Adultyzm

Adultyzm – rodzaj dyskryminacji ze względu na wiek. Od ageizmu różni się tym, że skierowany jest przeciwko młodym dorosłym, nastolatkom, a nawet dzieciom.

Adultyzmem bardzo często określa się postrzeganie dorosłych (szczególnie tych, którzy pełnoletniość osiągnęli stosunkowo niedawno) jako osób niedojrzałych. Zachowanie to nie jest poparte żadnymi przesłankami wynikającymi z zachowania dyskryminowanej osoby, a jedynie pewnymi wyobrażeniami osoby dyskryminującej. Tendencja do uogólniania i pewne negatywne doświadczenia z osobami o podobnym wieku, sprawiają, że dana osoba wyznacza domniemane cechy, które miałyby być typowe dla danej kategorii (pewien przedział wiekowy), ignorując różnorodność charakterologiczną wynikającą z wieku społecznego.

Adultyzm opiera się na przekonaniu, że doświadczenie życiowe jest silnie związane z wiekiem, i wynikającym z tego wniosku, iż osoba starsza zwykle jest mądrzejsza i we wszelkich sporach należy jej przyznawać rację. Czynnik ten jest szeroko zakorzeniony w kulturze i tradycji, gdyż często osoba starsza uznawana była za osobę najważniejszą w danej hierarchii.

Źródłem adultyzmu może być również wygląd zewnętrzny dyskryminowanej osoby. Młody mężczyzna o smukłej budowie ciała i delikatnych rysach twarzy może wywoływać skojarzenia z dzieckiem i pomimo swej dojrzałości emocjonalnej być postrzegany jako osoba niedojrzała.

Adultyzm nie jest współcześnie przedmiotem społecznej debaty, świadomość o nim jest dość nikła. Współcześnie bardziej znaną formą dyskryminacji ze względu na wiek jest ageizm (dyskryminacja wobec osób starszych).

Adultyzmowi przeciwstawia się m.in. prodziecięcyzm.

Przejawy adultyzmu

Do przejawów adultyzmu zalicza się:

Przypisy

  1. ↑ Dagmara Dobosz, Katarzyna Front-Dziurkowska, Adultyzm – próba sygnalizacji zjawiska na podstawie badań własnych, „Kultura i Edukacja”, 1 (123), 31 marca 2019, s. 197–215 [dostęp 2022-08-03] (pol.).
  2. ↑ wsjppan, adultyzm – Wielki słownik języka polskiego PAN [online], wsjp.pl [dostęp 2022-08-03] (pol.).
  3. 1 2 Barbara Jankowiak, Adultyzm – uprzedzenia przeciwko młodym ludziom, „Studia Edukacyjne” (46), 2017, s. 297–305, DOI: 10.14746/se.2017.46.19, ISSN 1233-6688 [dostęp 2022-08-03] (pol.).
  4. ↑ OJ UW – adultyzm [online], nowewyrazy.uw.edu.pl [dostęp 2022-08-03].
  5. ↑ Barbara Jankowiak, Adultyzm – uprzedzenia przeciw młodym ludziom, 2017 (pol.).
  6. ↑ Michał Radomił Wiśniewski, Zakaz gry w piłkę: jak Polacy nienawidzą dzieci, Wydanie I, Wołowiec: Wydawnictwo Czarne, 2024, s. 9-10, ISBN 978-83-8191-949-4 [dostęp 2025-04-06].
  7. ↑ Diana Wawrzusiszyn, Zwracali się do mnie jak do dziecka, dostawałam najgorsze dyżury. Tak młodzi mierzą się z adultyzmem [online], naTemat, 1 listopada 2022 (pol.).