Allotransplantacja, alotransplantacja, alloprzeszczep, przeszczepienie allogeniczne (gr. test allos – 'inny') – przeszczepienie narządu, tkanek lub komórek pochodzących od innego przedstawiciela tego samego gatunku, różnego genetycznie od biorcy. Większość przeszczepień narządów u ludzi to allotransplantacje.
Termin pochodzi z greckiego słowa test (allos) oznaczającego 'inny'. Przeniesione komórki, tkanki lub narządy określa się mianem alloprzeszczepu (alograftu) lub przeszczepu allogenicznego.
W przypadku allotransplantacji dawca i biorca są osobnikami tego samego gatunku, lecz różniącymi się genetycznie. Z tego powodu kluczowym czynnikiem powodzenia zabiegu jest zgodność tkankowa – szczególnie zgodność antygenów układu HLA (głównego układu zgodności tkankowej człowieka). Brak zgodności prowadzi do odrzucenia przeszczepu przez układ odpornościowy biorcy, dlatego po zabiegu wymagane jest leczenie immunosupresyjne.
Materiał do allotransplantacji może pochodzić od:
Allotransplantacja stosowana jest m.in. w leczeniu:
Wykonuje się również przeszczepienia wielotkankowe, takie jak przeszczep twarzy czy przeszczep kończyny górnej.
Allogeniczne przeszczepienie krwiotwórczych komórek macierzystych (allo-HSCT) wykorzystuje materiał od dawcy spokrewnionego lub niespokrewnionego, zgodnego w układzie HLA. Źródłem komórek może być szpik kostny, krew obwodowa po mobilizacji lub krew pępowinowa. W Polsce pierwsze udane przeszczepienie szpiku allogenicznego przeprowadził w 1984 roku zespół prof. Wiesława Jędrzejczaka. W 1993 roku zespół Joanne Kurtzberg w Duke University wykonał pierwsze na świecie niespokrewnione allogeniczne przeszczepienie krwi pępowinowej.
W porównaniu z autotransplantacją allo-HSCT cechuje się większą skutecznością przeciwnowotworową dzięki reakcji przeszczep przeciw nowotworowi (GvT), lecz wiąże się z większym ryzykiem ciężkich powikłań.
Najpoważniejszymi powikłaniami allotransplantacji są:
Ryzyko śmiertelnych powikłań po allogenicznym przeszczepieniu krwiotwórczych komórek macierzystych wynosi obecnie 10–20%.
