Albin Siwak

Albin Siwak
Ilustracja
Albin Siwak (1981)
Data i miejsce urodzenia

27 stycznia 1933
Wołomin

Data i miejsce śmierci

2019
Warszawa

Miejsce spoczynku

cmentarz w Rembertowie

Zawód, zajęcie

robotnik, polityk, dyplomata

Partia

PZPR, SdRP, Stronnictwo Narodowe „Ojczyzna”

Rodzice

Józef, Czesława z d. Mielczarek

Dzieci

3

Odznaczenia
Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski Złoty Krzyż Zasługi Srebrny Krzyż Zasługi Brązowy Krzyż Zasługi Medal jubileuszowy „Czterdziestolecia zwycięstwa w Wielkiej Wojnie Ojczyźnianej 1941–1945”
Odznaka honorowa „Za Zasługi dla Warszawy” (złota) Odznaka honorowa „Zasłużony dla Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych”

Albin Siwak (ur. 27 stycznia 1933 w Wołominie, zm. 2019) – polski robotnik, polityk i związkowiec komunistyczny, autor książek wspomnieniowych oraz działacz społeczny. Członek Biura Politycznego KC PZPR w latach 1981–1986 oraz radca ambasady PRL w Trypolisie w latach 1986–1990.

Życiorys

Grób Albina Siwaka na Cmentarzu w Rembertowie

Okres okupacji niemieckiej spędził wraz z rodziną w Warszawie. W 1944 został ranny, w wyniku wybuchu granatu stracił oko i palce. Po zakończeniu wojny razem z ojcem wyjechał na Ziemie Odzyskane, gdzie we wsi Lutry Józef Siwak otrzymał stanowisko wójta. Ukończył siedem klas szkoły podstawowej. W 1950 r. wyjechał w poszukiwaniu pracy do Warszawy. Został skierowany do brygady murarskiej na MDM-ie. Szybko stał się przodownikiem pracy i awansowano go na brygadzistę w Zakładzie Robót Montażowych Kombinatu Budownictwa Miejskiego „Warszawa-Wschód”. Należał do Powszechnej Organizacji „Służba Polsce”. Zmarł w 2019 roku.

Działalność polityczna

PRL

Był członkiem Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej. W PZPR związał się z nieformalną narodowo-komunistyczną frakcją tzw. „moczarowców”. Delegat na VIII, IX i X Zjazd PZPR. W latach 1972–1981 pełnił funkcję I sekretarza POP w Zakładzie Robót Montażowych Kombinatu Budowlanego „Warszawa-Wschód” (pracował tam od 1953). Był członkiem Komitetu Warszawskiego, a od 1978 r. należał do jego egzekutywy.

6 października 1980 r. został zastępcą członka Komitetu Centralnego PZPR. Był członkiem Komitetu Centralnego PZPR od lipca 1981 do stycznia 1990 (do czasu rozwiązania partii). W latach 1981–1986 członek Biura Politycznego PZPR.

Lata 80.

W latach 80. XX w., obok m.in. Tadeusza Grabskiego, Stefana Olszowskiego, Stanisława Kociołka i Mirosława Milewskiego, był przedstawicielem frakcji dogmatycznej. Po tzw. karnawale „Solidarności” przestał odgrywać pierwszoplanową rolę w Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej.

W latach 80. był przeciwnikiem i krytykiem NSZZ „Solidarność”. Oskarżał członków „Solidarności” o przestępstwa kryminalne i posiadanie bardzo dużych majątków. Według biuletynu „Solidarności” 30 września 1980 mówił przedstawicielom reżimowych związków zawodowych, że powstały specjalne jednostki armii i milicji do tłumienia oporu społecznego (w tym do tłumienia działaczy „Solidarności”). Według relacji siły te miały zostać wykorzystane w okolicach grudnia 1980 r., kiedy PZPR spodziewała się spadku poparcia dla „Solidarności”. W przekazie Siwak wspomniał o sześcioosobowym Komitecie Ocalenia Narodowego z Wojciechem Jaruzelskim i Czesławem Kiszczakiem na czele. Uważał, że są robotnicy, którzy z powodu presji „Solidarności” popełnili samobójstwo. Sam Siwak tłumaczył, że niesłusznie uznano go za przeciwnika „Solidarności”, gdyż w związku zawodowym byli również jego koledzy. Zaznaczał jednak, że ostrzegał swoich kolegów przed działaczami Komitetu Obrony Robotników. Pomimo swoich poglądów i trudności w wyrażaniu myśli (według niepotwierdzonych informacji, wszystkie przemówienia Siwakowi pisał Ryszard Gontarz) Siwak stał się jednym z czołowych przedstawicieli nurtu robotniczego PZPR, lansowanym przez część partii jako główny przeciwnik Lecha Wałęsy i prawdziwy przedstawiciel robotników. Pod koniec maja 1981 w Telewizji Polskiej ukazał się reportaż krytykujący Siwaka. W odpowiedzi 105 przewodniczących organizacji związkowych z województwa łódzkiego podpisało list w obronie Siwaka. Siwak miał kontakt z radzieckimi związkami zawodowymi oraz otrzymał poparcie Międzynarodowego Zrzeszenia Związków Zawodowych Budownictwa, Przemysłu Drzewnego i Przemysłu Materiałów Budowlanych z siedzibą w Helsinkach.

Siwak wiódł prym w oskarżaniu członków PZPR o nadużycia w partii. Politykę Stanisława Kani oceniał negatywnie. Siwak uważał, że inteligencja jest niepewna pod względem wierności marksizmowi, w przeciwieństwie do klasowo ukształtowanych, lecz prostych robotników. Krytycznie wypowiadał się o nurcie reformatorskim, reprezentowanym m.in. przez wiceprezesa Rady Ministrów i redaktora naczelnego „Polityki” Mieczysława Rakowskiego. Siwak i Rakowski byli często ze sobą porównywani. Zdaniem Siwaka Rakowski miał skrycie wspierać „Solidarność” oraz prowadził „oportunistyczną i kapitulancką politykę wobec Solidarności i kontrrewolucji”. W odpowiedzi Rakowski wielokrotnie przekonywał Wojciecha Jaruzelskiego, że Siwak swoją aktywnością działa na niekorzyść PZPR. Ponadto Siwak szczególnie niechętnie wyrażał się o prezesie Stowarzyszenia Dziennikarzy Polskich Stefanie Bratkowskim, z którym był skonfliktowany. W obronie Siwaka stawała redakcja tygodnika „Rzeczywistość”.

Był jednym z naczelnych antysemitów w PZPR. W latach 80. sugerował, że Mieczysław Rakowski był Żydem oraz obcym agentem. Głosił, że przedstawiciele „Solidarności” założyli żydowski związek zawodowy, złożony z doradców żydowskich i czerpią informacje z radia izraelskiego. Antysemickie oskarżenia kierował również wobec Stefana Bratkowskiego.

Bronił wprowadzenia stanu wojennego. Uważał, że stan wojenny był kosztem poniesionym za błędy rządu Edwarda Gierka.

W 1986 r. został wiceprezesem Budowlanego Klubu Sportowego „Skra”. Był inicjatorem budowy pomnika „Poległym w Służbie i Obronie Władzy Ludowej” w Warszawie. W 1986 r. został pracownikiem Ambasady Polskiej w Libii. Odwołany ze swojego stanowiska dyplomatycznego w marcu (według innego źródła w styczniu) 1990 r. przez ministra spraw zagranicznych Krzysztofa Skubiszewskiego.

III RP

Po 1990 r. był członkiem Socjaldemokracji Rzeczypospolitej Polskiej. Z partii został usunięty po konflikcie z Leszkiem Millerem. Związał się na krótki czas ze Stronnictwem Narodowym „Ojczyzna”. Na emeryturze zajął się działalnością pisarską i publicystyczną. Był członkiem zarządu Społecznego Komitetu Obrony Symboli Pamięci Ofiar Wojen.

Pod koniec życia związał się z turbosłowianami. Głosił, że odnalazł ślady państwa lechickiego w Libii.

Albin Siwak w kulturze

Ze względu na wzbudzane kontrowersje oraz braki w edukacji, w latach 80. Albin Siwak stał się tematem dowcipów i ataków personalnych. Większość żartów i ataków odnosiła się do jego inwalidztwa. Stefan Bratkowski nazwał go Falconettim (od postaci z serialu Pogoda dla bogaczy, która miała szklane oko). Podczas I Ogólnopolskiego Przeglądu Piosenki Prawdziwej pt. „Zakazane piosenki” Maciej Zembaty wykonał piosenkę Brygadzista Albin. Z Siwaka żartował również Jacek Fedorowicz. Jego wyuczony zawód (betoniarz) nabrał podwójnego znaczenia i kojarzył się przede wszystkim z partyjnym „betonem” niż z zawodem. W reakcji na dowcipy w sierpniu 1981 r. Siwak powiedział, że gorsze jest kalectwo umysłowe od fizycznego. Ataki na Siwaka relacjonowała szczegółowo wschodnioniemiecka prasa. „Neues Deutschland” informowało, że pod domem Siwaka zgromadzeni chuligani obrażali go i obrzucali kamieniami.

W 2001 r. powstał film dokumentalny Ja, robotnik budowlany (reżyseria Maria Zmarz-Koczanowicz, scenariusz Teresa Torańska), poświęcony Albinowi Siwakowi.

Życie prywatne

Żonaty, miał trójkę dzieci. Mieszkał w Rembertowie. Został pochowany na tamtejszym cmentarzu.

Ordery i odznaczenia

Publikacje

Przypisy

  1. 1 2 3 4 5 6 Dane osoby z katalogu kierowniczych stanowisk partyjnych i państwowych PRL. katalog.bip.ipn.gov.pl. [dostęp 2020-07-28].
  2. ↑ Albin Siwak: To ja puściłem szczura o stanie wojennym. i.pl, 2011-07-22. [dostęp 2024-12-07].
  3. ↑ Historia. Ochrzcili mnie betonem i ciemniakiem. gazetaolsztynska.pl, 2013-09-09. [dostęp 2020-07-28].
  4. 1 2 Od łopaty do dyplomaty. fakty.interia.pl, 2007-01-19. [dostęp 2020-07-28].
  5. ↑ Albin Siwak: To ja puściłem szczura o stanie wojennym. polskatimes.pl, 2011-07-22. [dostęp 2020-07-28].
  6. ↑ Krzysztof Lesiakowski, Korupcja ludzi z ekipy Edwarda Gierka. Wspomnienia wiceprezesa NIK Władysława Piłatowskiego z lat 1980–1981, „Polska 1944/45-1989” (18), 2020, s. 299 [dostęp 2026-05-21].
  7. ↑ Mateusz Pawlak, Robert Mazurek: Gołębiem może nie byłem – rozmowa Mazurka z Albinem Siwakiem. rp.pl, 2014-08-22. [dostęp 2020-07-28].
  8. 1 2 Sławomir Cenckiewicz (opr.): Chleb będzie bronią ideologiczną. Przemówienie Albina Siwaka na plenarnym posiedzeniu KW PZPR w Gdańsku, 10 czerwca 1983 r.. polska1918-89.pl. [dostęp 2020-07-28].
  9. ↑ Piotr Osęka: Twardogłowi towarzysze z PZPR kontra „zdrowy nurt robotniczy” Albina Siwaka. wyborcza.pl, 2019-01-28. [dostęp 2020-07-28].
  10. ↑ Gasztold-Seń 2013 ↓, s. 183.
  11. ↑ Gasztold-Seń 2013 ↓, s. 186.
  12. 1 2 3 Gasztold 2019 ↓, s. 193.
  13. ↑ Gasztold 2019 ↓, s. 209.
  14. ↑ MacEachin 2011 ↓, s. 220.
  15. ↑ Gasztold 2019 ↓, s. 242.
  16. ↑ Gasztold 2019 ↓, s. 213.
  17. ↑ Gasztold 2019 ↓, s. 448.
  18. ↑ Gasztold 2019 ↓, s. 223, 442.
  19. 1 2 Gasztold 2019 ↓, s. 223.
  20. ↑ Gasztold 2019 ↓, s. 271.
  21. ↑ Gasztold 2019 ↓, s. 360.
  22. 1 2 Gasztold 2019 ↓, s. 446.
  23. 1 2 Przeperski 2021 ↓, s. 273.
  24. ↑ Gasztold 2019 ↓, s. 369.
  25. ↑ Gasztold 2019 ↓, s. 446, 456.
  26. ↑ Gasztold 2019 ↓, s. 298.
  27. ↑ Gasztold 2019 ↓, s. 555.
  28. ↑ Przemysław Gasztold-Seń, Partia zjednoczona czy podzielona? Różne nurty PZPR w ostatniej dekadzie PRL, „Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis. Studia Politologica” (10), 2013, s. 185.
  29. ↑ Gasztold 2019 ↓, s. 705.
  30. ↑ Piotr Gontarczyk. Myśli betoniarza. „Życie”, 2000-10-21.
  31. ↑ Społeczny Komitet Obrony Symboli Pamięci Ofiar Wojen. rejestr.io. [dostęp 2020-07-28].
  32. ↑ Społeczny Komitet Obrony Symboli i Pamięci Ofiar Wojny. krs-pobierz.pl. [dostęp 2020-07-28].
  33. ↑ Piotr Głuchowski: Adam i Ewa mówili po polsku, a to był dopiero początek. wyborcza.pl, 2022-01-21. [dostęp 2022-01-26].
  34. ↑ Gasztold 2019 ↓, s. 222.
  35. ↑ Gasztold 2019 ↓, s. 222–223.
  36. ↑ Ja, robotnik budowlany. sfp.org.pl. [dostęp 2020-07-28].
  37. ↑ Spacer po cmentarzu tropem rembertowskiej historii [online], bprembertow.waw.pl, listopad 2022 [dostęp 2023-04-30].
  38. ↑ Dziennik Urzędowy Rady Narodowej m.st. Warszawy, nr 7, 30 kwietnia 1972, s. 5.
  39. ↑ Wojskowy Przegląd Historyczny, nr 1 (107), styczeń-marzec 1984, s. 116.
  40. ↑ Wojskowy Przegląd Historyczny, nr 4 (114), październik-grudzień 1985, s. 265.

Bibliografia