Kandym

Kandym
	; Calligonum comosum
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	rośliny
Podkrólestwo	rośliny zielone
Nadgromada	rośliny telomowe
Gromada	rośliny naczyniowe
Podgromada	rośliny nasienne
Nadklasa	okrytonasienne
Klasa	Magnoliopsida
Nadrząd	goździkopodobne
Rząd	goździkowce
Rodzina	rdestowate
Rodzaj	kandym
	Nazwa systematyczna
	Calligonum L.; Sp. Pl. 530. 1 Mai 1753
	Typ nomenklatoryczny
	C. polygonoides L.
Synonimy
	Polygonoides Ortega;
	Polygonoides Ortega;
	Systematyka w Wikispecies
	Multimedia w Wikimedia Commons

Kandym (Calligonum Benth.) – rodzaj roślin z rodziny rdestowatych (Polygonaceae). Obejmuje ok. 40 gatunków. Rośliny te występują naturalnie w środkowej i zachodniej Azji oraz w północnej Afryce. Kwiaty Calligonum polygonoides są jadane w Indiach.

Morfologia

Pokrój: Zrzucające liście krzewy i półkrzewy, zazwyczaj gęsto rozgałęzione.
Liście: Ulistnienie jest naprzeciwległe. Liście pojedyncze, siedzące lub osadzone na krótkich ogonkach liściowych. Ich całobrzega blaszka liściowa ma kształt od równowąskiego do łuskokształtnego. Gatka jest błoniasta, czasami zrośnięta u podstawy.
Kwiaty: Promieniste, obupłciowe, zebrane w pęczki, rozwijają się w kątach pędów. Mają 5 wolnych i trwałych listków okwiatu. Pręcików jest 12–18, ich nitki są zrośnięte u nasady. Zalążnia jest górna.
Owoce: Trójboczne niełupki.

Systematyka

Pozycja systematyczna

Rodzaj z plemienia Calligoneae Eaton w podrodzinie Polygonoideae Arnott i rodzinie rdestowatych Polygonaceae. W obrębie plemienia jest rodzajem siostrzanym względem Pteropyrum.

Klasyfikacja tego rodzaju zmieniała się istotnie na przestrzeni lat (podobnie jak wielu innych w podrodzinie Polygonoideae). W pierwotnym, szerokim ujęciu ustalonym przez Karola Linneusza należał do rodzaju Polygonum (sensu lato). Ponieważ ten rodzaj tak definiowany ma charakter parafiletyczny, od wielu lat różni taksonomowie proponowali nowe ujęcia mające na celu wyodrębnienie rodzajów monofiletycznych. Przełomowy charakter miała publikacja Kerstin Haraldson z 1978, bowiem zawarta w niej klasyfikacja była później potwierdzana dalszymi dowodami, w tym molekularnymi. Analizy molekularne pozwoliły uściślić relacje filogenetyczne i skorygować ujęcia systematyczne rodzajów.

Pozycja rodzaju na tle kladogramu podrodziny Polygonoideae

Oxygonum

Persicaria

	Bistorta

	Aconogonon + Koenigia

Fagopyrum

Pteroxygonum

	Calligonum

	Pteropyrum

Oxyria

	Rumex

	Rheum

Knorringia

Reynoutria

	Fallopia

	Muehlenbeckia

Duma

	Atraphaxis

	Polygonum

Wykaz gatunków

Calligonum acanthopterum I.G.Borshch.
Calligonum alatosetosum Maassoumi & Kazempour
Calligonum aphyllum (Pall.) Gürke
Calligonum arborescens Litv.
Calligonum azel Maire
Calligonum babakianum Godw.
Calligonum bakuense Litv.
Calligonum × barsukiense Soskov
Calligonum bucocladum Bunge
Calligonum bykovii Godw.
Calligonum × calcareum Pavlov
Calligonum calvescens Maire
Calligonum caput-medusae Schrenk ex Fisch. & C.A.Mey.
Calligonum comosum L'Hér.
Calligonum crinitum Boiss.
Calligonum crispum Bunge
Calligonum cristatum Bunge
Calligonum × densum I.G.Borshch.
Calligonum × dissectum Popov
Calligonum × dubianskyi Litv.
Calligonum ebinuricum N.A.Ivanova ex Soskov
Calligonum eriopodum Bunge
Calligonum inerme Kamelin, Gorelova & A.V.Pavlenko
Calligonum jeminaicum Z.M.Mao
Calligonum junceum (Fisch. & C.A.Mey.) Litv.
Calligonum klementzii Losinsk.
Calligonum laristanicum Rech.f. & Schiman-Czeika
Calligonum leucocladum (Schrenk) Bunge
Calligonum litwinowii Drobow
Calligonum macrocarpum I.G.Borshch.
Calligonum matteianum Drobow
Calligonum microcarpum I.G.Borshch.
Calligonum mongolicum Turcz.
Calligonum murex Bunge
Calligonum × paletzkianum Litv.
Calligonum polygonoides L.
Calligonum rubicundum Bunge
Calligonum santoanum Korovin
Calligonum schizopterum Rech.f. & Schiman-Czeika
Calligonum setosum (Litv.) Litv.
Calligonum spinosetosum Maassoumi & Batooli
Calligonum × spinulosum Drobow
Calligonum × squarrosum Pavlov
Calligonum taklimakanense B.R.Pan & K.M.Shen
Calligonum tetrapterum Jaub. & Spach
Calligonum trifarium Z.M.Mao
Calligonum triste Litv.
Calligonum turbineum Pavlov
Calligonum zakirovii (Khalk.) Czerep.

Przypisy

↑ Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).
1 2 3 4 5 6 Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2009-06-01] (ang.).
1 2 3 Calligonum. [w:] botany.si.ed [on-line]. Smithsonian Institution. [dostęp 2016-10-26]. (ang.).
↑ TadeuszT. Stanowski TadeuszT., Lasy Turkmenii [pdf], „Sylwan”, CXXXV (10), 1991, s. 69–73 [dostęp 2024-10-22] .
1 2 3 Calligonum L.. [w:] Plants of the World online [on-line]. Royal Botanic Gardens, Kew. [dostęp 2022-07-30].
1 2 David J.D.J. Mabberley David J.D.J., Mabberley’s Plant-Book, Cambridge: Cambridge University Press, 2017, s. 149, DOI: 10.1017/9781316335581, ISBN 978-1-107-11502-6, OCLC 982092200 .
1 2 3 4 5 Calligonum. Plantes & botanique. [dostęp 2016-10-10]. (fr.).
1 2 3 Tanja M. Schuster, James L. Reveal, Michael J. Bayly, Kathleen A. Kron. An updated molecular phylogeny of Polygonoideae (Polygonaceae): Relationships of Oxygonum, Pteroxygonum, and Rumex, and a new circumscription of Koenigia. „Taxon”. 64, 6, s. 1188-1208, 2015. DOI: 10.12705/646.5.
↑ Haraldson, K. 1978. Anatomy and taxonomy in Polygonaceae subfam. Polygonoideae Meisn. emend. Jaretzky Symbolae Botanicae Upsalienses, 22: 1–95.
↑ Sang-TaeS.T. Kim Sang-TaeS.T., Michael J.M.J. Donoghue Michael J.M.J., Molecular phylogeny of Persicaria (Persicarieae, Polygonaceae), „Systematic Botany”, 33 (1), 2008, s. 77–86, DOI: 10.1600/036364408783887302 [dostęp 2023-10-05] (ang.).

[ruggiero-1] Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).

[apweb-2] 1 2 3 4 5 6 Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2009-06-01] (ang.).

[ing-3] 1 2 3 Calligonum. [w:] botany.si.ed [on-line]. Smithsonian Institution. [dostęp 2016-10-26]. (ang.).

[stanowski-4] TadeuszT. Stanowski TadeuszT., Lasy Turkmenii [pdf], „Sylwan”, CXXXV (10), 1991, s. 69–73 [dostęp 2024-10-22] .

[powo-5] 1 2 3 Calligonum L.. [w:] Plants of the World online [on-line]. Royal Botanic Gardens, Kew. [dostęp 2022-07-30].

[mabb-6] 1 2 David J.D.J. Mabberley David J.D.J., Mabberley’s Plant-Book, Cambridge: Cambridge University Press, 2017, s. 149, DOI: 10.1017/9781316335581, ISBN 978-1-107-11502-6, OCLC 982092200 .

[peb-7] 1 2 3 4 5 Calligonum. Plantes & botanique. [dostęp 2016-10-10]. (fr.).

[tanja-8] 1 2 3 Tanja M. Schuster, James L. Reveal, Michael J. Bayly, Kathleen A. Kron. An updated molecular phylogeny of Polygonoideae (Polygonaceae): Relationships of Oxygonum, Pteroxygonum, and Rumex, and a new circumscription of Koenigia. „Taxon”. 64, 6, s. 1188-1208, 2015. DOI: 10.12705/646.5.

[9] Haraldson, K. 1978. Anatomy and taxonomy in Polygonaceae subfam. Polygonoideae Meisn. emend. Jaretzky Symbolae Botanicae Upsalienses, 22: 1–95.

[kim-10] Sang-TaeS.T. Kim Sang-TaeS.T., Michael J.M.J. Donoghue Michael J.M.J., Molecular phylogeny of Persicaria (Persicarieae, Polygonaceae), „Systematic Botany”, 33 (1), 2008, s. 77–86, DOI: 10.1600/036364408783887302 [dostęp 2023-10-05] (ang.).