 Ajzyk Samberg (1926) | |
| Imię i nazwisko |
Ajzyk Samborek |
|---|---|
| Data i miejsce urodzenia |
22 lutego 1889 |
| Data i miejsce śmierci |
4 listopada 1943 |
| Lata aktywności |
1907–1942 |
 | |
,_1928,_Jankiel,_Pan_Tadeusz_(2).jpg)
Ajzyk Samberg, pierwotnie Ajzyk Samborek, także Icchak (Izaak) Samberg (jid. אייזיק סאמבערג, ur. 22 lutego 1889 w Warszawie, zm. 4 listopada 1943 w Poniatowej) – żydowski aktor i reżyser.
Zasłynął głównie z ról w przedwojennych żydowskich filmach i sztukach teatralnych w języku jidysz; tragik sceny żydowskiej w Polsce.
Dzięki pomocy Abrahama Izaaka Kamińskiego, z którym był spokrewniony, zadebiutował jako aktor w 1907 roku w teatrze Jardin d'Hiver. W 1920 roku został internowany. Występował następnie w Trupie Wileńskiej oraz z różnymi zespołami żydowskimi na świecie.
Po powrocie do Polski został aktorem i reżyserem Teatru im. Kamińskiego w Warszawie. Często występował gościnnie na scenach teatrów żydowskich w Argentynie, Brazylii, Urugwaju i Stanach Zjednoczonych. Był współorganizatorem Teatru Centralnego. Latem 1923 roku dołączył do Trupy Wileńskiej, z którą występował jako aktor oraz jako reżyser. Ponowie dołączył do Trupy Wileńskiej w 1928 roku, występując w adaptacji powieści Szaloma Asza Kidusz Haszem w reżyserii Michała Weicherta, następnie współpracował także z reżyserem Dawidem Hermanem. Wystąpił również w sztuce Shylock w reżyserii Weicherta. W 1930 roku dołączył do zespołu Teatru Nowości w Warszawie.
Był współzałożycielem i wieloletnim przewodniczącym Związku Artystów Scen Żydowskich.
W filmie po raz pierwszy zadebiutował w dramatach Fatalna klątwa i Bigamistka z 1913 roku, wyprodukowanych w wytwórni Kosmofilm. Obsadzany był głównie w rolach charakterystycznych.
Mieszkał wraz z żoną, Heleną Gotlib w Warszawie, przy ul. Pańskiej 22. Oboje zostali ranni podczas bombardowania Warszawy we wrześniu 1939 roku. W 1940 roku wraz z żoną został przesiedlony do getta warszawskiego, gdzie przez pewien czas pracował jako kelner w herbaciarni prowadzonej przez Żydowską Samopomoc Społeczną. Następnie kontynuował karierę aktorską. Występował w teatrach Odeon, Eldorado i Nowy Azazel. Według Emanuela Ringelbluma był bliskim znajomym Abrahama Gancwajcha. Jego żona została zamordowana podczas wielkiej akcji likwidacyjnej w obozie zagłady w Treblince, według Jonasa Turkowa jej smierć załamała Samberga.
Podczas likwidacji getta ukrywał się w szopie Schultza, a potem Toebbensa. Został aresztowany podczas powstania w getcie warszawskim, wywieziony do obozu pracy w Poniatowej i następnie zamordowany podczas likwidacji obozu (Aktion Erntefest). Według innych relacji miał zostać zamordowany na Majdanku.
