Amarygmini

	Amarygmini
	Gistel, 1848
	; Amarygmus niasensis
	; Overlaetia
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	zwierzęta
Typ	stawonogi
Gromada	owady
Rząd	chrząszcze
Podrząd	chrząszcze wielożerne
Nadrodzina	czarnuchy
Rodzina	czarnuchowate
(bez rangi)	Tenebrioniformes
Podrodzina	mącznikowate
Plemię	Amarygmini
Synonimy
	Amarygmiidae Gistel, 1848; Mégacanthides Lacordaire, 1859; Méracanthides Lacordaire, 1859; Megacanthina Ardoin, 1962;
	Amarygmiidae Gistel, 1848; Mégacanthides Lacordaire, 1859; Méracanthides Lacordaire, 1859; Megacanthina Ardoin, 1962;
	Systematyka w Wikispecies
	Multimedia w Wikimedia Commons

Artykuł ten został zgłoszony do umieszczenia na stronie głównej w rubryce „Czy wiesz”.
Pomóż nam go sprawdzić: oceń zgłoszoną nominację.

Amarygmini – plemię chrząszczy z rzędu z rodziny czarnuchowatych i podrodziny mącznikowatych. Obejmuje około 1800 opisanych gatunków.

Morfologia

Chrząszcze o ciele w zarysie jajowatym do podługowato-owalnego, z wierzchu wypukłym. Oskórek jest gładki i zazwyczaj nagi. W ubarwieniu częsty jest połysk metaliczny.

Głowa jest ku dołowi silnie pochylona, wręcz pionowa, w pozycji spoczynkowej wycofana w przedtułów aż po oczy albo jeszcze głębiej. Przednią krawędź nadustka pośrodku ma prostą do lekko wystającej. Oczy są duże; mają przednie brzegi wykrojone występami policzków i wskutek tego kształt ich jest nerkowaty. Miejsca osadzenia czułków są wyniesione. Czułki są zwykle długie i cienkie, nitkowate, nieznacznie ku wierzchołkom rozszerzające się, po rozprostowaniu ku tyłowi sięgające poza tylną krawędź przedtułowia. Odsiebne człony czułków zaopatrzone są w liczne sensille (narządy zmysłowe) złożone. Błona oddzielająca nadustek od wargi górnej odsłonięta jest na całej szerokości.

Przedplecze ma kształt najszerszy u tylnej krawędzi i jest równomiernie wysklepione. Pokrywy mają po dziewięć rzędów i jeden rządek przytarczkowy. Podgięcia brzegów sięgają aż po szczyty pokryw. Tylna para skrzydeł może być wykształcona lub nie. Przedbiodrowa część przedpiersia jest krótsza od jego części zabiodrowej. Panewki bioder przednich są otwarte zewnętrznie i zamknięte wewnętrznie. Panewki bioder środkowych są otwarte. Odnóża są smukłe, pozbawione modyfikacji do grzebania w glebie, o małych ostrogach na szczytach goleni. Stopy tylnej pary są czteroczłonowe, a pozostałych pięcioczłonowe. Członom stóp brak płatów brzusznych, a ich spody są zwykle gęsto owłosione.

Odwłok ma odkryte błony międzysegmentalne między widocznymi sternitami trzecim i czwartym oraz czwartym i piątym. Między siódmym a ósmym segmentem uchodzą zbiorniki gruczołowe. Genitalia samca mają edeagus nieobrócony lub przekręcony, ale nie o kąt półpełny. Podstawa edeagusa jest niesymetryczna, mniej lub bardziej ostro wyciągnięta w prawo i zrośnięta z paramerami. U samicy pochwa może zawierać skleryty.

Ekologia i występowanie

Owady te zasiedlają lasy, parki i ogrody. Większość Amarygmini to owady saproksyliczne, których rozwój larwalny przebiega w rozkładającym się drewnie lub grzybach nadrzewnych. Należą do plemienia jednak także gatunki o larwach glebowych, rozwijających się w gnijących trawach, wyspecjalizowanych w zeskrobywaniu porostów czy przechodzących rozwój w termitierach. Postacie dorosłe zwykle latają nocą, a za dnia bytują pod korą, w próchnie czy wśród mchów.

Plemię głównie paleotropikalne, tj. występujące przede wszystkich w krainach: etiopskiej, orientalnej i australijskiej. W Australii stwierdzono ponad 170 gatunków z pięciu rodzajów. W nearktycznej Ameryce Północnej reprezentowane jest nielicznie; w Stanach Zjednoczonych stwierdzono trzy gatunki z dwóch rodzajów. W Palearktyce występuje około 110 gatunków z 7 rodzajów; znane są one głównie ze bliskowschodniej i wschodnioazjatyckiej części krainy. Żadnego nie wykazano z Europy.

Taksonomia i ewolucja

Takson rangi ponadrodzajowej od rodzaju Amarygmus wprowadził jako pierwszy Johannes N.F.X. Gistel w 1848 roku pod nazwą Amarygmiidae. Współcześnie klasyfikowany jest w randze plemienia w obrębie mącznikowatych.

Do plemienia zalicza się około 1800 opisanych gatunków, sklasyfikowanych w 90 rodzajach:

Alienoplonyx Bremer, 2019
Alymon Pascoe, 1866
Amarygmus Dalman, 1823
Asthenochirus Fairmaire, 1885
Asyleptus Péringuey, 1896
Atropsorodes Ardoin, 1963
Axynaon Blackburn, 1897
Azarelius Fairmaire, 1892
Bunamarygmus Masumoto, 1988
Cantaloubeus Ardoin, 1959
Caudamarygmus Bremer, 2001
Cephalamarygmus Bremer, 2001
Cerysia Bremer, 2001
Chalcoplonyx Ardoin, 1963
Chalcopteroides Strand, 1935
Cheiroplus Ardoin, 1963
Cleognathus Gebien, 1921
Coccimarygmus Ardoin, 1966
Crypsinous Fairmaire, 1891
Cymatothes Dejean, 1834
Dalmanius Bremer, 2001
Dasyplonyx Bremer, 2014
Dichotymus Fairmaire, 1891
Erycastus Fairmaire, 1897
Euglyptonotus Gestro, 1901
Eulytus Waterhouse, 1882
Eumolpamarygmus Pic, 1923
Eumolparamarygmus Bremer, 2006
Eupezoplonyx Pic, 1922
Eupezus Blanchard, 1845
Euspinamarygmus Masumoto, 1989
Fahraeus Ardoin, 1963
Falsastenochirus Pic, 1938
Falsoplonyx Ardoin, 1963
Falsosynopticus Pic, 1936
Garambanus Ardoin, 1964
Gonocnemis Thomson, 1858
Gonocnemocistela Pic, 1935
Hesseodes Ardoin, 1963
Hoplobrachium Fairmaire, 1886
Hoplonyx Thomson, 1858
Hypamarygmus Gebien, 1904
Insolitoplonyx Bremer, 2014
Isopteroplonyx Bremer, 2006
Javamarygmus Pic, 1928
Lemoultia Chatanay, 1913
Lobatopezus Pic, 1952
Luzonoplonyx Bremer, 2009
Macrosynopticus Pic, 1922
Megacantha Westwood, 1843
Meracantha Kirby in Richardson, 1837
Meroxys Ardoin, 1963
Mimosynopticus Pic, 1922
Neoplonyx Ardoin, 1963
Nepaloplonyx Bremer, 2014
Nesioticus Westwood, 1843
Oplocheirus Lacordaire, 1859
Overlaetia Pic, 1937
Paragonocnemis Kraatz, 1899
Paramarygmus Quedenfeldt, 1885
Pilosoplonyx Bremer, 2014
Pimelionotus Ardoin, 1963
Platypsorodes Ardoin, 1963
Plegacerus Gebien, 1921
Plesiophthalmus Motschoulsky, 1857
Plinthochrous Fairmaire, 1891
Podacamptus Ardoin, 1964
Pontianacus Fairmaire, 1898
Pseudalymon Ardoin, 1969
Pseudoogeton Masumoto, 1989
Psilocastus Ardoin, 1963
Psoroderes Ardoin, 1962
Psorodes Dejean, 1834
Psorophodes Ardoin, 1963
Pterodes Ardoin, 1963
Pubamarygmus Pic, 1915
Reichenspergeria Wasmann, 1921
Seorsoplonyx Bremer, 2010
Singapura Gebien, 1925
Spathulipezus Gebien, 1921
Spinodietysus Pic, 1927
Stemmoderus Spinola, 1842
Sylvanoplonyx Bremer, 2010
Termitocnemis Jiang et al., 2021
Timogebienus Ardoin, 1963
Trichamarygmus Carter, 1913
Trichoafricanus Robiche, 2014
Umslatus Péringuey, 1899
Vutsimus Péringuey, 1899
Ziaelas Fairmaire, 1892

W zapisie kopalnym plemię znane jest od eocenu.

Przypisy

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 Eric G. Matthews, John F. Lawrence: 36. Tenebrionidae Latreille, 1802. W: Adam Ślipiński, John F. Lawrence: Australian Beetles. Volume 2. Archostemata, Myxophaga, Adephaga, Polyphaga (part). CSIRO Publishing, 2019, s. 582–662. ISBN 978-0-643-09730-8.
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 Rolf L.R.L. Aalbu Rolf L.R.L. i inni, 106. Tenebrionidae, [w:] Ross H.R.H. Arnett jr. i inni red., American Beetles, Volume II: Polyphaga: Scarabaeoidea through Curculionoidea, CRC Press, Taylor & Francis Group, 2002, s. 463-509, ISBN 978-0849309540 .
1 2 3 4 5 6 7 8 Eric G.E.G. Matthews Eric G.E.G., John F.J.F. Lawrence John F.J.F., PatriceP. Bouchard PatriceP., Warren E.W.E. Steiner Warren E.W.E., jr., AdamA. Ślipiński AdamA., Tenebrionidae Latreille, 1802, [w:] Richard A.B.R.A.B. Leschen, Rolf G.R.G. Beutel, John F.J.F. Lawrence (red.), Handbook of zoology. Volume IV. Arthropoda: Insecta. Part 38. Coleoptera, beetles. Volume 2: Morphology and Systematics (Elateroidea, Bostrichiformia, Cucujiformia partim), Berlin, New York: Walter de Gruyter, s. 574–658, ISBN 978-3-11-019075-5 .
1 2 3 4 5 H.J. Bremer. Revision of the genus Amarygmus Dalman and related genera. LVI. The Amarygmini of Borneo (Coleoptera: Tenebrionidae), part I. „Stuttgarter Beiträge zur Naturkunde (A)”. 3, s. 139–256, 2010.
↑ I. Löbl, A. Smetana: Catalogue of Palearctic Coleoptera. Vol. 5: Tenebrionoidea. Stenstrup, Denmark: Apollo Books, 2008, s. 215–219. ISBN 87-88757-84-6.
↑ J.N.F.X. Gistel: Naturgeschichte des Thierreichs. Für höhere Schulen. Mit einem Atlas von 32 Tafeln (darstellend 617 illuminirte Figuren) und mehreren dem Texte eingedruckten Xylographien. Stuttgart: Hoffmann, 1848.
1 2 PatriceP. Bouchard PatriceP. i inni, Family-group names in Coleoptera (Insecta), „ZooKeys”, 88, 2011, s. 1–972, DOI: 10.3897/zookeys.88.807 .
1 2 H.J. Bremer, M. Lillig. World catalogue of Amarygmini, Rhysopaussini and Falsocossyphini (Coleoptera; Tenebrionidae). „Mitteilungen der Münchner Entomologischen Gesellschaft”. 104(Suppl.), s. 3–176, 2014.
1 2 Amarygmini Gistel, 1848. [w:] BioLib.cz [on-line]. [dostęp 2026-11-03].

[aub-1] 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 Eric G. Matthews, John F. Lawrence: 36. Tenebrionidae Latreille, 1802. W: Adam Ślipiński, John F. Lawrence: Australian Beetles. Volume 2. Archostemata, Myxophaga, Adephaga, Polyphaga (part). CSIRO Publishing, 2019, s. 582–662. ISBN 978-0-643-09730-8.

[amb-2] 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 Rolf L.R.L. Aalbu Rolf L.R.L. i inni, 106. Tenebrionidae, [w:] Ross H.R.H. Arnett jr. i inni red., American Beetles, Volume II: Polyphaga: Scarabaeoidea through Curculionoidea, CRC Press, Taylor & Francis Group, 2002, s. 463-509, ISBN 978-0849309540 .

[hoz-3] 1 2 3 4 5 6 7 8 Eric G.E.G. Matthews Eric G.E.G., John F.J.F. Lawrence John F.J.F., PatriceP. Bouchard PatriceP., Warren E.W.E. Steiner Warren E.W.E., jr., AdamA. Ślipiński AdamA., Tenebrionidae Latreille, 1802, [w:] Richard A.B.R.A.B. Leschen, Rolf G.R.G. Beutel, John F.J.F. Lawrence (red.), Handbook of zoology. Volume IV. Arthropoda: Insecta. Part 38. Coleoptera, beetles. Volume 2: Morphology and Systematics (Elateroidea, Bostrichiformia, Cucujiformia partim), Berlin, New York: Walter de Gruyter, s. 574–658, ISBN 978-3-11-019075-5 .

[Bremer10-4] 1 2 3 4 5 H.J. Bremer. Revision of the genus Amarygmus Dalman and related genera. LVI. The Amarygmini of Borneo (Coleoptera: Tenebrionidae), part I. „Stuttgarter Beiträge zur Naturkunde (A)”. 3, s. 139–256, 2010.

[cpc-5] I. Löbl, A. Smetana: Catalogue of Palearctic Coleoptera. Vol. 5: Tenebrionoidea. Stenstrup, Denmark: Apollo Books, 2008, s. 215–219. ISBN 87-88757-84-6.

[Gistel-6] J.N.F.X. Gistel: Naturgeschichte des Thierreichs. Für höhere Schulen. Mit einem Atlas von 32 Tafeln (darstellend 617 illuminirte Figuren) und mehreren dem Texte eingedruckten Xylographien. Stuttgart: Hoffmann, 1848.

[Bouchardetal11-7] 1 2 PatriceP. Bouchard PatriceP. i inni, Family-group names in Coleoptera (Insecta), „ZooKeys”, 88, 2011, s. 1–972, DOI: 10.3897/zookeys.88.807 .

[bl-8] 1 2 H.J. Bremer, M. Lillig. World catalogue of Amarygmini, Rhysopaussini and Falsocossyphini (Coleoptera; Tenebrionidae). „Mitteilungen der Münchner Entomologischen Gesellschaft”. 104(Suppl.), s. 3–176, 2014.

[biolib-9] 1 2 Amarygmini Gistel, 1848. [w:] BioLib.cz [on-line]. [dostęp 2026-11-03].