Oslo jest wzmiankowane w Heimskringli, według której zostało założone w 1048 przez Haralda III Surowego. Siedzibą królów norweskich stało się w 1299 roku. Silnie dotknięte najpierw przez wybuch epidemii czarnej śmierci w 1350, a następnie przez wielki pożar w 1352, miasto i cały kraj uległy stopniowej marginalizacji po wejściu w 1380 w unię personalną i późniejszej aneksji Norwegii przez Danię w 1536 roku. Po pożarze w 1624 miasto zostało lokowane ponownie pod nazwą Christiania przez Chrystiana IV. Przejściowo opanowane przez Szwedów w czasie III wojny północnej. W XIX wieku weszło w okres prosperity, stając się największym miastem Norwegii, a w 1905 roku potwierdzając swój stołeczny status w ramach niepodległego królestwa. W 1925 roku przywrócono miastu nazwę Oslo. W 2011 roku centrum miasta było jednym z celów ataku terrorystycznego 32-letniego norweskiego skrajnie prawicowego ekstremisty Andersa Behringa Breivika w wyniku czego zginęło osiem osób, a ponad dwieście zostało rannych.
Aglomeracja Oslo skupia ponad ¼ całej populacji Norwegii, a samo miasto jest najważniejszym ośrodkiem gospodarczym, naukowym, administracyjnym i kulturalnym kraju. Zostało sklasyfikowane jako metropolia globalna klasy beta. Stanowi ważny węzeł w komunikacji drogowej, kolejowej, morskiej i lotniczej.
W języku polskim nazwa miasta Oslo jest nieodmienna.
Historia
Za datę założenia Oslo zwykło się uznawać, na podstawie Sagi królewskiejSnorriego Sturlusona, rok 1048, zaś za założyciela – króla Haralda III Surowego (Haralda Hardråde). Jednak najnowsze odkrycia archeologiczne[jakie?] wykazały, że miasto zostało założone przed rokiem 1000, dlatego tę właśnie datę uznaje się za oficjalny rok założenia Oslo. Pierwotnie miasto leżało u ujścia rzeki Alna. Istnieją różne hipotezy co do znaczenia nazwy miasta – jedne z nich tłumaczą je jako „równinę u podnóża zbocza” lub „równinę bogów”. Patronem Oslo widniejącym w jego herbie, jest św. Hallvard, który – jak głosi legenda – poświęcił w 1043 swoje życie w obronie kobiety niesłusznie oskarżonej o kradzież.
Od XI wieku mieściło się w Oslo biskupstwokatolickie, zaś około 1300 roku Haakon V Długonogi (Håkon V Magnusson) wybudował na zachód od pierwotnej osady Oslo fortecę Akershus, którą wybrał na swoją siedzibę. W 1384 ludność Oslo została zdziesiątkowana przez dżumę. Osłabiona tym Norwegia zawarła wraz z Danią i Szwecją w 1397 roku unię kalmarską, w wyniku której Norwegia na ponad 400 lat stała się uzależniona od Danii. W czasie unii Oslo utraciło status stolicy i podupadło ekonomicznie. Na losy Oslo duży wpływ miała również Reformacja 1537, która doprowadziła do separacji od Kościoła katolickiego i powstania Narodowego Kościoła Protestanckiego.
W 1624 stara osada Oslo padła ofiarą ogromnego pożaru, jakoby wznieconego specjalnie przez cztery czarownice. Król Danii i Norwegii, Chrystian IV Oldenburg, postanowił odbudować miasto, lecz nie tam, gdzie do tej pory leżało, ale w pobliżu murów Twierdzy Akershus. W ten sposób powstało nowe renesansowe, zbudowane na planie kwadratu miasto, noszące zresztą również nowe imię – Christiania (w latach 1877–1925 nazwę tę zapisywano jako Kristiania).
W chwili rozwiązania unii z Danią (1814) miasto odzyskało status stolicy Norwegii. Pomimo zawarcia nowej unii, tym razem ze Szwecją, zachowało ten status. W czasach unii miasto przeżyło rozkwit – w XIX wieku powstało tu wiele siedzib nowych instytucji m.in. pałac królewski, uniwersytet, parlament Stortinget, Teatr Narodowy, bank norweski, giełda.
W 1905 roku unia ze Szwecją została rozwiązana, a Norwegia stała się w pełni niepodległym państwem. W 1925 roku przywrócono stolicy uświęcone tradycją miano Oslo.
Założony w końcu XIII wieku kompleks fortyfikacji obronnych, usytuowanych bezpośrednio nad Fiordem Oslo (Oslofjord). Twierdza jest dostępna dla zwiedzających przez cały rok (wstęp bezpłatny). Na terenie fortecy znajduje się zamek i kilka muzeów związanych z obronnością.
Rezydencja królewska wybudowana w latach 1824–1848, obecnie siedziba króla Haralda V, dostępna dla zwiedzających jedynie przez kilka tygodni w okresie letnim (wstęp płatny, na zwiedzanie należy umawiać się z wyprzedzeniem). Atrakcją jest odbywająca się codziennie o godz. 13.30 honorowa zmiana warty straży królewskiej.
W muzeum prezentowany jest statek polarny Fram wraz z oryginalnym wyposażeniem z przełomu XIX wiek i XX wieku. Wokół niego ekspozycje poświęcone wyprawom polarnym i podróżnikom – Fridtjofowi Nansenowi, Ottonowi Sverdrupowi oraz Roaldowi Amundsenowi. W drugim gmachu prezentowany jest statek polarny „Gjøa” – pierwszy statek, który przepłynął przez Przejście Północno-Zachodnie w latach 1903–1906.
Skocznia narciarska Holmenkollbakken i Muzeum Narciarstwa (Skimuseet)
Miejsce Igrzysk Olimpijskich 1952, jedna ze skoczni, na których odbywają się zawody Pucharu Świata w skokach narciarskich. W budynku skoczni znajduje się Muzeum Narciarstwa, w którym obejrzeć można eksponaty pokazujące rozwój sportów zimowych. Można także wjechać windą na wieżę skoczni.
Muzeum posiadające największą na świecie kolekcję prac tego malarza, które zapisał on w testamencie miastu Oslo. W zbiorach znajduje się ok. 1100 obrazów olejnych, 3000 rysunków, 18000 grafik. Muzeum nie posiada stałej ekspozycji, jedynie wystawy czasowe prezentujące Muncha w kontekście europejskim.
Zawiera najbogatsze w Norwegii zbiory sztuki norweskiej, a także skandynawskiej i europejskiej, m.in. prace Edvarda Muncha, Johana Dahla, Christiana Krohga i wielu innych.
Centrum Pokojowe Nobla (Nobels Fredssenter)
Centrum poprzez tradycyjne i multimedialne ekspozycje prezentuje tematy związane z wojną, pokojem i rozwiązywaniem konfliktów oraz Pokojową Nagrodą Nobla.
Położone na półwyspie Bygdøy muzeum i skansen prezentują kulturę ludową Norwegii. W skansenie zobaczyć można 155 budynków z różnych regionów, m.in. słynny kościół drewniany Gol stavkirke. Otwarte przez cały rok, ale znacznie bardziej atrakcyjne latem, kiedy poprzez różne prezentacje zapoznać się można z codziennym życiem dawnej Norwegii.
Oddana do użytku w 1950 siedziba władz miejskich Oslo. W auli ratusza odbywa się corocznie uroczystość wręczenia Pokojowej Nagrody Nobla. W sezonie letnim możliwe jest zwiedzanie jednej z wież ratusza.
Jedna z najpopularniejszych atrakcji Oslo, zwiedzana corocznie przez ok. milion turystów. Kompleks parkowy z rzeźbami Gustava Vigelanda – ponad 200 figur z brązu i granitu. Czynny przez cały rok (wstęp wolny).
W budynku muzeum, wzniesionym w latach 20. XX wieku, mieściło się pierwotnie atelier rzeźbiarza i jego mieszkanie. Obecnie obejrzeć tam można odlewy jego prac i mniejsze rzeźby.
Położone na półwyspie Bygdøy muzeum prezentuje najlepiej na świecie zachowane łodzie wikingów, zbudowane ponad 1100 lat temu, a odnalezione w czasie prac archeologicznych. Dodatkowo zobaczyć można eksponaty znalezione w kurhanach.
Oszacowano, że 26% z około 152000 rdzennych mieszkańców Oslo to imigranci. W 2009 roku region Oslo liczył 1400000 mieszkańców, z czego 876391 to mieszkańcy przyległej aglomeracji. Liczba mieszkańców obecnie wzrasta w rekordowym tempie ponad 2% rocznie, czyniąc go jednym z najszybciej rosnących miast w Europie.
Dworzec Główny w Oslo (Oslo S) stanowi główny węzeł komunikacyjny, oferujący połączenia kolejowe z większością dużych miast w południowej Norwegii, a także ze Sztokholmem i Göteborgiem w Szwecji. Pociągi ekspresowe na lotnisko (Airport Express Train) kursują linią szybkiej kolei Gardermoen. Linia kolejowa Drammen przebiega pod centrum miasta w tunelu (Oslo Tunnel). Niektóre wyspy należące do miasta oraz sąsiednia gmina Nesodden są skomunikowane za pomocą połączeń promowych. Codziennie kursują również promy pasażerskie do Kopenhagi i Frederikshavn w Danii oraz do Kilonii w Niemczech.
Transport lotniczy
Głównym portem lotniczym obsługującym Oslo jest lotnisko Gardermoen, położone w gminie Ullensaker, 47 km od centrum miasta. Pełni ono funkcję głównej międzynarodowej bramy do Norwegii według danych z 2021 roku jest 23. najbardziej ruchliwym portem lotniczym w Europie. Gardermoen stanowi bazę dla linii lotniczych Scandinavian Airlines, Norwegian Air Shuttle oraz Widerøe. Oslo obsługuje również drugi port lotniczy – Torp, położony 110 km od miasta, z którego korzystają niektórzy tani przewoźnicy.
Transport drogowy
Przez Oslo przebiegają główne autostrady: trasy europejskie E6 oraz E18. W mieście istnieją trzy obwodnice: dwie wewnętrzne, które pełnią funkcję ulic miejskich, oraz zewnętrzna – „Ring 3” – będąca drogą szybkiego ruchu. Wiele autostrad przebiega przez centrum oraz inne części miasta w tunelach. Budowa dróg jest częściowo finansowana dzięki systemowi opłat drogowych.
Od końca pierwszej dekady XXI wieku Oslo podejmuje starania na rzecz ograniczenia ruchu samochodów prywatnych oraz promowania pojazdów elektrycznych kosztem tych napędzanych paliwami kopalnymi. W 2018 roku władze miasta wprowadziły zakaz wjazdu samochodów należących do osób spoza Oslo do ścisłego centrum. Oslo bywa nazywane światową stolicą pojazdów elektrycznych – 41% wszystkich zarejestrowanych w mieście samochodów to pojazdy w pełni elektryczne[. We wrześniu 2021 roku liczba pojazdów elektrycznych wjeżdżających do strefy płatnych dróg w Oslo przewyższyła liczbę pojazdów napędzanych paliwami kopalnym. Tak duża liczba aut elektrycznych w Oslo wynika z szeregu zachęt: niższych opłat drogowych, braku podatku od importu pojazdów, zwolnienia z podatku VAT, bezpłatnego parkowania oraz możliwości korzystania z pasów ruchu przeznaczonych dla autobusów na terenie całego miasta.
Komunikacja
System transportu publicznego w Oslo jest zarządzany głównie przez operatora Ruter. Obejmuje on metro, tramwaje, autobusy, lokalne pociągi oraz promy.
Główne środki transportu
Metro (T-bane): Posiada 5 linii, które kursują przez centrum miasta (np. stacja Jernbanetorget) co 5–10 minut.
Tramwaje (Trikk): Składają się z 6 linii. Popularna linia nr 12 przejeżdża obok głównych atrakcji, takich jak Park Vigelanda, ratusz czy Aker Brygge.
Autobusy: Gęsta sieć połączeń miejskich i podmiejskich obsługująca cały region.
Promy: Całoroczne i sezonowe rejsy łączące centrum z wyspami fiordu Oslo oraz dzielnicami takimi jak Aker Brygge.
Pociągi: Obsługiwane przez koleje Vy (oraz inne linie regionalne), przydatne m.in. dojazdach z lotniska Oslo Gardermoen (OSL) do stacji centralnej (Oslo S, podróż trwa około 27 minut).
Rowery miejskie: System Oslo Bysykkel z setkami stacji rowerowych rozlokowanych w mieście.
Media
Gazety Aftenposten, Dagbladet, Verdens Gang, Dagens Næringsliv, Finansavisen, Dagsavisen, Morgenbladet, Vårt Land, Nationen i Klassekampen ukazują się w Oslo. Siedziba krajowego nadawcy NRK znajduje się w Marienlyst w Oslo, niedaleko Majorstuen; NRK świadczy również usługi regionalne za pośrednictwem radia i telewizji. TVNorge ma również siedzibę w Oslo, natomiast TV 2 (z siedzibą w Bergen) i TV3 (z siedzibą w Londynie) mają oddziały w centrum Oslo. Istnieje również szereg wydawnictw specjalistycznych i mniejszych firm medialnych. W Oslo ukazuje się wiele magazynów; dwie dominujące firmy to Aller Media i Hjemmet Mortensen AB.
59°54′46,79″N 10°44′16,79″E/59,912997 10,737997
.jpg)
