Dawid Herman (1916) | |
| Data i miejsce urodzenia |
czerwiec 1876 |
|---|---|
| Data i miejsce śmierci |
8 maja 1937 |
| Język | |
| Dziedzina sztuki |
teatr |
Dawid Herman (jid. דוד הערמאַן, ur. 1876 w Warszawie, zm. 8 maja 1937 w Nowym Jorku) – żydowski aktor i reżyser teatralny.
Urodził się w czerwcu 1876 roku w Warszawie, pochodził z rodziny chasydzkiej. W młodości pobierał nauki w chederze oraz bet midraszu. Pod wpływem literatury haskalowej porzucił tradycyjną edukację. Zaangażował się w działalność artystyczną, pierwsze próby pisania podejmował w języku hebrajskim i polskim. Podczas pobytu w Krakowie związał się ze środowiskiem teatru jidyszowego. Był członkiem Bundu.
Na początku XX wieku wraz z żydowską grupą teatralną wystawiał sztuki m.in. Szolema Alejchema, Icchoka Lejba Pereca i Szaloma Asza w Teatrze Letnim w Warszawie. Wiosną 1908 roku wyreżyserował w Łodzi sztukę Pereca Hirszbejna Tchijes kaf. Następnie wyjechał do Wiednia, gdzie współpracował z Egonem Brecherem. Po powrocie do Warszawy występował z trupą Hirszbejna, a następnie wraz z Perecem i A. Mukdonim był założycielem szkoły dramatycznej.
Był kierownikiem artystycznym Trupy Wileńskiej. Wyreżyserował pierwsze przedstawienie dramatu Dybuk Szymona An-skiego, którego premiera miała miejsce w grudniu 1920 roku. Sztuka stała się następnie międzynarodowym sukcesem, wystawiana była zarówno na scenach żydowskich, jak i nieżydowskich. Późniejsze wystawienia dramatu często czerpały inspirację ze sztuki w reżyserii Hermana. Po premierze sztuki wraz z Trupą Wileńską udał się na tournée po Europie. Przez pewien czas wystawiał również sztuki w Berlinie z częścią aktorów Trupy Wileńskiej.
Od 1922 roku prowadził wykłady w założonej przez Michała Weicherta Żydowskiej Szkole Dramatycznej. W latach 20. XX wieku był kierownikiem żydowskiej grupy teatralnej w Stanisławowie. W 1926 roku był współzałożycielem teatru Azazel w Warszawie, wyreżyserował większość sztuk wystawionych w nim. Później ponownie współpracował z Trupą Wileńską, z którą wyreżyserował m.in. Nocą na starym rynku Pereca i Der nisojen Jakuba Pregera. W marcu 1928 roku zaproszono go, aby wystawił w Oslo Dybuka w języku norweskim.
W 1929 i 1930 roku wystawiał sztuki w Warszawskim Nowym Teatrze Żydowskim.
W sierpniu 1933 roku wyemigrował do Stanów Zjednoczonych, gdzie zaprosiła go Jennie Goldstein z propozycją wystawienia sztuki Chaima Liebermana Der nejder. Następnie wystawiał sztuki m.in. w Prospect Theatre na Bronxie. W 1936 roku przebywał na Kubie, gdzie wystawił kilka sztuk w języku jidysz. Przed wyjazdem część swojego prywatnego archiwum przekazał JIWO.
Żonaty z Sarą. Zmarł na zawał serca 8 maja 1937 roku w Nowym Jorku. Został pochowany na Mount Carmel Cemetery w Queens. Jego żona zmarła w 1951 roku.
Po II wojnie światowej w Australii aktorzy Rachela Holzer i Jakub Waislitz założyli teatr jego imienia.