hoe het Verzoek om Commentaar hier op nlwiki wordt gevolgd). Sommige negatieve bijwerkingen herken je misschien ook wel hier van de processen op nlwiki. De tool is een voorbereidende stap voor een latere beslissing. De vragen zijn kort, en jouw bijdrage is zeer gewaardeerd.

De intentie van de tool is dat:

• Je kunt je mening geven mening kunt hebben over verschillende onderdelen van een thema, en hoeft dit niet samen te vatten in een enkel standpunt.
• Je kunt je mening geven over die individuele onderdelen, zonder dat je jezelf uitgebreid hoeft te verdedigen, of dat je een uitgebreide discussie hoeft door te lezen.
• Iedereen krijgt de kans om onbevooroordeeld meningen te geven, zonder eerst de meningen van collega's te zien.
• De identiteit van de respondent is losgekoppeld van de mening: de tool gebruikt pseudoniemen om zonder onderscheid des persoons te zoeken naar een breedgedragen uitkomst.
• De eerste fase wordt gebruikt om patronen te zoeken tussen de verschillende vragen. Daarmee is hopelijk snel duidelijk waar er al consensus is, wat de breekpunten zijn, en of er clusters te vinden zijn tussen deelnemers. Daarmee wordt het makkelijker om bijvoorbeeld op een constructieve manier aan zorgen tegemoet te komen. Ook kun je zelf zien in welk 'cluster' jij staat, zonder dat je hiermee te koop hoeft te lopen.

De methodiek van de verkennende fase is gebaseerd op pol.is, een methode uit de democratische innovatie die al diverse malen wereldwijd is toegepast (bijv. vTaiwan (en)) maar aangepast naar iets meer 'Wikipediaans' model.

Zoals gezegd: de deelname is anoniem, maar de output is uiteindelijk openbaar. Dat houdt in dat je voor iedere consultatie een uniek pseudoniem kiest waaronder je deelneemt (blue sunshine bijvoorbeeld), waaronder jouw meningen worden gepubliceerd. Jij kunt er dan achteraf al dan niet voor kiezen om dat pseudoniem aan je gebruikersnaam te koppelen.

Deze specifieke vormgeving is nog in ontwikkeling. Je kunt praktische verbeterpunten aandragen op Overleg Wikipedia:Proto of op GitHub (gelinkt vanaf de tool).