Achatinidae

	Achatinidae
	Swainson, 1840
	; Przedstawiciel rodziny – Lissachatina fulica
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	zwierzęta
Typ	mięczaki
Podtyp	muszlowce
Gromada	ślimaki
Podgromada	Heterobranchia
Infragromada	Euthyneura
(bez rangi)	Tectipleura
Nadrząd	Eupulmonata
Rząd	trzonkooczne
Podrząd	Achatinina
Nadrodzina	Achatinoidea
Rodzina	Achatinidae
Synonimy
	Subulinidae P. Fischer & Crosse, 1877;
	Subulinidae P. Fischer & Crosse, 1877;
	Systematyka w Wikispecies
	Multimedia w Wikimedia Commons

Achatinidae – rodzina lądowych ślimaków trzonkoocznych (Stylommatophora). Obejmuje ponad 1000 gatunków, w tym największe ślimaki lądowe świata. W starszym ujęciu systematycznym, obejmującym jedynie obecną podrodzinę Achatininae, zasięg rodziny obejmował tylko Afrykę Subsaharyjską i pobliskie wyspy; w ujęciu obecnym, po wchłonięciu rodziny Subulinidae, zasięg Achatinidae obejmuje strefę tropikalną i subtropikalną całego świata. Zajmują różnorodne siedliska: od pustynnych, przez sawanny i lasy, po góry. Niektóre gatunki (zwłaszcza inwazyjny Lissachatina fulica) zostały szeroko rozprzestrzenione przez człowieka w strefie tropikalnej i subtropikalnej, a niekiedy także umiarkowanej. W cieplarniach w Polsce czasami bywa notowana zawleczona tu subulina karliczka (Opeas pumilum). Niektóre gatunki są zbierane w celach konsumpcyjnych lub hodowane jako zwierzęta ozdobne.

Achatinidae mają jajowatą, wydłużoną muszlę i bardzo zmienną anatomię dróg rodnych. U wszystkich gatunków występuje dobrze rozwinięta osłona narządu kopulacyjnego.

Rodzajem typowym rodziny jest Achatina. W zapisie kopalnym znane są z plejstocenu.

Podział systematyczny

Jeszcze w pierwszej dekadzie XXI wieku w oparciu o dane morfologiczne (budowa muszli i dróg rodnych) w obrębie rodziny wyróżniano trzy podrodziny:

Achatininae
Callistoplepinae
Limicolariinae

W 2017 roku w oparciu o badania filogenetyczne Bouchet et al. wyróżnili już 12 podrodzin, degradując dwie z powyższych podrodzin do rangi plemion oraz włączając do Achatinidae podrodziny wydzielane wcześniej do osobnej rodziny Subulinidae; podział ten przyjęła też baza MolluscaBase:

Achatininae Swainson, 1840
- plemię Achatinini Swainson, 1840
- plemię Callistoplepini Mead, 1994
- plemię Limicolariini Schileyko, 1999
Coeliaxinae Pilsbry, 1907
Cryptelasminae Germain, 1916
Glessulinae Godwin-Austen, 1920
Opeatinae Thiele, 1931
Petriolinae Schileyko, 1999
Pyrgininae Germain, 1916
Rishetiinae Schileyko, 1999
Rumininae Wenz, 1923
Stenogyrinae P. Fischer & Crosse, 1877
Subulininae P. Fischer & Crosse, 1877
Thyrophorellinae Girard, 1895

Dwóch rodzajów kopalnych nie udało się przypisać do żadnej z podrodzin:

Arabicolaria Harzhauser & Neubauer, 2016 †
Pacaudiella Harzhauser & Neubauer, 2016 †

Badania molekularne przeprowadzone na wąskiej grupie gatunków potwierdziły monofiletyzm rodziny.

Przypisy

↑ Achatinidae, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).
1 2 3 Philippe Bouchet, Jean-Pierre Rocroi. Classification and nomenclator of gastropod families. „Malacologia: International Journal of Malacology”. 47 (1–2), s. 85–397, 2005. ISSN 0076-2997. (ang.).
1 2 3 MolluscaBase eds., Achatinidae Swainson, 1840, [w:] MolluscaBase [online] [dostęp 2024-03-27] (ang.).
1 2 Achatinidae, [w:] GBIF Secretariat [online], GBIF Backbone Taxonomy [dostęp 2024-03-27] (ang.).
↑ ClaudioC. Galli ClaudioC., Family: SUBULINIDAE [online], WMSDB – Worldwide Mollusc Species DataBase, 2017 [dostęp 2024-03-27] .
1 2 3 4 Ian Kendrich C. Fontanilla: Achatina (Lissachatina) fulica Bowdich: its molecular phylogeny, genetic variation in global populations, and its possible role in the spread of the rat lungworm Angiostrongylus cantonensis (CHEN). PhD thesis. University of Nottingham, 2010.
↑ Species profile: Achatina fulica [online], Global Invasive Species Database [dostęp 2024-03-27] (ang.).
↑ EwaE. Stworzewicz EwaE., Opeas pumilum (L. Pfeiffer, 1840), [w:] Gatunki obce w faunie Polski [online], Instytut Ochrony Przyrody PAN, Kraków [dostęp 2024-03-27] .
↑ F. Welter-Schultes: Family summary for Achatinidae. [w:] AnimalBase. Early zoological literature [on-line]. AnimalBase Project Group, 2009. [dostęp 2012-01-06]. (ang.).
↑ PhilippeP. Bouchet PhilippeP. i inni, Revised Classification, Nomenclator and Typification of Gastropod and Monoplacophoran Families, „Malacologia”, 61 (1–2), 2017, s. 1–526, DOI: 10.4002/040.061.0201 [dostęp 2024-03-27] (ang.).

[itis-1] Achatinidae, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).

[Bouchet2005-2] 1 2 3 Philippe Bouchet, Jean-Pierre Rocroi. Classification and nomenclator of gastropod families. „Malacologia: International Journal of Malacology”. 47 (1–2), s. 85–397, 2005. ISSN 0076-2997. (ang.).

[mb-3] 1 2 3 MolluscaBase eds., Achatinidae Swainson, 1840, [w:] MolluscaBase [online] [dostęp 2024-03-27] (ang.).

[gbif-4] 1 2 Achatinidae, [w:] GBIF Secretariat [online], GBIF Backbone Taxonomy [dostęp 2024-03-27] (ang.).

[wmsdb-5] ClaudioC. Galli ClaudioC., Family: SUBULINIDAE [online], WMSDB – Worldwide Mollusc Species DataBase, 2017 [dostęp 2024-03-27] .

[Fontanilla-6] 1 2 3 4 Ian Kendrich C. Fontanilla: Achatina (Lissachatina) fulica Bowdich: its molecular phylogeny, genetic variation in global populations, and its possible role in the spread of the rat lungworm Angiostrongylus cantonensis (CHEN). PhD thesis. University of Nottingham, 2010.

[gisd-7] Species profile: Achatina fulica [online], Global Invasive Species Database [dostęp 2024-03-27] (ang.).

[iop-8] EwaE. Stworzewicz EwaE., Opeas pumilum (L. Pfeiffer, 1840), [w:] Gatunki obce w faunie Polski [online], Instytut Ochrony Przyrody PAN, Kraków [dostęp 2024-03-27] .

[ab-9] F. Welter-Schultes: Family summary for Achatinidae. [w:] AnimalBase. Early zoological literature [on-line]. AnimalBase Project Group, 2009. [dostęp 2012-01-06]. (ang.).

[Bouchet2017-10] PhilippeP. Bouchet PhilippeP. i inni, Revised Classification, Nomenclator and Typification of Gastropod and Monoplacophoran Families, „Malacologia”, 61 (1–2), 2017, s. 1–526, DOI: 10.4002/040.061.0201 [dostęp 2024-03-27] (ang.).