(4) Westa

(4) Westa
Ilustracja
Mozaika zdjęć Westy wykonanych przez sondę Dawn. U dołu widoczny krater Rheasilvia z dużym wyniesieniem centralnym.
Odkrywca

Heinrich Wilhelm Olbers

Data odkrycia

29 marca 1807

Numer kolejny

4

Charakterystyka orbity (2024-10-17)
Przynależność
obiektu

pas główny,
rodzina Westy

Półoś wielka

2,3609 au

Mimośród

0,0900

Peryhelium

2,1484 au

Aphelium

2,5734 au

Długość węzła wstępującego

103,705°

Argument perycentrum

151,676°

Anomalia średnia

278,023°

Okres obiegu
wokół Słońca

3 lata 229 dni 6 godzin

Średnia prędkość

19,34 km/s

Inklinacja

7,14°

Charakterystyka fizyczna
Średnica

572,6 × 557,2 × 446,4 km

Masa

2,70 ± 0,03×1020 kg,
2,58×1020 kg

Średnia gęstość

3,456 ± 1% g/cm3

Okres obrotu

(5 h 20 m 31 s) h

Albedo

0,4228 ± 0,0530

Jasność absolutna

ok. 3,25m

Typ spektralny

Typ V

Średnia temperatura powierzchni

min: (–188 °C) 85K
max: (–18 °C) 255 K

Satelity naturalne

brak

Multimedia w Wikimedia Commons

(4) Westa – czwarta odkryta planetoida z pasa planetoid krążących po orbitach pomiędzy Marsem a Jowiszem.

Odkrycie i nazwa

Planetoida (4) Westa została odkryta przez niemieckiego astronoma Heinricha Wilhelma Olbersa 29 marca 1807 roku w Bremie. Nazwa pochodzi od bogini ogniska domowego z mitologii rzymskiej – Westy.

Orbita

Orbita planetoidy Westy nachylona jest pod kątem 7,14° do ekliptyki, a jej mimośród wynosi 0,090. Krąży w średniej odległości 2,36 j.a. wokół Słońca. Na pełne okrążenie potrzebuje 3 lata i 229 dni. Jest największą przedstawicielką rodziny planetoid Westa.

Właściwości fizyczne

Westa jest drugim pod względem masy (po (1) Ceres) ciałem krążącym w pasie planetoid i także drugim co do wielkości (po Ceres; przez dłuższy czas jako nieco większe szacowano także rozmiary (2) Pallas). Masa Westy jest szacowana na 2,70×1020 kg, średnia gęstość zaś na 3,456 g/cm³. Dość szybko wiruje – na jeden obrót potrzebuje 5 godzin, 20 minut i 31 sekund.

Albedo Westy jest stosunkowo duże w porównaniu do innych tego typu obiektów i wynosi 0,423. W sprzyjających warunkach jest dostrzegalna nieuzbrojonym okiem. Maksimum jasności, jaką może ona osiągnąć to 5,1m. Jej absolutna wielkość gwiazdowa sięga natomiast 3,25m.

Westa ma nieregularny kształt o rozmiarach 572,6 × 557,2 × 446,4 km (± 0,2 km), bliski elipsoidzie spłaszczonej w równowadze grawitacyjnej, ale zniekształcenie na biegunie (basen uderzeniowy) i masa mniejsza niż 5×1020 kg uniemożliwiły automatyczne uznanie jej za planetę karłowatą według definicji Międzynarodowej Unii Astronomicznej. Westa może zostać w przyszłości uznana za planetę karłowatą, jeśli zostanie ustalone, że jej kształt, pomijając kratery, określiła równowaga hydrostatyczna.

Powierzchnia

Największym kraterem na powierzchni Westy, który udało się zaobserwować z Ziemi teleskopem Hubble’a jest basen uderzeniowy Rheasilvia o średnicy ok. 460 km, z wyraźnym wypiętrzeniem centralnym. Wały tego krateru mają wysokość od 4 do 12 km powyżej otaczającego terenu, a wzniesienie centralne ma wysokość 23 km od podstawy (jest około trzykrotnie wyższa od Mount Everestu). Badania spektroskopowe pokazują, że na powierzchni Westy mało jest minerałów zawierających wodę i wodorotlenki.

Westa jest także źródłem pochodzenia niektórych meteorytów spadających na Ziemię, nazywanych meteorytami HED. Należą do nich howardyty, eukryty i diogenity, które zostały wyrzucone z niej w wyniku największych zderzeń (w szczególności tego, które utworzyło basen Rheasilvia).

Budowa

Westa ma przypuszczalnie budowę podobną do planet grupy ziemskiej i posiada żelazne jądro, którego promień jest szacowany na 107 do 113 km, otoczone płaszczem zawierającym oliwiny, oraz skorupą składającą się w większości z bazaltów. Skład meteorytów wskazuje jasno, że na Weście występowały zjawiska wulkaniczne, ale obserwacje sondy Dawn nie ukazały spodziewanych potoków lawy i innych form terenu pochodzenia wulkanicznego. Tłumaczy się to tym, że wulkanizm występował tylko w pierwszych 100 milionach lat istnienia planetoidy, a powierzchnia Westy została od tego czasu silnie zerodowana przez uderzenia mniejszych ciał.

Misje badawcze

27 września 2007 roku NASA wysłała w kierunku Westy i Ceres sondę kosmiczną Dawn. 3 maja 2011 rozpoczęła ona obserwacje Westy, a 16 lipca 2011 około 05:00 UTC weszła na wstępną orbitę wokół planetoidy. Do 5 września 2012 sonda pozostawała sztucznym satelitą Westy, następnie opuściła jej orbitę i skierowała się ku planecie karłowatej Ceres. Jest to pierwsza sonda, która weszła na orbitę obiektu znajdującego się w pasie głównym planetoid.

Galeria

Zobacz też

Przypisy

  1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 (4) Westa w bazie Jet Propulsion Laboratory (ang.) [dostęp 2024-12-29].
  2. ↑ James Baer, Steven R. Chesley. Astrometric masses of 21 asteroids, and an integrated asteroid ephemeris. „Celestial Mechanics and Dynamical Astronomy”. 100 (2008), s. 27–42, 2008. Springer Science+Business Media B.V. 2007. DOI: 10.1007/s10569-007-9103-8. Bibcode: 2008CeMDA.100...27B. [dostęp 2014-08-19]. [zarchiwizowane z adresu 2011-02-24].
  3. 1 2 Krzysztof Ziołkowski. Nowości niezwykłej misji kosmicznej Dawn. Do Westy i Ceres. „Urania – Postępy Astronomii”. 2/2015 (776), s. 12–17, marzec–kwiecień 2015. Polskie Towarzystwo Astronomiczne. Polskie Towarzystwo Miłośników Astronomii. ISSN 1689-6009.
  4. ↑ Menzel, Donald H., Pasachoff, Jay M.: A Field Guide to the Stars and Planets. Wyd. 2nd. Boston, MA: Houghton Mifflin, 1983, s. 391. ISBN 0-395-34835-8. (ang.).
  5. ↑ Thomas, P.C.; et al. Vesta: Spin Pole, Size, and Shape from HST Images. „Icarus”. 128 (1), 1997. DOI: 10.1006/icar.1997.5736. Bibcode: 1997Icar..128...88T. (ang.).
  6. ↑ The IAU draft definition of „planet” and „plutons”. IAU, sierpień 2006. [dostęp 2009-12-16]. [zarchiwizowane z tego adresu (2010-01-09)]. (ang.). (XXVI).
  7. ↑ Savage, Don, Jones, Tammy; and Villard, Ray: Asteroid or Mini-Planet? Hubble Maps the Ancient Surface of Vesta. Hubble Site News Release STScI-1995-20, 19 kwietnia 1995. [dostęp 2006-10-17]. (ang.).
  8. ↑ Picture: Asteroid Has Mountain Three Times as Tall as Everest.
  9. ↑ Paul Schenk, David P. O’Brien, i in. The Geologically Recent Giant Impact Basins at Vesta’s South Pole. „Science”. 336, s. 694–697, 2012-05-11. DOI: 10.1126/science.1223272. (ang.).
  10. ↑ Sonda Dawn odkrywa sekrety Westy. Kosmonauta.net, 2012-04-30. [dostęp 2015-01-31]. (pol.).
  11. ↑ Complexities of Ancient Asteroidal World Revealed. ScienceDaily, 2012-05-10. [dostęp 2012-05-16]. (ang.).
  12. ↑ Dawn’s First Glimpse of Vesta. NASA, 2011-05-11. [dostęp 2012-08-04]. (ang.).
  13. ↑ JPL: NASA’s Dawn Spacecraft Enters Orbit Around Asteroid Vesta. 2011-07-16. [dostęp 2011-07-17]. (ang.).
  14. ↑ Krzysztof Czart: Amerykańska sonda wejdzie na orbitę wokół wielkiej planetoidy. astronomia.pl, 2011-07-15. [dostęp 2011-07-15].
  15. ↑ Dawn has departed the giant asteroid Vesta. [w:] Dawn Mission [on-line]. Jet Propulsion Laboratory, 2012-09-05. [dostęp 2012-09-17]. (ang.).
  16. ↑ Krzysztof Kanawka: Sonda Dawn odleciała w kierunku Ceres. 2012-09-16. [dostęp 2012-09-17].
  17. ↑ spaceinfo.com.au: Dawn mission reaches asteroid Vesta. 2011-07-17. [dostęp 2011-07-17]. [zarchiwizowane z tego adresu (2012-05-11)]. (ang.).

Bibliografia

Linki zewnętrzne