3G (telefonia komórkowa trzeciej generacji) – określenie systemów cyfrowej telefonii komórkowej o większej pojemności sieci, umożliwiających świadczenie dodatkowych usług, w tym transmisji wideo oraz pakietowej transmisji danych.
Technologia 3G opiera się na standardach rozwiniętych w stosunku do 2.5G: standardach trzeciej generacji z rodziny IMT-2000, w tym UMTS (uniwersalnym systemie telekomunikacji ruchomej). Zwiększona pojemność sieci umożliwiała wprowadzanie usług opartych na transmisji wideo oraz pakietowej transmisji danych (komutacji pakietów).
W założeniach systemy 3G miały zapewniać szerokopasmowy dostęp radiowy do globalnej infrastruktury telekomunikacyjnej za pośrednictwem segmentu naziemnego, zarówno dla użytkowników stacjonarnych, jak i mobilnych. Przyjmowano także, że będą one integrować różne systemy telekomunikacyjne (teleinformatyczne, radiowe i telewizyjne).
W odróżnieniu od systemu telefonii drugiej generacji GSM, w którym dominującą usługą była telefonia głosowa (później rozszerzona o pakietową transmisję danych opartą na standardach GPRS oraz EDGE – określanych też jako 2.5G), w projektowaniu systemów 3G od początku zakładano „równoprawne” świadczenie różnych usług, w tym transmisji dźwięku i wideo oraz pakietowej transmisji danych.
Przejście na system telefonii 3G wymagało modernizacji wszystkich elementów architektury sieci. Konieczność poniesienia dużych kosztów inwestycyjnych oraz wysokie ceny licencji dla operatorów sprawiły, że wdrożenie telefonii komórkowej trzeciej generacji uległo opóźnieniu.
W latach 2021–2025 część polskich operatorów wyłączyła sieć 3G (Orange Polska, T-Mobile Polska). Plus jako jedyny operator wciąż utrzymuje infrastrukturę tego standardu, lecz rozpocznie jej stopniowe wygaszanie mniej więcej od grudnia 2026 roku, co powinno potrwać do 2027 lub 2028 roku. Play jest aktualnie w trakcie procesu likwidacji nadajników sieci trzeciej generacji, który zakończyć ma się jeszcze w 2026.
