Żydomla

Żydomla
Ilustracja
Cerkiew Zwiastowania
Państwo

 Białoruś

Obwód

 grodzieński

Rejon

grodzieński

Sielsowiet

Wiercieliszki

Wysokość

127 m n.p.m.

Populacja (2009)

 

• liczba ludności

724

Położenie na mapie obwodu grodzieńskiego
Mapa konturowa obwodu grodzieńskiego, po lewej nieco na dole znajduje się punkt z opisem „Żydomla”
Położenie na mapie Białorusi
Mapa konturowa Białorusi, po lewej znajduje się punkt z opisem „Żydomla”
Ziemia53°38′00″N 24°06′24″E/53,633333 24,106667
Multimedia w Wikimedia Commons

Żydomla (biał. Жытомля) – wieś na Białorusi, w obwodzie grodzieńskim, w rejonie grodzieńskim; do 1945 w Polsce, w województwie białostockim, w powiecie grodzieńskim, siedziba gminy Żydomla.

Żydomla leży ok. 18 km na południowy wschód od Grodna. We wsi znajdują się dwie parafie – rzymskokatolicka pw. Niepokalanego Serca Najświętszej Maryi Panny oraz prawosławna (cerkiew parafialna pw. Zwiastowania Przenajświętszej Bogurodzicy z 1743 powstała jako unicka, przebudowywana po 1839, gdy władze carskie przekazały ją Cerkwi prawosławnej).

W pobliżu miejscowości znajduje się stacja kolejowa Żydomla na linii Mosty – Grodno.

Historia

Dawniej wieś i okolica szlachecka w województwie trockim Rzeczypospolitej Obojga Narodów. W czasach zaborów w granicach Imperium Rosyjskiego, w guberni grodzieńskiej. W latach 1921–1939 wieś leżała w Polsce, w województwie białostockim, w powiecie grodzieńskim, w gminie Żydomla. Na północ od wsi znajdował się folwark o tej samej nazwie.

Według Powszechnego Spisu Ludności z 1921 roku zamieszkiwało:

Miejscowość należała do parafii prawosławnej w Komotowie i miejscowej rzymskokatolickiej. Podlegała pod Sąd Grodzki w Skidlu Okręgowy w Grodnie; właściwy urząd pocztowy mieścił się w Żydomli.

W miejscowości osiedliło się 11 polskich osadników wojskowych.

W wyniku napaści ZSRR na Polskę we wrześniu 1939 miejscowość znalazła się pod okupacją sowiecką. 2 listopada została włączona do Białoruskiej SRR. 4 grudnia 1939 włączona do nowo utworzonego obwodu białostockiego. Od czerwca 1941 roku pod okupacją niemiecką. 22 lipca 1941 r. włączona w skład okręgu białostockiego III Rzeszy. W 1944 miejscowość została ponownie zajęta przez wojska sowieckie i włączona do obwodu grodzieńskiego Białoruskiej SRR.

Od 1991 wchodzi w skład Białorusi.

22 września 1939 miejscowi komuniści: Włodzimierz Aplewicz, Paweł Aplewicz i Iwan Szyrko zamordowali na miejscowym cmentarzu sołtysa Marianówki Ulidę oraz pojmanego w Komotowie nieznanego z nazwiska porucznika WP. Następnego dnia przy szosie skidelskiej w pobliżu wsi w bestialski sposób zamordowano 7 innych polskich osadników. Ofiary miały rozpłatane brzuchy, rozłupane głowy.

Przypisy

  1. ↑ Liczby ludności miejscowości obwodu grodzieńskiego na podstawie spisu ludności wg stanu na dzień 14 października 2009 roku. (ros.).
  2. ↑ Ustawa z dnia 31 grudnia 1945 r. o ratyfikacji podpisanej w Moskwie dnia 16 sierpnia 1945 r. umowy między Rzecząpospolitą Polską a Związkiem Socjalistycznych Republik Radzieckich o polsko-radzieckiej granicy państwowej (Dz. U. z 1946 r. Nr 2, poz. 5 (ISAP)).
  3. ↑ Храм Благовещения Пресвятой Богородицы д.Житомля. orthos.org. [dostęp 2021-01-11]. (ros.).
  4. ↑ Żydomla, pow. grodzieński, gm. Żydomla, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. XIV: Worowo – Żyżyn, Warszawa 1895, s. 883.
  5. 1 2 3 4 Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej: opracowany na podstawie wyników pierwszego powszechnego spisu ludności z dn. 30 września 1921 r. i innych źródeł urzędowych., t. T. 5, województwo białostockie, 1924, s. 43.
  6. ↑ Mapa Administracyjna Rzeczypospolitej Polskiej 1:300 000, Województwo Białostockie, GUS, Warszawa 1937
  7. ↑ Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej z oznaczeniem terytorjalnie im właściwych władz i urzędów oraz urządzeń komunikacyjnych, Przemyśl, Warszawa 1933, s. 2043.
  8. ↑ Osadnicy wojskowi (lista kompletna). genealodzy.pl. [dostęp 2025-02-22].
  9. ↑ Карманный атлас СССР. 11-е изд. – Ленинград: ГУГК при СНК СССР, 1940, karta 39
  10. ↑ Bezirk Bialystok [online], www.territorial.de [dostęp 2020-04-08].
  11. ↑ Masakra osadników. „Nóż w plecy. Dodatek specjalny „Rzeczpospolitej” oraz Urzędu do spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych”, s. 19-20, 2009-09-17. ISSN 0208-9130. (pol.).

Linki zewnętrzne