Alison Frantz

Alison Frantz
Ilustracja
Frantz na zdjęciu z rocznika Smith College, 1924
Państwo działania

 Stany Zjednoczone

Data i miejsce urodzenia

27 września 1903
Duluth

Data i miejsce śmierci

1 lutego 1995
New Brunswick

Zawód, zajęcie

fotografka archeologiczna, archeolożka, bizantynistka

doktor
Specjalność: archeologia klasyczna, fotografia archeologiczna, bizantynistyka
Alma Mater

Smith College, Uniwersytet Columbia

Doktorat

1937 – historia sztuki bizantyjskiej
Uniwersytet Columbia
promotor: Charles Rufus Morey(inne języki)

Instytucja

Amerykańska Szkoła Studiów Klasycznych w Atenach(inne języki)

Mary Alison Frantz (ur. 27 września 1903 w Duluth, zm. 1 lutego 1995 w New Brunswick) – amerykańska fotografka archeologiczna, archeolożka i bizantynistka. W latach 1939–1964 oficjalnie odpowiadała za dokumentację fotograficzną wykopalisk Agory ateńskiej i sfotografowała wiele rzeźb starożytnej Grecji, w tym fryz Partenonu(inne języki) i dzieła ze świątyni Zeusa w Olimpii. Jej zdjęcia tabliczek pisma linearnego B z Pylos posłużyły do pierwszej transkrypcji tych zapisów, a następnie do prac nad odczytaniem pisma. Podczas drugiej wojny światowej pracowała dla amerykańskiego wywiadu w Office of Strategic Services, a po wojnie jako attaché kulturalna(inne języki) ambasady USA w Atenach utworzyła Program Fulbrighta w Grecji. Była jedną z pierwszych orędowniczek badań nad późną starożytnością(inne języki), którą pomogła uwolnić od przypisywanego jej przez pokolenia badaczy piętna epoki „upadku”.

Młodość i wykształcenie

Sześć młodych kobiet w białych strojach sportowych
Frantz (z przodu, po lewej) jako członkini drużyny hokejowej Smith College w 1924

Mary Alison Frantz urodziła się 27 września 1903 w Duluth w stanie Minnesota jako najmłodsze z pięciorga dzieci. Jej ojciec, wydawca gazety, zmarł wkrótce potem na zapalenie płuc. Jej matka, Mary Kate Frantz, z pochodzenia Szkotka, przeniosła rodzinę do Edynburga w Szkocji. Córkę kształciła w domu aż do jej piętnastego roku życia. To właśnie w Edynburgu jeden z jej braci kupił aparat fotograficzny i zapoznał ją z fotografią. Później mówiła, że jej zainteresowanie fotografią wzięło się stąd, że w wieku pięciu lat przyglądała się, jak brat wywołuje zdjęcia w ciemni. Po dwóch latach rodzina wróciła do Stanów Zjednoczonych. Jak wspominała Frantz, przy wyborze nowego miejsca zamieszkania głównym kryterium była bliskość wielkiego uniwersytetu, „dla [jej] braci, oczywiście”. Rozważano New Haven i Cambridge, ostatecznie jednak wybrano Princeton.

Frantz kształciła się w Smith College, żeńskiej uczelni typu liberal arts (o szerokim programie ogólnokształcącym) w Massachusetts, gdzie grała w drużynie hokejowej i należała zarówno do klubu greckiego, jak i łacińskiego. Ukończyła studia licencjackie z filologii klasycznej w 1924. W latach jej studiów wykładał w Smith historyk sztuki Clarence Kennedy, który fotografował rzeźbę starożytną i renesansową, dążąc do ograniczenia osobistego stylu na rzecz dokumentalnej dokładności. Jego podejście najpewniej wpłynęło na późniejszą twórczość Frantz. W kolejnym roku akademickim 1924–1925 była stypendystką Amerykańskiej Akademii w Rzymie(inne języki). W tym czasie po raz pierwszy pojechała do Grecji – na krótką wycieczkę zorganizowaną przez dyrektora akademii, Gorhama P. Stevensa, i jego grecką żonę, Annette Notaras. Wizyta trwała nieco ponad miesiąc, od kwietnia do maja 1925, i nie przypadła Frantz do gustu. Napisała do matki, że „Rzym [jest] o wiele lepszy od Aten, poza Akropolem”.

W latach 1927–1929 Frantz pracowała na Uniwersytecie Princeton dla historyka Charlesa Rufusa Moreya(inne języki), prowadząc badania do jego Index of Christian Art (indeksu ikonografii sztuki chrześcijańskiej). Jesienią 1927 wróciła na krótko do Grecji, odwiedzając Priscillę Capps(inne języki) w prowadzonych przez nią ateńskich warsztatach Near East Industries. Capps, podobnie jak Frantz, była absolwentką Smith College i córką Edwarda Cappsa(inne języki), przewodniczącego komitetu zarządzającego Amerykańskiej Szkoły Studiów Klasycznych w Atenach(inne języki) (ASCSA). Pojechała wtedy do Meteorów w północnej Grecji, które Frantz opisała w liście jako „najbardziej niezwykłe miejsce, [jakie] kiedykolwiek widziała”. Doktorat z historii sztuki bizantyjskiej przygotowywała pod kierunkiem Moreya, promotora wielu doktorantów. Za jego sprawą Princeton rozwinął własną tradycję studiów bizantyjskich i kierował swoich studentów do ASCSA. Ponieważ Princeton nie przyjmował wówczas kobiet na studia, doktorat Frantz przyznał w 1937 Uniwersytet Columbia. Późną starożytność w Atenach (III–VII wiek) sarkastycznie nazywała „nędznym okresem”.

Rok akademicki 1929–1930 Frantz spędziła w ASCSA jako jedna z pierwszych stypendystek szkoły. Pracowała wtedy w bibliotece i wykonała pierwsze zdjęcia starożytnych greckich zabytków. Priscilla Capps zapewniła jej pokój w hotelu Miramare Palace w Starym Faleronie. W 1930 odwiedziła Saloniki, gdzie Aristotelis Zachos(inne języki), architekt, który odbudował bazylikę św. Dymitra po jej zniszczeniu w pożarze z 1917(inne języki), oprowadził ją po tej bizantyjskiej świątyni.

Początki kariery

Widok lotniczy Aten z Akropolem i Agorą
Ateny z lotu ptaka w 1934. Obszar wykopalisk na Agorze widoczny jest w górnej części zdjęcia, za Akropolem

W styczniu 1934 Frantz rozpoczęła karierę przy wykopaliskach ateńskiej Agory. Początkowo w Wydziale Dokumentacji asystowała Lucy Talcott(inne języki), która stworzyła system dokumentacji wykopalisk. Znaczną część pracy przy Agorze Frantz wykonywała jako wolontariuszka. Wraz z Talcott odegrała główną rolę w katalogowaniu znalezisk z wykopalisk i w położeniu podwalin pod kolekcję fotograficzną Agory, uznawaną później za wzorzec skrupulatnej dokumentacji archeologicznej. W latach 30. XX wieku zajmowała się też malarstwem bizantyjskim i opracowała studium fresków kilku kościołów – wkrótce potem wyburzonych – zilustrowane przez artystę i rysownika Pieta de Jonga(inne języki). 16 lutego 1935 wraz z Talcott odwiedziła dom greckiego malarza awangardowego Fotisa Kontoglu(inne języki). Gospodarza nie było, bo odnawiał wówczas ikony dla muzeum archeologicznego na Korfu. Gości przyjął jego uczeń, prawdopodobnie malarz Nikos Engonopoulos, który szczegółowo objaśnił Frantz technikę malarstwa freskowego.

Oficjalnym fotografem wykopalisk na Agorze był Hermann Wagner(inne języki) z Niemieckiego Instytutu Archeologicznego w Atenach(inne języki). Wykonywał on również inne zadania przy wykopaliskach, dlatego od 1935 Frantz coraz częściej odpowiadała za dokumentację fotograficzną projektu. Tytuł oficjalnej fotografki otrzymała, gdy Wagner ustąpił w 1939. Wiosną 1939 Carl Blegen odkrył na mykeńskim stanowisku w Pylos ponad sześćset tabliczek zapisanych pismem linearnym B. Przewieziono je do Narodowego Muzeum Archeologicznego w Atenach, gdzie jesienią i zimą 1939/1940 zostały oczyszczone i sklejone, a wobec zbliżającej się wojny spakowane i złożone w skarbcu Banku Grecji, w którym pozostały do 1950. Frantz sfotografowała tabliczki w ciągu dwóch dni, a zestaw odbitek dostarczono w 1940 do Uniwersytetu Cincinnati, gdzie pracował Blegen, i posłużył on Emmettowi L. Bennettowi(inne języki) do sporządzenia pierwszej transkrypcji tabliczek i przygotowania ich wydania, opublikowanego w 1951. Wydanie nie zawierało żadnej fotografii tabliczek, a zdjęcia Frantz pozostawały nieopublikowane jeszcze w 1954. Autor nekrologu Frantz, James R. McCredie, uważał, że jej fotografie umożliwiły odcyfrowanie pisma linearnego B przez Michaela Ventrisa w 1952, które wykazało, że pismo to zapisywało formę starożytnej greki.

II wojna światowa i okres powojenny

W czasie II wojny światowej prace archeologiczne na Agorze zostały zawieszone. Gdy Rodney Young(inne języki) poprosił o fundusze na karetki dla Greckiego Czerwonego Krzyża, absolwenci ASCSA w Princeton, wśród nich Benjamin Meritt(inne języki), sami je zagwarantowali i założyli Komitet Szkoły Amerykańskiej ds. Pomocy Grecji. Frantz przyłączyła się do komitetu wraz z Talcott, Edwardem Cappsem, George’em Elderkinem, Hetty Goldman(inne języki), Oscarem Broneerem(inne języki) i T. Leslie Shearem, z którym współpracowała przy Agorze. Komitet zorganizował koncert charytatywny. Frantz i Talcott wspólnie zredagowały też album fotografii, This Is Greece. Złożyły się na niego zdjęcia członków ASCSA i ich znajomych, a pod fotografiami umieszczono cytaty z autorów klasycznych albo komentarze objaśniające, wiążące grecką przeszłość z teraźniejszością. Wydaną w 1941 książkę opisywano jako romantyczną idealizację greckiego dziedzictwa przodków. Zdjęcia i podpisy miały ilustrować myśl ze wstępu, że przeszłości i teraźniejszości Grecji nie dzieli wielki dystans ani w ideałach demokracji i niepodległości, ani w codziennych zajęciach mieszkańców wsi. Tantiemy ze sprzedaży przeznaczono na działalność komitetu. Miały wesprzeć Greków, którzy utracili źródło utrzymania w walce o zachowanie niepodległości kraju. Do końca stycznia 1942 komitet rozdysponował na pomoc dla Grecji 24 500 dolarów.

Frantz przeniosła się do Waszyngtonu, gdzie została stypendystką instytutu badawczego Dumbarton Oaks. Latem 1941 wraz z Youngiem rozpoczęła, dzięki grantowi w wysokości 1000 dolarów, prace nad indeksem rzeczowym pierwszych dziesięciu tomów „Hesperii(inne języki)”, czasopisma naukowego szkoły. Przed upływem roku Young musiał wycofać się z projektu z powodu służby rządowej. Oboje zdołali przenieść niemal cały indeks na alfabetycznie ułożone karty, po czym latem 1942 również Frantz podjęła służbę rządową i wstąpiła do Office of Strategic Services, amerykańskiej wojskowej służby wywiadowczej.

Frantz i Young znaleźli się wśród kilku archeologów – w tym Amerykanów Blegena, Meritta i Sheara oraz Brytyjczyka Alana Wace’a(inne języki) – którzy pracowali dla alianckich służb wywiadowczych. Zdaniem Evanthisa Hatzivassiliou archeolodzy ASCSA, którzy trafili do OSS jako nowicjusze w świecie wywiadu, z reguły źle znosili „kolonialny” stosunek brytyjskich kolegów do Greków. Do OSS polecił ją Meritt, ówczesny kierownik greckiej sekcji tamtejszego Wydziału Narodowości Zagranicznych (ang. Foreign Nationalities Branch, FNB). Pracując dla Meritta na pół etatu jako indeksatorka w Instytucie Studiów Zaawansowanych w Princeton, zaczęła też pracować dla FNB jako wolontariuszka. Następnie przeszła do Wydziału Badań i Analiz(inne języki) (R&A), a jeszcze w 1942 została asystentką i analityczką polityczną Blegena, który we wrześniu tego roku objął po Meritcie kierownictwo sekcji. FNB zajmował się głównie przeprowadzaniem wywiadów z mieszkańcami Stanów Zjednoczonych pochodzącymi z europejskich i śródziemnomorskich grup etnicznych oraz odnotowywaniem ich poglądów na politykę i sytuację w krajach pochodzenia. Oficjalnie pracowała jako młodsza analityczka do spraw społecznych. Śledziła działalność polityczną emigrantów z okupowanych krajów Europy w Stanach Zjednoczonych: czytała prasę lokalną i spotykała się z przebywającymi tam politykami. Wraz z Blegenem stacjonowała w Waszyngtonie i towarzyszyła mu, gdy stanął na czele sekcji Języków Różnych FNB. Pod koniec 1942 Blegena mianowano szefem Kancelarii FNB. Frantz po raz kolejny przeszła tam razem z nim i awansowała na starszą analityczkę polityczną. W 1944 James Murphy(inne języki), szef Wydziału Kontrwywiadu X-2(inne języki) OSS, bezskutecznie próbował zwerbować Frantz do pracy kontrwywiadowczej.

Powojenna służba rządowa

Po zakończeniu wojny wzrosła rola ASCSA jako pośrednika kulturowego między Grecją a Stanami Zjednoczonymi w czasie, gdy Plan Marshalla finansował odbudowę kraju, który miał się stać bałkańskim bastionem powstrzymującym ekspansję komunizmu. Na stanowiska attaché kulturalnych ambasada amerykańska powołała wówczas dwoje członków ASCSA: Frantz i Blegena. W 1946 Frantz i Blegen zostali powołani do Alianckiej Misji Obserwacyjnej Wyborów Greckich (ang. Allied Mission for Observing the Greek Elections, AMFOGE). Wielka Brytania, Francja i Stany Zjednoczone wysłały tę grupę obserwatorów i statystyków, aby czuwała nad uczciwością wyborów(inne języki) do Parlamentu Greckiego przeprowadzonych 31 marca. 8 stycznia Frantz wyleciała do Aten przez Paryż i Rzym, a w Atenach dołączyła do przyjaciół w domu Blegena przy ulicy Plutarchou 9. Wspólnie z Blegenem opracowali przyspieszony kurs greckiej historii, geografii i polityki dla setek amerykańskich wojskowych i cywilów, którzy mieli służyć w AMFOGE. Oboje poprowadzili ten kurs w Neapolu w lutym. W czasie pobytu przeszli szkolenie obejmujące pierwszą pomoc, czytanie map, trening fizyczny oraz prowadzenie i naprawę jeepa.

Frantz wróciła do wykopalisk na Agorze, gdy wznowiono je wiosną 1946. W tym samym roku pracowała krótko dla amerykańskiej służby informacyjnej (ang. US Information Service). W latach 1946–1949 pełniła funkcję attaché kulturalnej ambasady USA w Atenach, którą przejęła po Blegenie. Na tym stanowisku odegrała ważną rolę w odbudowie Ateńskiej Orkiestry Symfonicznej i utworzyła Program Fulbrighta w Grecji, w ramach którego w 1949 do ASCSA wysłano dziesięciu stypendystów i ośmiu starszych stypendystów badawczych. Była też pierwszą dyrektorką wykonawczą nowo utworzonej Fundacji Fulbrighta w Grecji. Dwustronną umowę amerykańsko-grecką w sprawie programu podpisano w 1948 i jeszcze w tym samym roku przyjechali do Grecji pierwsi amerykańscy stypendyści, a 4 grudnia 1948 Frantz przesłała memorandum o programie ambasadorowi USA w Atenach. Przez lata 50. XX wieku prowadziła dla studentów ASCSA wykłady o sztuce i historii Bizancjum, dziedzinie, której wielu z nich nie poznało na wcześniejszych studiach, a którą pozostałe zajęcia szkoły traktowały tylko pobieżnie.

Późniejsza kariera

Bizantyjski kościół prawosławny
Bizantyjski kościół Świętych Apostołów na ateńskiej Agorze, odrestaurowany przez Frantz i Johna Travlosa w latach 1954–1957

W latach 1954–1957 Frantz i architekt John Travlos(inne języki) nadzorowali odbudowę kościoła Świętych Apostołów, wzniesionego zapewne w ostatniej ćwierci X wieku i będącego jedyną budowlą, która przetrwała do dziś z licznych średniowiecznych zabudowań Agory. W ramach prac Frantz całkowicie odkopała budowlę, a dziewiętnastowieczny narteks (przedsionek kościoła) usunięto. Zdaniem Homera Thompsona(inne języki), dyrektora wykopalisk na Agorze, kościół zawdzięczał ocalenie wyłącznie jej. Około 1958 Frantz i historyk sztuki Rhys Carpenter(inne języki), prowadzeni przez Thompsona, dotarli do najwyżej położonego kamieniołomu Pentelikonu, by obejrzeć niedokończony kolosalny posąg z marmuru. Frantz go wtedy sfotografowała, a Carpenter zmierzył. Dziesięć lat później ten sam blok opisał w „American Journal of Archaeology” archeolog James Wiseman, nie mogąc go należycie zilustrować, bo kamień leżał odwrócony licem do ziemi w usypisku marmurowego gruzu. Carpenter opublikował wtedy, za zgodą Frantz, jej dawne zdjęcia jako uzupełnienie tego opisu. W latach 1963–1964 gruntownie przebadała taras na północnym stoku Areopagu, na którym znajdowały się znane już wcześniej ruiny XVI-wiecznego kościoła św. Dionizego Areopagity. Nie natrafiono tam na żadne budowle starsze niż ten kościół.

Frantz pozostała oficjalną fotografką wykopalisk na Agorze do 1964. Postanowiła wtedy opuścić Ateny, po części dlatego, że zdawało się, iż wykopaliska na Agorze dobiegły kresu, a po części dlatego, że od pewnego czasu „miała dość fotografowania drobiazgów”. Zaczęła spędzać część roku w Princeton i zamiast przejść na emeryturę, podjęła szereg wspólnych projektów z wybitnymi historykami sztuki starożytnej, z którymi wydała kilka książek. Wyjechała między innymi do Olimpii z brytyjskim archeologiem Bernardem Ashmole’em(inne języki) i greckim archeologiem Nicholasem Yalourisem(inne języki), gdzie sfotografowała rzeźby ze świątyni Zeusa. Praca w Olimpii dała jej dużą swobodę: mogła poruszać się wokół posągów i za nimi, a wpadające przez świetliki światło naturalne pozwoliło na nietypowe ujęcia i kontrastowe tła. Zdjęcia z tej wyprawy uważała za najlepsze w swojej karierze. Była też członkinią wizytującą Instytutu Studiów Zaawansowanych w Princeton.

Zasadę swojej pracy Frantz ujęła w formule „prawda przed pięknem” (Truth before Beauty): uważała, że fotograf stanowisk i zabytków ma jeden obowiązek – dać obraz prawdziwy. Sformułowania tego użyła w 1950 jako tytułu artykułu o metodach fotografii archeologicznej, a po czterdziestu latach powtórzyła je jako tytuł wystawy swoich zdjęć w bibliotece Uniwersytetu Princeton. Swoje zdjęcia świadomie jednak podporządkowywała zamierzonemu efektowi. Budowle Akropolu fotografowała wyłącznie między majem a sierpniem, w ostrym świetle letniego słońca i z mocnymi filtrami wzmacniającymi kontrast. Mieszkając w Atenach, mogła czekać na właściwe ujęcie miesiącami, a nawet latami. Nigdy nie robiła zdjęć późnym popołudniem ani wieczorem, gdy światło jest bardziej miękkie. Papalexandrou i Mauzy dostrzegają w tych ujęciach ślad metody niemieckich fotografów Waltera Hegego(inne języki) i Hermanna Wagnera, z którym Frantz pracowała w latach 30. XX wieku przy Agorze. Jej zdjęcie Apollina z zachodniego przyczółka świątyni Zeusa niemal dosłownie powtarza kadr Hegego z publikacji z 1936. Przy zabytkach bizantyjskich rezygnowała z dramatycznego światła i filtrów, uznając, że nie służą one czytelności drobnego detalu ceglanych elewacji. Do monografii Giseli Richter(inne języki) o archaicznych korach (posągach stojących, ubranych dziewcząt) z Akropolu wykonała około 400 fotografii. W ciasnych i słabo oświetlonych salach muzealnych posłużyła się – wbrew swojemu zwyczajowi – światłem sztucznym, którym naśladowała efekt słońca, a całość ukończyła w dwa tygodnie.

Kamienna budowla z dzwonnicą i kopułą na tle suchych wzgórz
Episkopi na Sikinos – rzymski grobowiec z III wieku naszej ery, później przekształcony w kościół

W 1966 Frantz odwiedziła na dwa dni grecką wyspę Sikinos, na której stoi budowla zidentyfikowana w XIX wieku przez Ludwiga Rossa(inne języki) jako świątynia Apollina Pytyjskiego. Zdjęcia wykonane podczas tej wizyty podważyły dotychczasowe datowanie budowli na przełom III i II wieku przed naszą erą i nasunęły przypuszczenie, że służyła ona chrześcijanom jeszcze przed powstaniem obecnego kościoła. Uzyskała od greckiej służby archeologicznej(inne języki) zgodę na wykopaliska i w ostatnim tygodniu maja 1967 wróciła tam wraz z Travlosem i Thompsonem. Ich prace potwierdziły wcześniejszą sugestię Alfreda Schiffa(inne języki), że był to w istocie monumentalny rzymski grobowiec, wzniesiony w pierwszej połowie III wieku naszej ery. W ogłoszonej w 1969 publikacji wyników Thompson opracował okres klasyczny, Travlos wykonał rysunki, a Frantz odpowiadała za ogólne omówienie i późniejsze dzieje budowli: jej przekształcenie w kościół chrześcijański około VII wieku i przebudowę w XVII wieku.

Historyk archeologii Kostis Kourelis zasugerował, że Frantz po powrocie do Stanów Zjednoczonych starała się budować pozycję raczej fotografki artystycznej niż autorki dokumentacji archeologicznej: zauważył, że jej ostatnie zdjęcia z wykopalisk pochodzą z 1968. W 1975 wydała wspólnie z brytyjskim badaczem antyku Martinem Robertsonem(inne języki) monografię fryzu Partenonu The Parthenon Frieze: on napisał tekst, ona wykonała zdjęcia. W 1979 ogłosiła w „American Journal of Archaeology” polemikę z Travlosem, który sześć lat wcześniej dowodził, że wewnętrzną kolumnadę Partenonu zniszczyli Herulowie podczas najazdu na Ateny w 267, a odbudował ją w latach 362–363 Julian Apostata. Frantz datowała zniszczenie kolumnady na koniec IV wieku, a jej odbudowę na pierwszą ćwierć V wieku. Inicjatywę przypisała hipotetycznie Herkuliuszowi, poganinowi sprawującemu urząd prefekta pretorianów Illyricum w latach 407–412. W przypisie otwierającym artykuł zaznaczyła, że odpowiada na zaproszenie Travlosa, którego nazwała swoim „bliskim przyjacielem i kolegą”, i że wcześniejsze rozmowy obojga okazały się „owocne, ale dla obu stron nieprzekonujące”. Smith College zorganizował kolejną wystawę jej prac w 1984, obejmującą zdjęcia jej kotów obok bardziej konwencjonalnych prac o tematyce archeologicznej. W 1988 ukazała się jej monografia Late Antiquity A.D. 267–700, 24. tom serii The Athenian Agora, poświęcona późnoantycznym pozostałościom z wykopalisk na Agorze. Papalexandrou i Mauzy uznały ją za pracę, w której najpełniej widać dorobek Frantz jako archeolożki. W ostatnich latach życia Frantz przeszła udar mózgu, którego skutki odbiły się na jej mowie i chodzie. 27 stycznia 1995 została potrącona przez ciężarówkę w pobliżu swojego domu w Princeton. Zmarła 1 lutego w Robert Wood Johnson University Hospital(inne języki) w New Brunswick.

Ocena i dziedzictwo

Relief przedstawiający jeźdźców jadących w procesji
Fragment północnej części fryzu Partenonu. Frantz wykonała zdjęcia płyt fryzu do monografii The Parthenon Frieze (1975), do której tekst napisał Martin Robertson

Nekrolog w „The New York Times” opisał Frantz jako „jedną z czołowych fotografek archeologicznych greckich stanowisk i zabytków”. Ventris i John Chadwick pisali, że Frantz znakomicie sfotografowała tabliczki linearne B z Pylos, zanim w obliczu wojny je ukryto. Zdjęcia wywieziono w czerwcu 1940 do Ameryki. Same tabliczki do 1950 pozostawały w skarbcu Banku Grecji, a Bennett sporządził ich transkrypcję tak dokładnie, jak pozwalały na to zdjęcia. Recenzując w 1954 pierwsze wydanie tabliczek, Sterling Dow(inne języki) nazwał zdjęcia Frantz prawdopodobnie najlepszymi fotografiami na świecie – ich jakość znał jednak wyłącznie z cudzych relacji, bo żadnej z odbitek nie opublikowano. Ich przewagę nad wcześniej opublikowanymi reprodukcjami rozpoznał po odczytach Bennetta. Na przykładzie tabliczki Cn04 zauważył, że odbitka, którą dysponował Bennett, zachowała znaki kontrolne zgubione w druku. Na tej i innych tabliczkach zdjęcia pozwoliły też dostrzec wymazania i odczytać usunięty tekst. Jak w grudniu 1946 pisał Blegen, negatywy zdjęć nie istniały, a jedyny komplet odbitek i transkrypcji pozostawał wówczas w ciągłym użyciu w jego pracach z Bennettem. W 2005 archeolog John K. Papadopoulos zaliczył ją do czołowych fotografek starożytnych zabytków greckich. W profilu Frantz opublikowanym w numerze „Archaeology” ze stycznia i lutego 1995 ówczesny kierownik wykopalisk na Agorze John Camp(inne języki) powiedział: „gdy myśli się o wielkich zdjęciach ostatnich pięćdziesięciu lat, na myśl przychodzi nazwisko jednej osoby – Alison Frantz”. Brunilde Sismondo Ridgway(inne języki) zwracała uwagę, że sposób, w jaki Frantz oświetlała rzeźby, ujawniał na zdjęciach szczegóły niewidoczne nawet dla oglądającego obiekt z bliska. Frantz często dostarczała fotografie do publikacji Giseli Richter, historyczki sztuki, której prace, słowami badaczki Elizabeth Bartman, „zdefiniowały badania nad sztuką grecką dla anglojęzycznych czytelników przez większą część XX wieku”.

Frantz zajmowała się późną starożytnością w czasach, gdy badacze na ogół tę dziedzinę zaniedbywali. Amy Papalexandrou i Marie Mauzy, autorki studium o jej fotografiach, uznały, że pomogła uwolnić ten okres od piętna epoki „upadku”. Kourelis pisze, że studia nad bizantyjską fazą Agory Frantz zapoczątkowała w pojedynkę. Susan I. Rotroff(inne języki) i Robert D. Lamberton(inne języki), w swojej historii kobiet na Agorze, opisali Frantz jako wyprzedzającą swoją epokę: nalegała, by wykopaliska objaśniały całą historię Aten, a nie tylko ich klasyczny złoty wiek. Jej artykuł z 1942 o ceramice osmańskiej z wykopalisk na Agorze był jednym z pierwszych poświęconych temu okresowi w greckiej archeologii i pierwszym zajmującym się wyłącznie materiałem osmańskim. Pozostawał jednym z niewielu takich opracowań aż do lat 70. XX wieku. Archeolożka Joanita Vroom wymienia Frantz, obok jej kolegi z ASCSA Fredericka Waagé, wśród „pierwszych pionierów” badań nad ceramiką postśredniowieczną z czasów panowania osmańskiego w Grecji(inne języki).

Frantz należała do stosunkowo nielicznych kobiet, które w jej czasach pracowały zawodowo w fotografii lub archeologii i zyskała sławę dzięki swojej pracy. Harrison Blackman, w artykule z 2024, opisał jej metody jako „starannie zaplanowane, a zarazem śmiałe”, wskazując, że wspinała się na szczyt kolumnady Partenonu, by sfotografować rzeźbę lwa na budowli. Archiwum zdjęć i negatywów Frantz podzielone jest między Amerykańską Szkołę Studiów Klasycznych a Uniwersytet Princeton. Zgodnie z instrukcjami Frantz ASCSA otrzymała prace, które uznała za przydatne dla archeologów klasycznych i historyków sztuki, a materiały związane z jej własnymi zainteresowaniami naukowymi i życiem prywatnym trafiły do Biblioteki Firestone Uniwersytetu Princeton. Zbiór w Princeton liczy około 4000 zdjęć i negatywów powstałych od 1925 do początku lat 90. XX wieku, a archiwum fotograficzne ASCSA – około 2500 negatywów i około 1000 odbitek. Poza tym podziałem pozostaje dokumentacja, którą Frantz wykonała jako fotografka wykopalisk na Agorze. W 1997 Patricia H. Marks nazwała archiwum Frantz „marzeniem archeologa”. Zwróciła uwagę, że z fotografii ornamentów i inskrypcji, które Frantz naklejała na karty i starannie opisywała, opublikowano tylko nieliczne.

W 1967 Smith College uhonorował Frantz Medalem Smith College, przyznawanym co roku absolwentce uznanej za uosobienie „prawdziwego celu wykształcenia w duchu sztuk wyzwolonych”. W 1973 została wybrana do Amerykańskiego Towarzystwa Filozoficznego. ASCSA przyznaje stypendium jej imienia doktorantom i badaczom na wczesnym etapie kariery zajmującym się Grecją od późnej starożytności po czasy nowożytne. W 2023 imieniem Frantz nazwano pokój w Loring Hall, akademiku ASCSA dla przyjezdnych studentów.

Wybrane publikacje

Prace autorskie

Prace współautorskie

Publikacje z fotografiami Frantz

Uwagi

  1. ↑ Według tradycyjnych relacji funkcję fotografki wykopalisk powierzono jej przypadkiem, gdy zachorował dotychczasowy fotograf i poproszono ją o zastępstwo.
  2. ↑ Hatzivassiliou podaje, że Frantz objęła to stanowisko dopiero w 1948.

Przypisy

  1. James R. McCredie, Alison Frantz, „Proceedings of the American Philosophical Society”, 144 (2), czerwiec 2000 (ang.).
    1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 s. 214
    2. 1 2 s. 215
    3. 1 2 3 s. 215–216
    4. ↑ s. 213–214
    5. ↑ s. 214–215
    6. 1 2 3 4 5 s. 216
  2. 1 2 3 4 5 J. Michael Elliott, Alison Frantz, 91, Site Photographer at Excavations, The New York Times, 10 lutego 1995, A26 (ang.).
  3. Amy Papalexandrou, Marie Mauzy, The Photographs of Alison Frantz: Revealing Antiquity through the Lens, „History of Photography”, 27 (2), 2003, s. 130–143, DOI: 10.1080/03087298.2003.10443264 (ang.).
    1. ↑ s. 130, 133, 135
    2. 1 2 3 4 5 6 s. 130
    3. 1 2 s. 132
    4. 1 2 3 4 5 6 s. 142
    5. ↑ s. 140, 143
    6. 1 2 s. 134
    7. 1 2 s. 143
    8. 1 2 s. 132, 142
    9. ↑ s. 133, 135–136
    10. ↑ s. 140
    11. ↑ s. 134, 143
    12. ↑ s. 141
  4. Stephen V. Tracy, The Acceptance of the Greek Solution for Linear B, „Hesperia”, 87 (1), 2018, s. 1–16, DOI: 10.2972/hesperia.87.1.0001 (ang.).
    1. 1 2 3 4 s. 13
    2. ↑ s. 1
    3. ↑ s. 14
  5. Jack L. Davis, The American School of Classical Studies and the Politics of Volunteerism, „Hesperia”, 82 (1), 2013, s. 15–48, DOI: 10.2972/hesperia.82.1.0015 (ang.).
    1. 1 2 3 4 s. 35
  6. Andrew Szegedy-Maszak, Portrait of a Purist, „Archaeology”, 48 (1), 1995, s. 58–64 (ang.).
    1. 1 2 3 4 5 6 s. 62
    2. 1 2 3 4 5 s. 64
    3. 1 2 s. 58
  7. 1 2 3 4 5 6 7 Natalia Vogeikoff-Brogan, To Live Alone and Like It: Women and the American School of Classical Studies at Athens Between the Wars, From the Archivist's Notebook, 5 sierpnia 2019 [dostęp 2026-07-07] [zarchiwizowane z adresu 2026-04-19] (ang.).
  8. 1 2 Harrison Blackman, Through Archaeology, Diplomacy, She Brought America and Greece Together, Princeton Alumni Weekly, 2 lipca 2024 [dostęp 2026-07-07] [zarchiwizowane z adresu 2026-04-12] (ang.).
  9. Susan I. Rotroff, Robert D. Lamberton, Women in the Athenian Agora, Ateny: American School of Classical Studies at Athens, 2005, ISBN 978-0-87661-644-4 (ang.).
    1. 1 2 3 4 s. 51
    2. ↑ s. 45, 51
    3. ↑ s. 52
  10. ↑ Smith College Class Book 1924, Smith College, 1924, s. 153, 182–183, 206–207 [dostęp 2026-07-07] (ang.).
  11. Kostis Kourelis, Byzantium and the Avant-Garde: Excavations at Corinth, 1920s–1930s, „Hesperia”, 76 (2), 2007, s. 391–442, DOI: 10.2972/hesp.76.2.391 [dostęp 2026-07-15] [zarchiwizowane z adresu 2026-07-16] (ang.).
    1. 1 2 s. 427
    2. ↑ s. 410
    3. ↑ s. 422
    4. ↑ s. 430
    5. ↑ s. 397
  12. ↑ Announcements, „The Smith Alumnae Quarterly”, Alumnae Association of Smith College, luty 1934, s. 330 [dostęp 2026-07-07] (ang.).
  13. Lucy Shoe Meritt, History of the American School of Classical Studies at Athens 1939–1980, Princeton: American School of Classical Studies at Athens, 1984, ISBN 0-87661-942-1 (ang.).
    1. ↑ s. 192
    2. 1 2 s. 7
    3. ↑ s. 247
    4. ↑ s. 176, 327
    5. ↑ s. 46, 53
    6. ↑ s. 187–188
    7. ↑ s. 181
  14. Sterling Dow, Minoan Writing, „American Journal of Archaeology”, 58 (2), 1954, s. 77–129, DOI: 10.2307/500110, JSTOR: 500110 (ang.).
    1. 1 2 s. 90
    2. ↑ s. 87, 90
    3. ↑ s. 92
  15. Susan Heuck Allen, Classical Spies: American Archaeologists with the OSS in World War II Greece, Ann Arbor: University of Michigan Press, 2011, ISBN 978-0-472-03539-7 (ang.).
    1. ↑ s. 31–33
    2. 1 2 s. 33
    3. ↑ s. 20, 70–71, 236–237
    4. 1 2 3 s. 236–237
    5. ↑ s. 101, 236
    6. ↑ s. 387
    7. ↑ s. 269–270
    8. ↑ s. 217, 269
    9. ↑ s. 269
    10. ↑ s. 276–277
    11. 1 2 s. 285
  16. Carl Roebuck, Reviewed Work(s): This is Greece by Lucy Talcott and M. Alison Frantz, „Classical Philology”, 36 (3), 1941, s. 317–318, DOI: 10.1086/362540 (ang.).
    1. ↑ s. 317
    2. ↑ s. 317–318
    3. 1 2 s. 318
  17. Greece as Photograph: Images, Photographies, Theories, [w:] Alexandra Moschovi, Camera Graeca: Photographs, Narratives, Materialities, Londyn: Routledge, 2016, s. 53–76, ISBN 978-1-4724-2476-1 (ang.).
    1. ↑ s. 53
  18. ↑ Report of the Chairman of the Committee on Publications, [w:] Benjamin D. Meritt, American School of Classical Studies at Athens: Sixty-Second Annual Report, 1942–1943, American School of Classical Studies at Athens, 1943, s. 33 (ang.).
  19. Evanthis Hatzivassiliou, Shallow Waves and Deeper Currents: The U.S. Experience of Greece, 1947–1961. Policies, Historicity, and the Cultural Dimension, „Diplomatic History”, 38 (1), 2014, s. 83–110, DOI: 10.1093/dh/dht088 (ang.).
    1. 1 2 3 4 s. 101
    2. ↑ s. 104
  20. Despina Lalaki, Soldiers of Science—Agents of Culture: American Archaeologists in the Office of Strategic Services (OSS), „Hesperia”, 82 (1), 2013, s. 179–202, DOI: 10.2972/hesperia.82.1.0179 [dostęp 2026-07-15] [zarchiwizowane z adresu 2024-06-06] (ang.).
    1. 1 2 3 s. 184
    2. ↑ s. 198
  21. ↑ Jean-Guy Prévost, The 1946 Allied Mission to Observe Greek Elections, „Histoire & mesure”, 33 (2), 2018, s. 163–192, DOI: 10.4000/histoiremesure.8146 (ang.).
  22. 1 2 Natalia Vogeikoff-Brogan, The Not-So-Shallow Waves of Cold War Cultural Diplomacy, From the Archivist's Notebook, 16 lipca 2013 [dostęp 2026-07-07] [zarchiwizowane z adresu 2026-02-09] (ang.).
  23. Alison Frantz, The Church of the Holy Apostles, Princeton: American School of Classical Studies at Athens, 1971, s. 1, ISBN 0-87661-220-6 (ang.).
    1. ↑ s. 25–26
  24. John McK. Camp II, The Athenian Agora: Site Guide, wyd. 5, Princeton: American School of Classical Studies at Athens, 2010, ISBN 978-0-87661-657-4 (ang.).
    1. ↑ s. 158
  25. Rhys Carpenter, The Unfinished Colossus on Mt. Pendeli, „American Journal of Archaeology”, 72 (3), 1968, s. 279–280, DOI: 10.2307/503555, JSTOR: 503555 (ang.).
    1. 1 2 s. 280
  26. ↑ John Travlos, Alison Frantz, The Church of St. Dionysios the Areopagite and the Palace of the Archbishop of Athens in the 16th Century, „Hesperia”, 34 (3), 1965, s. 157–202 (ang.).
  27. Alison Frantz, Homer A. Thompson, John Travlos, The 'Temple of Apollo Pythios' on Sikinos, „American Journal of Archaeology”, 73 (4), 1969, s. 397–422, DOI: 10.2307/503997, JSTOR: 503997 (ang.).
    1. ↑ s. 397, 400
    2. ↑ s. 399–400
    3. ↑ s. 400
    4. ↑ s. 399, 416
    5. ↑ s. 400, 421
  28. ↑ Alison Frantz, Multum in Parvo: The Aegean Island of Sikinos, „Proceedings of the American Philosophical Society”, 127 (2), 1983, s. 72–73 (ang.).
  29. ↑ Kostis Kourelis, Alison Frantz Studies, Objects-Building-Situations, 5 lutego 2009 [dostęp 2026-07-07] [zarchiwizowane z adresu 2026-03-07] (ang.).
  30. 1 2 Brunilde Sismondo Ridgway, Review of The Parthenon Frieze, by Martin Robertson and Alison Frantz, „Archaeology”, 28, 1975, s. 277 (ang.).
  31. Alison Frantz, Did Julian the Apostate Rebuild the Parthenon?, „American Journal of Archaeology”, 83 (4), 1979, s. 395–401, DOI: 10.2307/504138, JSTOR: 504138 (ang.).
    1. ↑ s. 395, 400
    2. ↑ s. 395
  32. ↑ A Photographic Journey Through Time: 1940–1984: An Exhibition of Photos by Alison Frantz, „American School of Classical Studies at Athens Newsletter”, 1984, s. 12 [dostęp 2026-07-07] [zarchiwizowane z adresu 2026-07-16] (ang.).
  33. ↑ Smith College Museum of Art, Alison Frantz: A Photographic Journey Through Time, 1940–1984, Northampton: Smith College Museum of Art, 1984 (ang.).
  34. ↑ Michael Ventris, John Chadwick, Documents in Mycenaean Greek, wyd. 2, Cambridge: Cambridge University Press, 1973, s. 14, ISBN 0-521-08558-6 (ang.).
  35. ↑ Antiquity Depicted, [w:] John K. Papadopoulos, Antiquity and Photography: Early Views of Ancient Mediterranean Sites, Los Angeles: J. Paul Getty Museum, 2005, 213, przyp. 82, ISBN 978-0-89236-805-1 (ang.).
  36. ↑ Elizabeth Bartman, Archaeologists You Should Know: Gisela Marie Augusta Richter, Archaeological Institute of America, 14 stycznia 2022 [dostęp 2026-07-07] [zarchiwizowane z adresu 2026-05-13] (ang.).
  37. ↑ Alison Frantz, Turkish Pottery from the Agora, „Hesperia”, 11 (1), 1942, s. 1–28 (ang.).
  38. 1 2 Kütahya Between the Lines: Post-Medieval Ceramics as Historical Information, [w:] Joanita Vroom, Between Venice and Istanbul: Colonial Landscapes in Early Modern Greece, t. 40, Princeton: American School of Classical Studies at Athens, 2007, s. 72, ISBN 978-0-87661-540-9 (ang.).
  39. ↑ Three Late Medieval Kilns from the Athenian Agora, [w:] Camilla MacKay, Cities Called Athens: Studies Honoring John McK. Camp II, Lewisburg: Bucknell University Press, 2014, s. 273, ISBN 978-1-61148-618-6 (ang.).
  40. ↑ Patricia H. Marks, Cover Note, „The Princeton University Library Chronicle”, 58 (3), 1997, s. 602–603, DOI: 10.25290/prinunivlibrchro.58.3.0602 (ang.).
  41. ↑ Awards and Medals, Smith College [dostęp 2026-07-07] [zarchiwizowane z adresu 2026-05-07] (ang.).
  42. ↑ M. Alison Frantz Fellowship in Post-Classical Studies at the Gennadius Library, Archaeological Institute of America [dostęp 2026-07-07] [zarchiwizowane z adresu 2026-04-15] (ang.).
  43. ↑ Alison Frantz Honored in Loring Hall, American School of Classical Studies at Athens, 20 lipca 2023 [dostęp 2026-07-07] [zarchiwizowane z adresu 2026-03-06] (ang.).