Aglomeracja rybnicko-jastrzębska

Rybnik
Jastrzębie-Zdrój
Żory
Wodzisław Śląski

Aglomeracja rybnicko-jastrzębska (też konurbacja rybnicka lub aglomeracja rybnicka) – konurbacja w zachodniej części województwa śląskiego, której obszary śródmiejskie stanowią duże miasta na prawach powiatu: Rybnik, Jastrzębie-Zdrój i Żory oraz przyległe gminy miejskie: Radlin, Rydułtowy, Wodzisław Śląski i Pszów.

Koncepcje aglomeracji

Aglomeracja według urzędu marszałkowskiego

W 2004 r. Urząd Marszałkowski województwa śląskiego wskazał obszary śródmiejskie aglomeracji rybnicko-jastrzębskiej, którą obejmują Jastrzębie-Zdrój, Pszów, Radlin, Rybnik, Rydułtowy, Wodzisław Śląski i Żory.

Wydział Planowania Strategicznego i Przestrzennego Urzędu Marszałkowskiego ocenił, że aglomeracja stanowi silny gospodarczo, kulturalnie i naukowo ośrodek węzłowy powiązany z aglomeracją ostrawską i województwem opolskim. Stwierdzono, że aglomeracja rybnicko-jastrzębska wykazuje tendencje do rozwoju policentrycznego z ośrodkiem w Rybniku i do wzrostu liczby mieszkańców aglomeracji, a także do rozwoju osadnictwa w korytarzach transportowych łączących aglomerację z Czechami i aglomeracją ostrawską poprzez dawne przejście graniczne w Chałupkach.

Gminy aglomeracji rybnickiej według Urzędu Marszałkowskiego województwa śląskiego
Gmina Liczba ludności (2020-12-31) [osób] Powierzchnia (2020-01-01) [km²] Gęstość zaludnienia [osób/km²]
Jastrzębie-Zdrój 83 477 85,33 978,2
Pszów 13 844 20,44 677,3
Radlin 17 759 12,53 1417,3
Rybnik 131 744 148,36 896
Rydułtowy 21 514 14,95 1451,5
Wodzisław Śląski 45 571 49,5 920
Żory 64 839 64,59 973
Razem aglomeracja
(obszar śródmiejski)		 377 480 395,7 953,95
gmina Gaszowice 9 524 19,54 479,8
gmina Jejkowice 4 078 7,59 537,3
gmina Marklowice 5 412 13,69 395,3
gmina Mszana 7 582 31,22 242,9
gmina Świerklany 12 249 24,02 506,8
Razem obszar funkcjonalny
(obszar śródmiejski wraz z otoczeniem)		 416 325 491,76 846,6

Strefa oceny jakości powietrza

W ujęciu Prawa ochrony środowiska określono strefę, w której dokonuje się oceny jakości powietrza o nazwie 'aglomeracja rybnicko-jastrzębska' (kod strefy PL.24.02.a.03), która obejmuje 3 miasta na prawach powiatu: Jastrzębie-Zdrój, Rybnik, Żory, umiejscawiając tereny powiatu wodzisławskiego i raciborskiego oraz część powiatu rybnickiego w strefie 'raciborsko-wodzisławskiej'. Strefa 'raciborsko-wodzisławska' liczy ok. 341 000 mieszkańców.

Obszar funkcjonalny

Według urzędu marszałkowskiego

Z aglomeracją funkcjonalnie powiązane są przyległe gminy: gm. Gaszowice, gm. Jejkowice, gm. Marklowice, gm. Mszana i gm. Świerklany oraz ośrodek regionalny Racibórz, wspomagający jej rozwój.

Według P. Swianiewicza oraz U. Klimskiej

W 2005 r. Paweł Swianiewicz oraz Urszula Klimska wyznaczyli obszar metropolitalny aglomeracji rybnicko-jastrzębskiej (z okolicznymi gminami), który w 2002 r. zamieszkiwało 507 tys. osób. Przy wyznaczaniu aglomeracji przeprowadzono delimitację obszarów przyległych, uwzględniając saldo migracji w latach 1998–2002, gęstość zaludnienia (w 2002), współczynnik zatrudnienia związany z natężeniem dojazdów.

Według projektu ESPON

Według projektu ESPON obszar funkcjonalny aglomeracji (FUA, ang. Functional Urban Area) w 2002 r. zamieszkiwało 526 tys. osób.

Zobacz też

Przypisy

  1. ↑ Charakterystyka strefy dla potrzeb oceny jakości powietrza – GIOŚ [online], powietrze.gios.gov.pl [dostęp 2023-09-09].
  2. ↑ D. strefa – Aglomeracja rybnicko-jastrzębska, Urząd Marszałkowski Województwa Śląskiego, 1 grudnia 2009 [zarchiwizowane 2018-07-08].
  3. ↑ Szczegółowy format przekazywanych danych, zmienne [online], form.stat.gov.pl [dostęp 2023-09-09].
  4. ↑ Życie w konurbacjach [online], edus.ibrbs.pl [dostęp 2025-02-15].
  5. ↑ Monika Olberek-Żyła, Perspektywy rozwoju ośrodków miejskich konurbacji rybnickiej, „Studia Miejske”, 26, Wydawnictwo Uniwersytetu Opolskiego, 2017, s. 141–150, DOI: 10.25167/sm2017.026.10.
  6. ↑ Franciszek Kłosowski, Sławomir Pytel, Anna Runge, Sławomir Sitek, Elżbieta Zuzańska-Żyśko, Rynek pracy w podregionie rybnickim: podręcznik „dobrych praktyk”, Wydział Nauk o Ziemi Uniwersytetu Śląskiego, 2013, s. 11, 17, 45, 86–87, 115, 129.
  7. ↑ Monika Kurpanik, Tożsamość i świadomość regionalna mieszkańców konurbacji rybnickiej, „Studia Miejske”, 1, Wydawnictwo Uniwersytetu Opolskiego, 2010, s. 273–280.
  8. 1 2 Projekt Strategii Rozwoju Polski do 2035 r. Załącznik 4. Opis policentrycznej sieci miast, Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej, s. 12 [zarchiwizowane 2025-10-28].
  9. 1 2 3 4 Plan Zagospodarowania Przestrzennego Województwa Śląskiego. Katowice: Urząd Marszałkowski Woj. Śląskiego, 2004-06-21, s. 17 (Dz. Urz. Woj. Śląskiego z 2004 r., Nr 68, poz. 2049)
  10. ↑ Strategia regionalnych inwestycji terytorialnych subregionu zachodniego województwa śląskiego, Związek Gmin i Powiatów Subregionu Zachodniego Województwa Śląskiego, Rybnik, 30 października 2015 [zarchiwizowane 2025-02-01].
  11. 1 2 3 Plan Zagospodarowania Przestrzennego Województwa Śląskiego. Katowice: Urząd Marszałkowski województwa śląskiego, 2004-06-21, s. 72 (Dz. Urz. Woj. Śląskiego z 2004, Nr 68, poz. 2049)
  12. ↑ Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym (Stan w dniu 31 XII 2010 r.), Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 10 czerwca 2011, ISSN 1734-6118.
  13. ↑ Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2013 r., Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 26 lipca 2013, ISSN 1505-5507.
  14. ↑ Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 2 sierpnia 2012 r. ws. stref, „Dziennik Ustaw”, 2012, poz. 914, ISAP: WDU20120000914.
  15. ↑ Strefy województwa śląskiego
  16. ↑ Charakterystyka strefy Aglomeracja Rybnicko-Jastrzębska, Esaprojekt Sp. z o.o. [zarchiwizowane 2012-11-16].
  17. 1 2 E. Strefa raciborsko – wodzisławska, slaskie.pl [zarchiwizowane 2013-03-12].
  18. ↑ Paweł Swianiewicz, Urszula Klimska, Społeczne i polityczne zróżnicowanie aglomeracji w Polsce – waniliowe centrum, mozaika przedmieść, „Prace i Studia Geograficzne”, 35, Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, 2005, s. 50-51, 53-56, ISSN 0208-4589.
  19. ↑ ESPON project 1.4.3 Study on Urban Functions (Final Report), Luxembourg: ESPON, marzec 2007, s. 93, ISBN 2-9600467-2-2 [zarchiwizowane 2016-03-04].