Allochrocebus

	Allochrocebus
	D.G. Elliot, 1913
	; Koczkodan górski (A. lhoesti)
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	zwierzęta
Typ	strunowce
Podtyp	kręgowce
Gromada	ssaki
Podgromada	żyworodne
Rząd	naczelne
Podrząd	wyższe naczelne
Infrarząd	małpokształtne
Parworząd	małpy wąskonose
Nadrodzina	koczkodanowce
Rodzina	koczkodanowate
Podrodzina	koczkodany
Plemię	Cercopithecini
Rodzaj	Allochrocebus
	Typ nomenklatoryczny
	Cercopithecus l’hoesti P.L. Sclater, 1899
Gatunki
	3 gatunki – zobacz opis w tekście
	3 gatunki – zobacz opis w tekście
	Systematyka w Wikispecies

Allochrocebus – rodzaj ssaków naczelnych z podrodziny koczkodanów (Cercopithecinae) w obrębie rodziny koczkodanowatych (Cercopithecidae).

Rozmieszczenie geograficzne

Rodzaj obejmuje gatunki występujące w zachodniej i środkowej Afryce.

Morfologia

Długość ciała (bez ogona) samic 37–55 cm, samców 42–70 cm, długość ogona samic 41–67 cm, samców 50–76 cm; masa ciała samic 2,9–4,5 kg, samców 4,7–10 kg.

Systematyka

Rodzaj zdefiniował w 1913 roku amerykański przyrodnik Daniel Giraud Elliot w książce swojego autorstwa o tytule Przegląd systematyczny naczelnych. Gatunkiem typowym jest (oryginalne oznaczenie) koczkodan górski (A. lhoesti).

Etymologia

Allochrocebus: gr. αλλοχρως allokhrōs, αλλοχρωτος allokhrōtos ‘obco wyglądający’, od αλλος allos ‘inny’, χρως khrōs ‘skóra i ciało, cera, karnacja’; κηβος kēbos ‘długoogoniasta małpa’.

Podział systematyczny

Takson wyodrębniony z Cercopithecus. Do rodzaju należą następujące gatunki:

Gatunek	Autor i rok opisu	Nazwa zwyczajowa	Podgatunki	Rozmieszczenie geograficzne	Podstawowe wymiary	Status IUCN
Allochrocebus lhoesti	(P.L. Sclater, 1899)	koczkodan górski	gatunek monotypowy	wschodnia Demokratyczna Republika Konga (od rzeki Lualaba na wschód do Lasu Równikowego Ituri; dodatkowa populacja na południe od dolnego biegu rzeki Lindi), południowo-zachodnia Uganda, Rwanda i północne Burundi; zakres wysokości: 1000–2900 m n.p.m.	DC: 45–70 cm DO: 46–76 cm MC: 3–10 kg	VU
Allochrocebus preussi	(Matschie, 1898)	koczkodan stokowy	2 podgatunki	południowo-wschodnia Nigeria i południowo-zachodnie wyżyny Kamerunu (wyżyny rzeki Cross River, Park Narodowy Korup, wyżyny Bamenda i góra Kamerun) oraz wyspa Bioko (Gwinea Równikowa)	DC: 37–70 cm DO: 41–76 cm MC: 2,9–10 kg	EN
Allochrocebus solatus	(M.J.S. Harrison, 1988)	koczkodan słoneczny	gatunek monotypowy	endemit Gabonu: na południe od rzeki Ogowe, na zachód od rzeki Offoué; zachodnia granica niejasna, ale odnotowano go na wschód od Parku Narodowego Waka, południowa granica nieznana, ale rozciąga się do masywu Chaillu	DC: 50–70 cm DO: 60–76 cm MC: 3,5–9 kg	NT

Kategorie IUCN: NT – gatunek bliski zagrożenia, VU – gatunek narażony, EN – gatunek zagrożony.

Uwagi

↑ DC – długość ciała; DO – długość ogona; MC – masa ciała

Przypisy

1 2 3 D.G. Elliot: A review of the primates. Cz. 2: Anthropoidea: Aotus to Lasiopyga. New York: American Museum of Natural History, 1913, s. 296, seria: Monograph series (American Museum of Natural History), cz. 1. (ang.).
1 2 3 4 5 C.J. Burgin, D.E. Wilson, R.A. Mittermeier, A.B. Rylands, T.E. Lacher & W. Sechrest: Illustrated Checklist of the Mammals of the World. Cz. 1: Monotremata to Rodentia. Barcelona: Lynx Edicions, 2020, s. 234. ISBN 978-84-16728-34-3. (ang.).
1 2 3 4 5 6 D. Zinner, G.H. Fickenscher, Ch. Roos, M.V. Anandam, E.L. Bennett, T.R.B. Davenport, N.J. Davies, K.M. Detwiler, A. Engelhardt, A.A. Eudey, E.L. Gadsby, C.P. Groves, A. Healy, K.P. Karanth, S. Molur, T. Nadler, M.C. Richardson, E.P. Riley, A.B. Rylands, L.K. Sheeran, N. Ting, J. Wallis, S.S. Waters & D.J. Whittaker: Family Cercopithecidae (Old World Monkeys). W: R.A. Mittermeier, A.B. Rylands & D.E. Wilson (redaktorzy): Handbook of the Mammals of the World. Cz. 3: Primates. Barcelona: Lynx Edicions, 2013, s. 675–676. ISBN 978-84-96553-89-7. (ang.).
1 2 3 4 5 Class Mammalia. W: Lynx Nature Books: All the Mammals of the World. Barcelona: Lynx Edicions, 2023, s. 152. ISBN 978-84-16728-66-4. (ang.).
↑ N.S. Upham, C.J. Burgin, J. Widness, M.A. Becker, H. Handika, J.S. Zijlstra & D.G. Huckaby: The ASM Mammal Diversity Database. [w:] ASM Mammal Diversity Database (Version 2.4) [on-line]. American Society of Mammalogists. [dostęp 2026-01-23]. (ang.).
↑ Nazwy polskie za: W. Cichocki, A. Ważna, J. Cichocki, E. Rajska-Jurgiel, A. Jasiński & W. Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 45–46. ISBN 978-83-88147-15-9. (pol. • ang.).
↑ Taxonomy Allochrocebus - Genus. The IUCN Red List of Threatened Species. [dostęp 2024-08-08]. (ang.).

[7] DC – długość ciała; DO – długość ogona; MC – masa ciała

[Elliot-1] 1 2 3 D.G. Elliot: A review of the primates. Cz. 2: Anthropoidea: Aotus to Lasiopyga. New York: American Museum of Natural History, 1913, s. 296, seria: Monograph series (American Museum of Natural History), cz. 1. (ang.).

[Burgin&inni-2] 1 2 3 4 5 C.J. Burgin, D.E. Wilson, R.A. Mittermeier, A.B. Rylands, T.E. Lacher & W. Sechrest: Illustrated Checklist of the Mammals of the World. Cz. 1: Monotremata to Rodentia. Barcelona: Lynx Edicions, 2020, s. 234. ISBN 978-84-16728-34-3. (ang.).

[Zinner&inni-3] 1 2 3 4 5 6 D. Zinner, G.H. Fickenscher, Ch. Roos, M.V. Anandam, E.L. Bennett, T.R.B. Davenport, N.J. Davies, K.M. Detwiler, A. Engelhardt, A.A. Eudey, E.L. Gadsby, C.P. Groves, A. Healy, K.P. Karanth, S. Molur, T. Nadler, M.C. Richardson, E.P. Riley, A.B. Rylands, L.K. Sheeran, N. Ting, J. Wallis, S.S. Waters & D.J. Whittaker: Family Cercopithecidae (Old World Monkeys). W: R.A. Mittermeier, A.B. Rylands & D.E. Wilson (redaktorzy): Handbook of the Mammals of the World. Cz. 3: Primates. Barcelona: Lynx Edicions, 2013, s. 675–676. ISBN 978-84-96553-89-7. (ang.).

[amw-4] 1 2 3 4 5 Class Mammalia. W: Lynx Nature Books: All the Mammals of the World. Barcelona: Lynx Edicions, 2023, s. 152. ISBN 978-84-16728-66-4. (ang.).

[mdd-5] N.S. Upham, C.J. Burgin, J. Widness, M.A. Becker, H. Handika, J.S. Zijlstra & D.G. Huckaby: The ASM Mammal Diversity Database. [w:] ASM Mammal Diversity Database (Version 2.4) [on-line]. American Society of Mammalogists. [dostęp 2026-01-23]. (ang.).

[Cichocki&inni-6] Nazwy polskie za: W. Cichocki, A. Ważna, J. Cichocki, E. Rajska-Jurgiel, A. Jasiński & W. Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 45–46. ISBN 978-83-88147-15-9. (pol. • ang.).

[8] Taxonomy Allochrocebus - Genus. The IUCN Red List of Threatened Species. [dostęp 2024-08-08]. (ang.).