Adolf Rudnicki

Adolf Rudnicki
Aron Hirschhorn
	; Adolf Rudnicki w latach 50.
Data i miejsce urodzenia	22 stycznia 1909 ; Żabno
Data i miejsce śmierci	14 listopada 1990 ; Warszawa
Narodowość	polska
Język	polski
Dziedzina sztuki	literatura piękna
	Ważne dzieła
	Niekochana; Czysty nurt;
	Odznaczenia
	;
	Multimedia w Wikimedia Commons
	Cytaty w Wikicytatach

Adolf Rudnicki (ur. 22 stycznia 1909 w Żabnie, zm. 14 listopada 1990 w Warszawie) – polski pisarz prozaik i eseista pochodzenia żydowskiego.

Życiorys

Urodził się jako Aron Hirschhorn w chasydzkiej żydowskiej rodzinie Isaaka Hirschhorna, karczmarza, który był także pomocnikiem cadyka w Tarnowie, i Nechy ze Schneiderów. W 1931 ukończył szkołę handlową i podjął pracę jako urzędnik bankowy. Debiutował jako prozaik w 1930 na łamach dziennika „Kurier Poranny” nr 234, w którym wydrukowano jego nowelę pt. Śmierć operatora. Pierwszą powieść pt. Szczury napisał w 1932 r.

Był uczestnikiem kampanii wrześniowej, został wzięty do niewoli, z której uciekł. W latach 1940–1941 przebywał we Lwowie, gdzie był członkiem Narodowego Komitetu Żydowskiego. 17 września 1940 wstąpił do Związku Radzieckich Pisarzy Ukrainy. Od 1942 przebywał w Warszawie, gdzie działał w podziemiu kulturalnym. Był łacznikiem Żydowskiego Komitetu Narodowego z Radą Pomocy Żydom

Po wojnie mieszkał w Łodzi, a później w Warszawie. Poświęcił się pracy pisarskiej. Współpracował z pismami „Kuźnica” i „Świat”.

Znaczącym motywem twórczości Rudnickiego jest martyrologia Żydów. Określenie „epoka pieców” pochodzi od tytułu jednego z jego utworów. Rudnicki pisał także utwory psychologiczne oraz eseje.

Zmarł w Warszawie, pochowany na cmentarzu Wojskowym na Powązkach (kwatera AII-11-17a).

Żona

W 1960 roku ożenił się z Barbarą Baranowską (ur. 17 lutego 1934 w Katowicach) ilustratorką książek i plakacistką. W 1963 roku małżeństwo się rozpadło, gdy Baranowska związała się z reżyserem Andrzejem Żuławskim.

Ordery i odznaczenia

Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski (1956)
Złoty Krzyż Zasługi (8 maja 1946)
Medal 10-lecia Polski Ludowej (19 stycznia 1955)
Odznaka honorowa „Za zasługi dla Gdańska” (1960)

Nagrody

1955 – Nagroda Państwowa II stopnia za tom opowiadań Żywe i martwe morze
1966 – Nagroda Państwowa za tom Kupiec łódzki
1987 – Nagroda Ministra Kultury i Sztuki I stopnia

Utwory literackie

Szczury (1932)
Żołnierze (1933)
Niekochana (Towarzystwo Wydawnicze „Rój”, 1937)
Lato (Towarzystwo Wydawnicze „Rój”, 1938)
Doświadczenia (1939); wydane łącznie z Żołnierzami jako Profile i drobiazgi żołnierskie (1946)
Szekspir (1948)
Pałeczka, czyli Każdemu to na czym mu mniej zależy (1950)
Żywe i martwe morze (1952)
Ślepe lustro tych lat cykl Niebieskie kartki (1956)
Prześwity cykl Niebieskie kartki (1957)
Narzeczony Beaty cykl Niebieskie kartki (1960)
Obraz z kotem i psem cykl Niebieskie kartki (1960)
Kupiec łódzki cykl Niebieskie kartki (1963)
Pył miłosny cykl Niebieskie kartki (1964)
Wspólne zdjęcie cykl Niebieskie kartki (1967)
Teksty małe i mniejsze (1971)
Rogaty warszawiak (refleksje wokół wspomnień o Antonim Słonimskim) (1981)
Sto lat temu umarł Dostojewski (1984)
Krakowskie Przedmieście pełne deserów - wspomnienia (1986)
Teatr zawsze grany (refleksje wokół wspomnień o Idzie Kamińskiej) (1987)

Wydania pośmiertne

Wybór opowiadań, seria: Biblioteka Narodowa, Zakład Narodowy im. Ossolińskich Wydawnictwo, Wrocław 2009 ISBN 978-83-04-04943-7.

Uwagi

↑ Podawana bywa błędna data urodzin 19 lutego 1912 i błędne miejsce – Warszawa. Właściwą datę i miejsce ustalił Józef Wróbel.

Przypisy

↑ Adolf Rudnicki, [w:] Encyclopædia Britannica [dostęp 2023-07-05] (ang.).
↑ Adolf Rudnicki, e-Kurier Dąbrowski [zarchiwizowane 2023-07-08] .
↑ Rudnicki Adolf, [w:] Encyklopedia PWN [online], Wydawnictwo Naukowe PWN [dostęp 2023-07-05] .
1 2 Adolf Rudnicki [online], Culture.pl [dostęp 2023-07-05] .
1 2 3 4 EwaE. Głębicka EwaE., Rudnicki Adolf, [w:] JadwigaJ. Czachowska, AlicjaA. Szałagan (red.), Współcześni polscy pisarze i badacze literatury. Słownik biobibliograficzny, t. 7, Warszawa: Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne Spółka Akcyjna, 2001, s. 109–116, ISBN 83-02-08100-0 [dostęp 2023-07-05] .
↑ Bohdan Urbankowski, Czerwona msza, czyli uśmiech Stalina, t. 1, Warszawa 1998, s. 123.
↑ KrzysztofK. Masłoń KrzysztofK., Rachunek sumienia - sylwetki dwudziestowiecznych pisarzy., wyd. I, Zysk i S-ka, 2025, s.116-117, ISBN 978-83-8335-567-2 .
↑ Wyszukiwarka cmentarna - Warszawskie cmentarze
↑ M.P. z 1946 r. Nr 93, poz. 175 (ISAP) „w uznaniu zasług, położonych dla dobra demokratycznej Polski w dziele zabezpieczenia porzuconego przez okupanta mienia, odbudowy i uruchomienia miejskich zakładów pracy, jak również stworzenia życia gospodarczego i społecznego na terenie m. Łodzi”.
↑ M.P. z 1955 r. Nr 101, poz. 1400 (ISAP) - Uchwała Rady Państwa z dnia 19 stycznia 1955 r. nr 0/196 - na wniosek Ministra Kultury i Sztuki.
↑ Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Gdańsku, nr 1, 10 lutego 1961, s. 6
↑ Nagrody Państwowe za osiągnięcia w dziedzinie nauki, postępu technicznego, literatury i sztuki. „Życie warszawy”. Rok XII, Nr 173 (3656), s. 5, 22 lipca 1955. Warszawa: Instytut Prasy „Czytelnik”. [dostęp 2024-07-01].

Bibliografia

Lesław Marian Bartelski: Polscy pisarze współcześni, 1939–1991: Leksykon. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1995. ISBN 83-01-11593-9.

[3] Podawana bywa błędna data urodzin 19 lutego 1912 i błędne miejsce – Warszawa. Właściwą datę i miejsce ustalił Józef Wróbel.

[EBrit-1] Adolf Rudnicki, [w:] Encyclopædia Britannica [dostęp 2023-07-05] (ang.).

[Kurier-2] Adolf Rudnicki, e-Kurier Dąbrowski [zarchiwizowane 2023-07-08] .

[EPWN-4] Rudnicki Adolf, [w:] Encyklopedia PWN [online], Wydawnictwo Naukowe PWN [dostęp 2023-07-05] .

[Culture-5] 1 2 Adolf Rudnicki [online], Culture.pl [dostęp 2023-07-05] .

[wpp-6] 1 2 3 4 EwaE. Głębicka EwaE., Rudnicki Adolf, [w:] JadwigaJ. Czachowska, AlicjaA. Szałagan (red.), Współcześni polscy pisarze i badacze literatury. Słownik biobibliograficzny, t. 7, Warszawa: Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne Spółka Akcyjna, 2001, s. 109–116, ISBN 83-02-08100-0 [dostęp 2023-07-05] .

[Urbankowski-7] Bohdan Urbankowski, Czerwona msza, czyli uśmiech Stalina, t. 1, Warszawa 1998, s. 123.

[8] KrzysztofK. Masłoń KrzysztofK., Rachunek sumienia - sylwetki dwudziestowiecznych pisarzy., wyd. I, Zysk i S-ka, 2025, s.116-117, ISBN 978-83-8335-567-2 .

[cmentarz-9] Wyszukiwarka cmentarna - Warszawskie cmentarze

[MP-10] M.P. z 1946 r. Nr 93, poz. 175 (ISAP) „w uznaniu zasług, położonych dla dobra demokratycznej Polski w dziele zabezpieczenia porzuconego przez okupanta mienia, odbudowy i uruchomienia miejskich zakładów pracy, jak również stworzenia życia gospodarczego i społecznego na terenie m. Łodzi”.

[11] M.P. z 1955 r. Nr 101, poz. 1400 (ISAP) - Uchwała Rady Państwa z dnia 19 stycznia 1955 r. nr 0/196 - na wniosek Ministra Kultury i Sztuki.

[12] Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Gdańsku, nr 1, 10 lutego 1961, s. 6

[13] Nagrody Państwowe za osiągnięcia w dziedzinie nauki, postępu technicznego, literatury i sztuki. „Życie warszawy”. Rok XII, Nr 173 (3656), s. 5, 22 lipca 1955. Warszawa: Instytut Prasy „Czytelnik”. [dostęp 2024-07-01].