Woumen

Woumen
Deelgemeente in België Vlag van België
Woumen (België)
Woumen
Situering
Gewest Vlag Vlaanderen Vlaanderen
Provincie Vlag West-Vlaanderen West-Vlaanderen
Gemeente Vlag Diksmuide Diksmuide
Fusie 1977
Coördinaten 51° 0′ NB, 2° 52′ OL
Algemeen
Oppervlakte 13,83 km²
Inwoners
(01/01/2025)
1.335
(97 inw./km²)
Overig
Postcode 8600
NIS-code 32003(F)
Detailkaart
Kaart van Woumen
Locatie in de gemeente
Portaal  Portaalicoon   België

Woumen (uitspraak [woːmə(n)]) is een dorp in de Belgische provincie West-Vlaanderen. Het is sinds 1977 een deelgemeente van de stad Diksmuide. Tot eind 1976 behoorde de parochie Jonkershove tot Woumen, maar bij de gemeentelijke herindelingen moest het jonkershove afstaan aan de gemeente Houthulst. Het dorp ligt langs de weg N369 van Diksmuide naar Ieper en is een van de grotere dorpen binnen Diksmuide.

Geschiedenis

Het tracé van de Steenstraat, lopende tussen de site van het Blankaartkasteel in noordoostelijke richting, tussen Woumen en Klerken door, in de richting van Wijnendale, is dat van een Romeins deverticulum, een zijweg van de heerbaan van Boulogne-sur-Mer naar Keulen.

Woumen werd voor het eerst vermeld in 1096, als Walnes. Voordien heeft er waarschijnlijk al een houten kerkje gestaan. Ene Wouter van Woumen zou deelgenomen hebben aan de Eerste Kruistocht. In 1139 werd voor het eerst melding gemaakt van de kerk van Woumen. Omstreeks 1189 betwistte ene Boudewijn van Woumen het tiendrecht, dat in handen was van de Abdij van Corbie. Woumen vormde een ambacht binnen het Brugse Vrije. In 1488 werd de plaats verwoest door de troepen van Maximiliaan, als vergelding voor de Vlaamse Opstand tegen Maximiliaan. Ook in 1583 werd de kerk gedestrueert ende verbrandt, nu door de Calvinisten.

In 1830 wordt de steenweg tussen Diksmuide en Ieper aangelegd. Van 1852-1856 werd het Sint-Jozefsklooster gebouwd, van waaruit onderwijs en bejaardenzorg werd verricht. In 1864 splitste Jonkershove zich af als zelfstandige parochie. In 1977 werd Jonkershove bij de gemeente Houthulst gevoegd.

Tijdens de Eerste Wereldoorlog was het Blankaartgebied geïnundeerd, waardoor de Duitse opmars tot staan kwam. Niettemin was op het einde van de oorlog de kern van het dorp, inclusief de kerk, volledig verwoest. Op 28 september 1918 was Woumen bevrijd. In 1920 kwamen de Zusters van Vincentius a Paulo van Gits naar Woumen, en zorgden voor de herbouw van het Sint-Jozefsklooster. Ook de rest van het dorp werd herbouwd.

In 1953 kwam een einde aan de winterse overstromingen van het broekgebied, door de ingebruikname van een gemaal.

Op de weg N369 lag vroeger een treinspoor naar Ieper deze werd later afgebroken. De verbinding was belangrijk voor Diksmuide en Ieper en werd vooral gebruikt voor goederentransport. In Woumen was er dan ook een station gevestigd dat gebruikt werd als tussenstop. Hiervan komt de naam van een van de bushokjes in Woumen genaamd Woumen Station.

Economische geschiedenis

De economie van Woumen was vroeger voornamelijk gebaseerd op landbouw en textielnijverheid. Tot in de 14de eeuw kende het dorp een bloeiende lakennijverheid. Hierbij werden wollen stoffen geproduceerd die een belangrijke bron van inkomsten vormden. Na het verdwijnen van het recht om lakens te weven voor commerciële doeleinden, werd landbouw opnieuw de belangrijkste economische activiteit.

Naast landbouw speelde ook de vlasteelt een belangrijke rol. In de 19de eeuw kende Woumen een bloeiende vlasnijverheid. Vlas werd geteeld en verwerkt tot linnenproducten. Deze activiteit zorgde voor werkgelegenheid en inkomsten voor verschillende landbouwers en gezinnen.

Rond 1840 kwam er echter een einde aan deze bloeiperiode door een crisis in de vlasnijverheid. Hierdoor verloren veel inwoners hun inkomsten. Een aanzienlijk aantal landbouwers zag zich genoodzaakt om naar Frankrijk, Wallonië en Canada te emigreren op zoek naar werk en betere levensomstandigheden.

De landbouw bleef nadien de belangrijkste economische activiteit in Woumen. Vooral de hoger gelegen landbouwgronden werden gebruikt voor akkerbouw, terwijl de lager gelegen gebieden rond de IJzer voornamelijk als weiland werden benut.

Bezienswaardigheden

Natuur en landschap

Woumen ligt op de grens van de IJzerpolders in het westen en Zandlemig Vlaanderen in het oosten. De hoogte varieert van 4 tot 21 meter, waarbij de kom van het dorp op ongeveer 8 meter hoogte ligt. In de IJzerpolders liggen de Broeken van Woumen, een gebied van 650 ha. In 1953 werd een gemaal gebouwd, voordien stonden de polders 's winters blank.

Van belang is het natuurreservaat De Blankaart, behorende bij het Blankaartkasteel. Het is onderdeel van het broekgebied in de lage overstroombare poldervlakte van de IJzer. De vijver ontstond in de 15de en 16de eeuw door turfwinning. Veelvoorkomende vogels zijn de aalscholver, de bruine kiekendief en de blauwe reiger. Het gebied is een pleisterplaats voor trekkende watervogels en overwinterende eenden en ganzen. Sins 2023 nestelt de Europese zeearend in De Blankaart.

Ook vindt men in het gebied een spaarbekken voor de drinkwatervoorziening. Dit werd in 1972 aangelegd. Het achthoekige bekken meet 60 ha en kan 3 miljoen m3 water bevatten. Het water is afkomstig van de IJzer en de daarin uitkomende beekjes en wordt uiteindelijk omgezet in drinkwater. Dagelijks betreft dit 40.000 m3. In het bekken ligt een dam die het bekken in een toevoer- en een afvoerbekken verdeelt.

Historische families

Doorheen de geschiedenis waren verschillende families nauw verbonden met de ontwikkeling van Woumen. Sommige families speelden een rol in het plaatselijke bestuur, de landbouw en het beheer van historische domeinen.

Een bekende familie uit de geschiedenis van Woumen is de familie De Coninck de Merckem, die verbonden was met het kasteeldomein De Blankaart. Het domein vormde gedurende verschillende generaties een belangrijk onderdeel van het plaatselijke landschap en de geschiedenis van het dorp.

Ook andere families droegen bij aan het sociale en economische leven van Woumen. De landbouw, lokale handel en het verenigingsleven zorgden ervoor dat bepaalde familienamen gedurende meerdere generaties in het dorp aanwezig bleven.

De familienaam Devos komt eveneens voor in historische genealogische gegevens uit Woumen. Genealogische vermeldingen tonen aan dat personen met deze familienaam al in de 17de eeuw in het dorp voorkwamen.

Demografische evolutie

Bronnen: NIS - Opm:1831 t/m 1970=volkstellingen, 1976= inwoneraantal op 31 december
Opm: in 1977 werd het dorp Jonkershove afgestaan aan Houthulst

Nabijgelegen kernen

Diksmuide, Klerken, Merkem

Woumen wordt omringd door verschillende dorpen en landelijke woonkernen. Ten noorden ligt Esen, dat eveneens deel uitmaakt van Diksmuide. Ten oosten liggen Klerken en Houthulst. Ten zuiden bevindt zich Merkem, terwijl Nieuwkapelle en Sint-Jacobskapelle ten westen van Woumen liggen.

De omliggende dorpen zijn historisch en geografisch sterk verbonden met Woumen. De streek wordt gekenmerkt door een landelijk landschap met landbouwgronden, waterlopen en de IJzervallei. Vooral de Woumenbroeken vormen een natuurlijke overgang tussen Woumen en de omliggende dorpen.

Politiek

Burgemeesters (1920-1977)

  • Edward Decoene
  • Cyrille Tommelein
  • Alfons De Splenter
  • Cyriel Huyghebaert
  • Georges Bulcke

Tijdens de gemeentelijke fusie van 1977 verloor Woumen zijn zelfstandigheid en werd het samen met verschillende omliggende gemeenten opgenomen in de vernieuwde gemeente Diksmuide. Sindsdien valt het politieke bestuur van Woumen onder het stadsbestuur van Diksmuide.

Ook na de fusie bleven inwoners van Woumen betrokken bij de lokale politiek. Zo kwamen er doorheen de jaren verschillende kandidaten uit Woumen op bij de gemeenteraadsverkiezingen van Diksmuide. Het bewonersplatform van Woumen speelde daarnaast een rol in het vertegenwoordigen van plaatselijke belangen bij het stadsbestuur.

Religieuzen

In Woumen waren volgende kloostergemeenschappen werkzaam:

Sport

Voetbalclub SV Woumen is niet langer aangesloten bij de KBVB. SV Woumen ging verder door als liefhebbersploeg onder het verbond van RLV tot 2023, toen het besloot volledig te stoppen. Het veld werd verkocht.