Aconogonon

*Aconogonon*
	; Aconogonon molle
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	rośliny
Podkrólestwo	rośliny zielone
Nadgromada	rośliny telomowe
Gromada	rośliny naczyniowe
Podgromada	rośliny nasienne
Nadklasa	okrytonasienne
Klasa	Magnoliopsida
Nadrząd	goździkopodobne
Rząd	goździkowce
Rodzina	rdestowate
Rodzaj	Aconogonon
	Nazwa systematyczna
	Aconogonon (Meisn.) Rchb.; Handbuch des Naturlichen Pflanzensystems 236. 1837
Synonimy
	Polygonum L. sect. Aconogonon Meisner;
	Polygonum L. sect. Aconogonon Meisner;
	Multimedia w Wikimedia Commons

Aconogonon – rodzaj roślin z rodziny rdestowatych. Pod względem taksonomicznym jest bardzo kłopotliwy, o zmieniającej się klasyfikacji na przestrzeni lat. Należące tu gatunki w zaliczane były początkowo do rodzaju rdest (Polygonum sensu lato) w jego pierwotnym, szerokim ujęciu ustalonym przez Karola Linneusza. Ponieważ w ujęciu tym rodzaj Polygonum okazał się mieć charakter parafiletyczny, gatunki tu należące wyodrębniane są jako rodzaj Aconogonon (ale też jako sekcja Polygonum sect. Aconogonon). Rodzaj bywa też włączany do Koenigia. Rośliny te występują na rozległych obszarach Azji, w południowej Europie i w Ameryce Północnej. Wyróżnia się ok. 25 gatunków w obrębie rodzaju.

Aconogonon campanulatum jest uprawiany jako roślina ozdobna.

Morfologia

Pokrój: Krzewy, półkrzewy, rzadko rośliny jednoroczne. Pędy podnoszące się do prosto wzniesionych, nagie, miękko lub szorstko owłosione.
Liście: Głównie łodygowe, skrętoległe, siedzące lub ogonkowe. Gatka papierzasta, lejkowata, bez szczecinek na brzegu. Blaszka liściowa całobrzega, często okazała, szeroka, rzadko wąskolancetowata.
Kwiaty: Zebrane w wiechokształtne kwiatostany wyrastające szczytowo lub także z kątów liści. Kwiaty obupłciowe. Pojedynczo lub po kilka na szypułkach. Okwiat jest 5-listkowy, biały, żółtawobiały, białozielonkawy lub różowy. Listki okwiatu są mniej lub bardziej dimorficzne – dwa zewnętrzne są mniejsze, trzy wewnętrzne większe. Pręciki w liczbie 8, na okazałych nitkach, z pylnikami żółtymi do czerwonych. Słupki 3, wzniesione lub rozpostarte, zakończone główkowatymi znamionami.
Owoce: Trójgraniaste, nagie orzeszki barwy żółtej do ciemnobrązowej. Rzadko dojrzewają wewnątrz mięśniejącego, trwałego okwiatu.

Systematyka

Pozycja systematyczna

Rodzaj z plemienia Persicarieae w obrębie podrodziny Polygonoideae z rodziny rdestowatych (Polygonaceae).

Pod względem taksonomicznym jest bardzo kłopotliwy, o zmieniającej się klasyfikacji na przestrzeni lat. Należące tu gatunki w zaliczane były początkowo do rodzaju rdest (Polygonum sensu lato) w jego pierwotnym, szerokim ujęciu ustalonym przez Karola Linneusza. Ponieważ w ujęciu tym rodzaj Polygonum okazał się mieć charakter parafiletyczny, gatunki tu należące wyodrębniane są jako rodzaj Aconogonon (ale też jako sekcja Polygonum sect. Aconogonon). Rodzaj Aconogonon zaliczany jest do plemienia Persicarieae. W jego obrębie przedstawiany był jako siostrzany względem rodzaju Koenigia. Analizy molekularne wykazały jednak, że różne linie rozwojowe tych rodzajów są wzajemnie wymieszane, stąd rodzaje te bywają łączone pod nazwą Koenigia.

Pozycja rodzaju na tle kladogramu podrodziny Polygonoideae

Oxygonum

Persicaria

	Bistorta

	Aconogonon + Koenigia

Fagopyrum

Pteroxygonum

	Calligonum

	Pteropyrum

Oxyria

	Rumex

	Rheum

Knorringia

Reynoutria

	Fallopia

	Muehlenbeckia

Duma

	Atraphaxis

	Polygonum

Wykaz gatunków

Aconogonon alaskanum (Small) Soják
Aconogonon alpinum (All.) Schur
Aconogonon campanulatum (Hooker f.) H. Hara
Aconogonon coriarium (Grig.) Soják
Aconogonon davisiae (W. H. Brewer ex A. Gray) Soják
Aconogonon molle (D. Don) H. Hara
Aconogonon phytolaccifolium (Meisner ex Small) Small
Aconogonon rumicifolium (Royle ex Bab.) H. Hara
Aconogonon tortuosum (D. Don) H. Hara

Przypisy

↑ Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).
1 2 3 4 5 Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Caryophyllales, [w:] Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2016-01-09] (ang.).
1 2 3 4 5 6 7 8 Aconogonon (Meisn.) Rchb.. [w:] Flora of Pakistan [on-line]. tropicos.org. [dostęp 2016-01-09].
1 2 3 Sang-TaeS.T. Kim Sang-TaeS.T., Michael J.M.J. Donoghue Michael J.M.J., Molecular phylogeny of Persicaria (Persicarieae, Polygonaceae), „Systematic Botany”, 33 (1), 2008, s. 77–86, DOI: 10.1600/036364408783887302 [dostęp 2023-10-05] (ang.).
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Harold R. Hinds, Craig C. Freeman: Aconogonon. [w:] Flora of North America [on-line]. eFloras.org. [dostęp 2016-01-09].
1 2 Aconogonon (Meisn.) Rchb.. [w:] Plants of the World online [on-line]. Royal Botanic Gardens, Kew. [dostęp 2022-07-30].
1 2 Tanja M. Schuster, James L. Reveal, Michael J. Bayly, Kathleen A. Kron. An updated molecular phylogeny of Polygonoideae (Polygonaceae): Relationships of Oxygonum, Pteroxygonum, and Rumex, and a new circumscription of Koenigia. „Taxon”. 64, 6, s. 1188-1208, 2015. DOI: 10.12705/646.5.

[ruggiero-1] Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).

[apweb-2] 1 2 3 4 5 Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Caryophyllales, [w:] Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2016-01-09] (ang.).

[pakistan-3] 1 2 3 4 5 6 7 8 Aconogonon (Meisn.) Rchb.. [w:] Flora of Pakistan [on-line]. tropicos.org. [dostęp 2016-01-09].

[kim-4] 1 2 3 Sang-TaeS.T. Kim Sang-TaeS.T., Michael J.M.J. Donoghue Michael J.M.J., Molecular phylogeny of Persicaria (Persicarieae, Polygonaceae), „Systematic Botany”, 33 (1), 2008, s. 77–86, DOI: 10.1600/036364408783887302 [dostęp 2023-10-05] (ang.).

[america-5] 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Harold R. Hinds, Craig C. Freeman: Aconogonon. [w:] Flora of North America [on-line]. eFloras.org. [dostęp 2016-01-09].

[powo-6] 1 2 Aconogonon (Meisn.) Rchb.. [w:] Plants of the World online [on-line]. Royal Botanic Gardens, Kew. [dostęp 2022-07-30].

[tanja-7] 1 2 Tanja M. Schuster, James L. Reveal, Michael J. Bayly, Kathleen A. Kron. An updated molecular phylogeny of Polygonoideae (Polygonaceae): Relationships of Oxygonum, Pteroxygonum, and Rumex, and a new circumscription of Koenigia. „Taxon”. 64, 6, s. 1188-1208, 2015. DOI: 10.12705/646.5.